Όψεις της μετεπαναστατικής Ελλάδας μέσα από επιλεγμένα έργα του μεγάλου ζωγράφου Θεόδωρου Ράλλη παρουσιάζονται στη Λεβέντειο Πινακοθήκη στη Λευκωσία από τις 30 Νοεμβρίου.
Η έκθεση περιλαμβάνει έργα που αποτυπώνουν την Ελλάδα της τελευταίας 25ετίας του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού και εντάσσεται στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση.
Την έκθεση με τίτλο «Θεόδωρος Ράλλης: η δική του Ελλάδα» εγκαινιάζει τη Δευτέρα 29 Νοεμβρίου η Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, σύζυγος του πρωθυπουργού της Ελλάδας.
Ηη Λεβέντειος Πινακοθήκη προγραμματίζει μια έκθεση αφιερωμένη στην Ελλάδα όπως παρουσιάζεται μέσα από τα έργα ενός σπουδαίου δημιουργού.
Ο Θεόδωρος Ράλλης (Κωνσταντινούπολη 1852- Λωζάνη 1909) θεωρείται ο κυριότερος Έλληνας οριενταλιστής ζωγράφος, χάρη στην ενασχόλησή του με τον κόσμο της Ανατολής. Γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη και με καταγωγή από μεγάλη οικογένεια της Χίου, εργάστηκε για σύντομο διάστημα στον εμπορικό οίκο Ράλλη-Μαυρογιάννη στο Λονδίνο, εγκατέλειψε όμως την επιχειρηματική καριέρα και εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι.
Εκεί σπούδασε ζωγραφική κοντά στον ακαδημαϊκό δάσκαλο και οριενταλιστή καλλιτέχνη Ζαν-Λεόν Ζερόμ, έως το 1880 περίπου. Το 1873 έλαβε μέρος στο Σαλόν των Απορριφθέντων. Από το 1875 και έως το τέλος της ζωής του συμμετείχε ανελλιπώς στα επίσημα γαλλικά Σαλόν, στις Παγκόσμιες Εκθέσεις στο Παρίσι (1878, 1889 – αργυρό μετάλλιο, 1900 – εκτός συναγωνισμού, μέλος της κριτικής επιτροπής του ελληνικού τμήματος) αλλά και σε πολλές άλλες εκθέσεις εντός και εκτός Γαλλίας.
Ταξίδευε συχνά στην Ελλάδα και στην Ανατολή, ενώ, εκτός από το εργαστήριό του στο Παρίσι, διατηρούσε για κάποια χρόνια ατελιέ και στο Κάιρο. Στα έργα του με ελληνικό θέμα, ο Ράλλης απεικόνισε τη δική του Ελλάδα, αντλώντας έμπνευση από τα ταξίδια και τις εμπειρίες του σε αυτήν.
Η έκθεση, την οποία επιμελείται επιστημονικά η ιστορικός τέχνης Μαρία Κατσανάκη, επιμελήτρια στην Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Αθήνα, επικεντρώνεται αποκλειστικά στην ελληνική θεματογραφία του Ράλλη. Θα περιλαμβάνει έργα του που αποτυπώνουν τη ζωή και τα έθιμα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα και θα εμπλουτίζεται με αυθεντικές φορεσιές και αντικείμενα εποχής του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος «Β. Παπαντωνίου», που απαντούν στη ζωγραφική του.
«Οι ζωγραφικές δημιουργίες του Ράλλη προορίζονται για το ∆υτικό αλλά και για το ελληνικό κοινό, καθώς οι δεσμοί του με την Ελλάδα είναι στενοί και πάντοτε φροντίζει να δίνει το “παρών” στις αθηναϊκές καλλιτεχνικές διοργανώσεις» αναφέρει η Μαρία Κατσανάκη στο εισαγωγικό κείμενό της στον κατάλογο της έκθεσης. «Τα ελληνικά θέματα της ζωγραφικής του, με το εθνογραφικό και λαογραφικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, τον αναδεικνύουν στην κρίση των ξένων ως τον γνήσιο ερμηνευτή της ελληνικής πραγματικότητας στις γραφικές και αρκούντως εξωτικές για εκείνους όψεις της. Στη σύγχρονή του Ελλάδα, πάλι, οι δημιουργίες του αυτές είναι αρεστές, εφόσον συντονίζονται με τους εθνοκεντρικούς διδακτικούς στόχους της προβολής της ελληνικής ταυτότητας και ιδιοπροσωπίας, που θέτει συνολικά η ηθογραφική ζωγραφική της περιόδου, όπως καλλιεργείται και από τους εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου».
Όπως αναφέρει η επιμελήτρια της έκθεσης, η ενασχόλησή του με αυτήν τη θεματική εκλαμβάνεται ως εκδήλωση πατριωτισμού και, ως εκ τούτου, «ο Ράλλης, που ούτε γεννήθηκε, ούτε σπούδασε, ούτε έζησε στην Ελλάδα, επαινείται ως “φιλοτιμούμενος να παρέχη, εν ξένη χώρα, εις τα όμματα των απειραρίθμων θαυμαστών του πάντοτε ελληνικάς υποθέσεις και ελληνικούς τύπους. Τούτο είνε τρανώτατον τεκμήριον της ακραιφνούς φιλοπατρίας αυτού”, κατά τον Τύπο της εποχής».
Την έκθεση θα συνοδεύει η έκδοση του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη και της Λεβεντείου Πινακοθήκης «Θεόδωρος Ράλλης» της Μαρίας Κατσανάκη, η οποία κυκλοφόρησε το 2018 και αποτελεί την πρώτη αυτόνομη εμπεριστατωμένη μονογραφική έκδοση για τον καλλιτέχνη. Συμπληρωματικά θα κυκλοφορήσει μικρός δίγλωσσος κατάλογος με τα έργα της έκθεσης, με κείμενα της Μαρίας Κατσανάκη και της Ιωάννας Παπαντωνίου.
Η έκθεση «Θεόδωρος Ράλλης: η δική του Ελλάδα» περιλαμβάνει έργα του που αποτυπώνουν την Ελλάδα της τελευταίας 25ετίας του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού, τον τόπο, τους ανθρώπους, τη ζωή και τα έθιμά τους. Μία ιδιαίτερη ενότητα είναι αφιερωμένη στην εικονογράφηση του πεζογραφήματος του Δημήτριου Βικέλα «Λουκής Λάρας», με σχέδια που φιλοτέχνησε ο καλλιτέχνης το 1891: ένα ειδικό ψηφιακό πρόγραμμα ετοιμάστηκε για την ενότητα αυτή.
Τα έργα προέρχονται από ελληνικές ιδιωτικές συλλογές, συλλογές ιδρυμάτων και μουσείων, μεταξύ αυτών και από την Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου.
Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να επισκεφθεί την έκθεση έως τις 20 Φεβρουαρίου 2022.
