Με το νέο του βιβλίο ο Κώστας Κατσώνης, της ακαταπόνητης συγγραφικής πολυμέρειας και της ευανάγνωστης ενδιαφέρουσας γραφής, μάς καθιστά κοινωνούς της συγκεντρωμένης πλέον δημοσιογραφικής πτυχής του έργου του. Μια επιτομή αξιόλογων πολυθεματικών και διαθεματικών κειμένων, που δεν έπρεπε να αφεθούν στη λήθη του χρόνου μέσα από τον εφήμερο κατακερματισμό και τα φευγαλέα φύλλα της εκάστοτε επικαιρότητας· παρά τη διαχρονία της ανακυκλούμενης πραγματικότητας, εκπεφρασμένης με την ορθοέπεια τής εις βάθος συλλογιστικής και την πρόκληση αναστοχαστικών προεκτάσεων είτε και διαφοροποιημένων κριτικών προσεγγίσεων, εξ ου και ο ενδεικτικός υπότιτλος «Στοχαστικές Αναζητήσεις». Τα κατ’ επιλογήν ανάλεκτα δοκιμιακά άρθρα συνιστούν τη δεκαετή συστηματική του παρουσία στον κυπριακό κυριακάτικο Τύπο και στο διαδίκτυο όχι απλώς σχολιάζοντας τα τοπικά και διεθνή τεκταινόμενα, αλλά και καταγράφοντας καίριους προβληματισμούς, διεισδυτικές αποτιμήσεις οξυδερκών επισημάνσεων και εποικοδομητικές παρεμβάσεις εισηγητικών απόψεων.
Διευκρινίζει, μεταξύ άλλων, ο συγγραφέας στο προϊδεαστικό του προλόγισμα: «Οι πολιτικο-κοινωνικές εξελίξεις, που αποτελούν πάντα πηγή διαρκούς έμπνευσης και προβληματισμού για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο και πολίτη, στον σύγχρονο αντιφατικό και ταραγμένο κόσμο, αποτέλεσαν το ερέθισμα και το έναυσμα για τη συγγραφή των κειμένων, τα περισσότερα από τα οποία αναφέρονται στα πολλαπλά και δυσεπίλυτα προβλήματα που ταλανίζουν τον άνθρωπο του 21ου αιώνα σε διαπλανητικό επίπεδο…». Αυτό τον άλογο κόσμο της αντιπαράθεσης και της σύγκρουσης σε αντίθεση με τον έλλογο άνθρωπο της σύνεσης και της συναίνεσης, όπως τους αποτυπώνει ο εύγλωττος συμβολισμός στον πίνακα του Νίκου Χαρούς, που φιλοτεχνεί το εξώφυλλο.
Οι 266 πυκνογραμμένες σελίδες της παρούσας έκδοσης επιμερίζονται σε δύο διακριτές πλην όμως αλληλένδετες ενότητες, με την πρώτη ομώνυμη του τίτλου να αναλύει και να ανασυνθέτει την προβληματική «Του σύγχρονου κόσμου», ενώ η δεύτερη εστιάζεται σε φλέγονται ζητήματα «Περί Κύπρου: της μοιρασμένης πατρίδας και άλλων τινών». Αρχής γενομένης, λοιπόν, από την πανδημία, που στη σαρωτική της επέλαση το 2020 επισώρευσε τόσα δεινά δυσπραγίας με ανυπολόγιστες συνέπειες και δυσοίωνες προοπτικές ανά την υφήλιο παράλληλα με τις δυσμενείς πολεμικές, περιβαλλοντικές και πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις στην περιφερειακή και διεθνή σκηνή, καθώς και στον δύσμοιρο τόπο μας. Σύμφωνα με τα κομβικά σημεία που αναπτύσσονται στα σημαινόμενα του πρώτου μέρους, στο στόχαστρο της δοκιμιακής γραφίδας εμπίπτουν η απειλητική εξάπλωση του πρωτόγνωρου κορωνοϊού, η κλιμάκωση των συρράξεων από παλαιότερες και νεότερες εστίες ανάφλεξης, η κρίση της κλιματικής αλλαγής, η αναβίωση εθνικιστικών, φονταμενταλιστικών και διαφυλετικών φαινομένων βίας, η διαφθορά της κατάχρησης εξουσίας και της υποχθόνιας διαπλοκής, της νοσηρής ατομικιστικής αλλοτρίωσης και του κυνικού αμοραλισμού με τη συνακόλουθη έκπτωση των ηθικών