Είναι μια ιστορία σαν άλλες πολλές. Καθημερινή. Που συμβαίνει δίπλα σου. Κοντά σου. Που τη γνωρίζεις καλά. Και που επιμένεις να «μην ανακατεύεσαι, μην μπλέξουμε. Σιώπα!».
Η ξαδέλφη μου ζει σε κάποιο χωριό της επαρχίας Λεμεσού, μαζί τη μαμά της, τη μικρότερη αδελφή της κι ένα σκυλί – ο πατέρας της είχε πάθει έμφραγμα και πέθανε όταν εκείνη ήταν ακόμη μωρό. Από την Α’ Γυμνάσιου, με μια ομάδα μελών του Ερυθρού Σταυρού, πηγαίναμε συχνά στο Ίδρυμα Χρήστου Στέλιου Ιωάννου όπου φοιτούσε και εκείνη – πολύ πριν αποκτήσει η περιοχή επαφή με την οικοδομική ανάπτυξη· όλα γύρω ήταν χωράφια, παλλούρες και βάλτοι. Όποτε με έβλεπε η Μαρία χαιρόταν: «Ο ανιψιός μου!», έλεγε στις δασκάλες της κι ήταν γεμάτη από ευτυχία και σάλια που έτρεχαν σταγόνα σταγόνα από το στόμα της – κυριολεκτικά.
Για τρεις ώρες, τουλάχιστον μία φορά το μήνα, τα παιδιά μάς τραγουδούσαν, έφτιαχναν χειροτεχνικές δημιουργίες με βελονάκι και κεντήματα, ζωγράφιζαν, απάγγελλαν ποιήματα κι’ έπειτα κάναμε ένα μεγάλο αποχαιρετιστήριο κύκλο κρατώντας ο ένας το χέρι του άλλου, σαν μια αδιάκοπη σφικτή αγκαλιά: «Θα ‘ρχόνταν τότε τα πουλιά, θα ‘ρχόνταν τα λουλούδια, θα ‘ρχοτανε κι’ η Άνοιξη να μπει μες’ στο χορό…».
Όταν ξέσπασε το σκάνδαλο ήμουν δεκατριών χρόνων. Αλλά τα θυμάμαι όλα καθαρά. Ο θείος μου, σύζυγος της αδελφής της μητέρας της Μαρίας, τη βίαζε κάθε μέρα όποτε εκείνη επέστρεφε από το Ίδρυμα με το λεωφορείο – είχε δύο ώρες μπροστά του, κάθε μέρα, μέχρι να γυρίσει η θεία μου στο σπίτι από τη δουλειά της. Η Μαρία το κρατούσε μυστικό – ποιος θα την πίστευε στο χωριό; Τρία χρόνια μετά, δεν άντεξε. Το είπε στην παπαδιά, εκείνη στον άντρα της, αυτός στη μάνα της – σκόρπιες προτάσεις αιωρούνταν: «Μου έλεγε “δεν σ’ αρέσει; Αφού σ’ αρέσει!” και ξεκινούσε βάζοντας το χέρι του κάτω από τη φούστα μου», «πάντα έλεγε πως κανείς δεν θα με πιστέψει, γιατί εγώ είμαι καθυστερημένη», «νομίζω ότι η θεία πήγε να καταλάβει κάτι μια μέρα που τον βρήκε στο δωμάτιό μου, αλλά της έλεγε “είσαι τρελή; Τρελή;”. Φώναζε πολύ!».
Σε μια μέρα όλο το χωριό μιλούσε για τον «αλήτη», το «τέρας», τον «παλιάνθρωπο» και άλλα πολλά. Το ίδιο βράδυ θα συνέβαινε η ιδιότυπη τιμωρία: Δυο τρεις μαντραχαλάδες τού είχαν στήσει καρτέρι τη στιγμή που επέστρεφε από τη βραδινή του εργασία, κάτι πήγε να τους απαντήσει, ακούστηκε ο πρώτος γδούπος, αίματα, φωνές, νοσοκομεία – αλλά καμιά καταγγελία γιατί «αυτά είναι ρεζιλίκια». Κι αυτό το «τι θα πει ο κόσμος».
Στην αυτοσχέδια «δίκη» που στήθηκε το επόμενο πρωί στο σπίτι της θείας μου θυμάμαι μόνο φωνές, κλάματα, μια λιποθυμία, ουρλιαχτά, βρισιές, «να φύγετε από εδώ, να πάτε να ζήσετε αλλού!», τις γυναίκες να περνάνε μπροστά από τον θύτη και να τον φτύνουν, εκείνος να μην αντιδρά, αλλά η σύζυγός του να έχει ήδη έτοιμες τις βαλίτσες για να μετακομίσουν στη Λάρνακα, μαζί με τις τρεις τους κόρες, «γιατί δεν μπορώ να ξεκληρίσω την οικογένειά μου και να στερήσω απ’ τα παιδιά μου τον πατέρα τους». Πράγματι. Το θέμα δεν έφτασε ποτέ στην αστυνομία. Και από τότε κανείς δεν ξαναμίλησε γι’ αυτό. Δυο τρεις αντιδράσεις για «αγωγές» και «δικαστήρια» θάφτηκαν στη σιωπή. Το «τι θα πει ο κόσμος» νίκησε.
Με τη Μαρία συναντηθήκαμε ξανά το Καλοκαίρι, σ’ ένα μνημόσυνο, ύστερα από πολλά χρόνια. Θυμήθηκε τότε που χορεύαμε μαζί στο Ίδρυμα, κάποια στιγμή γέλασε, έπειτα τα μάτια της σκοτείνιασαν. Καταλάβαινε – ήταν πάντα έξυπνο κορίτσι. Την αγκάλιασα, κάτι πήγα να της πω, κάτι κι’ εκείνη. «Έχεις μάθει να φτιάχνεις πουλοβεράκια, Μαρία;», τη ρώτησα. Αναθάρρησε. «Ναι!». Πήγε στο δωμάτιό της και ξαναγύρισε. Άνοιξε ένα κουτί και σοβάρεψε: Μέσα βρισκόταν μία μαύρη μισοτελειωμένη ζακέτα με γκρίζες κάθετες λωρίδες στα σημεία που ξεκινούσαν τα μανίκια. Και μια Barbie, με ξεχαρβαλωμένα τα χέρια της.
Info:
Σύνδεσμος πρόληψης και αντιμετώπισης βίας στην οικογένεια: 1440. Γραφείο χειρισμού θεμάτων βίας στην οικογένεια (ακόμη και από ανώνυμες καταγγελίες): 22808442.
Το 2020 έτυχαν χειρισμού 1400 υποθέσεις βίας μέσα στην οικογένεια, σύμφωνα με την Κυπριακή Αστυνομία. Το 2019 είχαν γίνει 1183 καταγγελίες, ενώ το 2018 έφτασαν τελικά στην Αστυνομία 947 υποθέσεις. Ο πραγματικός αριθμός, ωστόσο, των γυναικών-θυμάτων βίας στην Κύπρο, είναι πολλαπλάσιος των καταγγελλομένων.
xatzigeorgiou@yahoo.com
Ελεύθερα, 5.12.2021.