αρχών και των ανθρωπιστικών αξιών. Μια άλλη εν τέλει πανδημική κρίση ανεξολόθρευτων διαστάσεων και τραγικών επιπτώσεων, που υπονομεύουν τον κοινωνικό ιστό στην ημικατεχόμενη πατρίδα μας. Χωρίς, ωστόσο, να αποποιείται τις προσδοκίες του για ένα καλύτερο ελπιδοφόρο αύριο, εναγώνιο σκιαγραφεί ο συγγραφέας το παρόν αυτής της πατρίδας κάποιον άλλο Δεκέμβριο του 2014, που παρά την ευρωπαϊκή μας ένταξη και τη σύναψη στρατηγικών συμμαχιών με γειτονικές χώρες, δεν απέχει από τον σημερινό Δεκέμβριο του 2021: «[…]στον δικό μας τον τόπο παραμένει ακόμα άπιαστο και απομακρυσμένο το όνειρο της χριστουγεννιάτικης ευχής για την “επί γης ειρήνη” και την πολυπόθητη επανένωση του νησιού μας. Η τουρκική επιβουλή και επεκτατική βουλιμία, που σημάδεψε τραγικά και ανεξίτηλα τη μικρή μαρτυρική μας πατρίδα στα 40 χρόνια που πέρασαν από το 1974 ίσαμε σήμερα, όχι μόνο επιτείνεται και αποθρασύνεται με τις ευλογίες των δυνατών της γης, αλλά διεκδικεί ανερυθρίαστα και τον φυσικό υποθαλάσσιο πλούτο της ανεξάρτητης και ευρωπαϊκής, κατά τα άλλα, Κυπριακής Δημοκρατίας.».
Ως προς την Κύπρο ειδικότερα της δεύτερης ενότητας, όπως αναφέρθηκε, τις ιστορικές μνήμες και τις πικρές αλήθειες λαθών, ολιγωριών και παραλείψεων, τα αμείλικτα ερωτήματα και τα ακανθώδη προβλήματα, τις προτεραιότητες επίλυσης ζωτικών αιτημάτων περί την παιδεία, την επίμονη διεκδίκηση πολιτισμικής ανόδου, κοινωνικής ευημερίας και μιας πολιτείας ικανών ηγετών και διαφανών δημοκρατικών θεσμών από την αφυπνισμένη κοινωνία των ενεργών πολιτών, την αναγκαιότητα προπάντων εξεύρεσης αποτελεσματικής και βιώσιμης λύσης για το Κυπριακό σε καιρούς ου μενετούς εκδιπλώνει ο συγγραφέας μέσα από το πολυσχιδές φάσμα θεμάτων, που με ευκρίνεια θέσεων και επάρκεια επιχειρημάτων διεξέρχεται. Ως πρώην μάχιμος εκπαιδευτικός και λειτουργός εκπαιδευτικής πολιτικής όπως και εμβριθής μελετητής της νεανικής λογοτεχνίας εκπέμπει μηνύματα φωτεινής παιδαγωγίας για τους νέους και όσους διαχειρίζονται την πραγματική προκοπή τους, εφόσον «το μέλλον ανήκει στα παιδιά και τους νέους μας, και δεν έχουμε κανένα δικαίωμα ούτε να το υποθηκεύουμε αλλά ούτε και να το υπονομεύουμε!». Επειδή «η νέα γενιά: το μόνο φως» και σύμφωνα με τις παραινετικές υπομνήσεις του κειμένου που επιγράφεται «Το “Δεν ξεχνώ”, που ξεχάσαμε», «οφείλουμε σήμερα, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αποκτήσουν πρώτα απ’ όλα την αναγκαία ιστορική γνώση και κρίση, ώστε να μπορέσουν να χαράξουν με αποφασιστικότητα την πορεία για το αύριο…».
Όθεν, το εμβληματικό του Σαμαράκη «Ζητείται ελπίς» προϋποθέτει και ενισχύει το «Ζητείται υπευθυνότητα και άμεση δράση» και «Ζητείται ήθος», αναδεικνύοντας κατά εννοιολογική συνεπαγωγή την «ηθική της ευθύνης», όπως υπαγορεύουν τα τρία τελευταία άρθρα. Καθότι, «όταν υιοθετείται ως στάση ζωής η ηθική της ευθύνης, το άτομο ενεργεί με γνώμονα τον συνετό ρεαλισμό και οδηγείται συνήθως με μελετημένες και ορθολογικά σχεδιασμένες αποφάσεις, που διασφαλίζουν την πορεία του στη ζωή με σταθερά και στέρεα βήματα».
