Τα τελευταία χρόνια έχει φουντώσει η συζήτηση περί της κυπριακής διαλέκτου. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η κυπριακή διάλεκτος έχει όλα τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για να αναγνωριστεί ως μια ξεχωριστή γλώσσα. Άλλοι δε, υποστηρίζουν ότι τα κυπριακά αποτελούν μια διάλεκτο των ελληνικών, όπως τα κρητικά ή τα ποντιακά. Για πολλά χρόνια, τα νέα ελληνικά, δηλαδή η επίσημη γλώσσα της Κυπριακής Δημοκρατίας, κυριαρχούσε στον προφορικό λόγο. Με εξαίρεση τα κυπραιώτικα σκετς, οι τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές απέφευγαν τη χρήση των κυπριακών.
Την τελευταία δεκαετία, τα πράγματα έχουν αλλάξει όσον αφορά τον προφορικό λόγο, αλλά η χρήση της κυπριακής διαλέκτου στον γραπτό λόγο εξακολουθεί να αποφεύγεται. Από το μακρινό 1883 μας έρχεται ένα παράδειγμα χρήσης των κυπριακών στον γραπτό λόγο που αποδεικνύει ότι πολλές φορές μόνο μέσα από μια γλώσσα «κατά-δική» σου μπορείς να εκφράσεις όσα θέλεις να πεις.
Στις 28 Φεβρουαρίου 1883, ο Τυραννισμένος έγραφε στην εφημερίδα Αλήθεια τα εξής, «Κύριε Εφημεριδογράφε, εν’ αλήθεια αντροπή να συντηχάνει κανένας πολλά ανοικτά, αμμά «που γελασθεί κ’ αγγαστρωθή κακόν αγγάστριν έχει». Φέτος είμεθα του χαμού καθόσον έγραψα προτήτερα εννά καταχρεωθούμεν. Δεν προφτάνουμεν να πλερώννωμεν δοσίματα και φόρους. Τα πρόστιμα μας αφάνισαν. Τώρα και ως μας λέγουν έβγαλον και πρόστιμα πάνω στα τρίτα και μάλιστα διπλά. Μερικοί από τους συντοπίταις μας έχουσιν κάτι παληά ριάλλια που τον καιρόν της μακαρίτισσας της Τουρκίας και δεν τους κόφτει και πλερώνουν τα δοσίματα. Αμμά, αφού τους λείψουσιν κ’ εκείνους τότε εννάρτει στην σειράν μας να αθυμηθούν τα λόγια μας. Αμμά η ύστερη μετανόησις τίποτα δεν αξίζει. Ο νεκρός δεν σηκώνεται το κακόν εγίνην και το βρακίν μας το πήραν. Ο Θεός πλέον ή να στραβώση ολοτελώς τους συμπολίτας μας ή να τους ανοίξη τα μμάτια τους να καταλάβουν το συμφέρον τους και να το ζητούν. Τώρα εβόβοσαν οι καϋμένοι. Εγίνησαν κάττοι. Όσα και να τους κάμουν τα δέχονται. Εγώ ήθελα ακόμη να τους κάμουν τώρα ενωρίς και άλλα να νοιώσουν. Αλλά ο μάστρος ξεύρει πώς γαλεύκει τας αίγιας, με τον καιρόν και με την τάξιν. Μαθθάνω τώρα φαντάσου ότι από τον καζάν φέτος κερδίζει ο Εγγλέζος 80.000 γρόσια από τα πρόστιμα της δεκατείας και άλλας τόσας από τον άλλον κρασοκαζάν και δρόμον να περάσωμεν δεν έχωμεν. Ας ξοδεύση τουλάχιστον τα πρόστιμα του τατσίου να μας φέρη έναν γιατρό και μιαν μαμμούν που εχάθημεν που ταις αρώστιαις και πνίγονται και καθ’ ημέρα πεθανίσκουν τα παιδιά μας που τον βήχαν και οι γυναίκες μας που τας άχαραις ταις μαμμούδες μας. Τόσα ριάλλια πού ξοδεύονται; Λέγουν πως θα δούμεν πολλά, αλλά φοβούμαι να μην ιδώμεν πολλά κακά στην κεφαλήν μας.»
Σήμερα, τα λεξικά, οι γραμματικές, οι εξειδικευμένες μελέτες και τα λογοτεχνικά έργα που έχουν δημοσιευτεί συνεισφέρουν στη σωστή χρήση των κυπριακών και στον γραπτό λόγο. Καιρός είναι λοιπόν να συζητήσουμε σοβαρά την ορθή χρήση της γλώσσας μας. Καιρός είναι η Πολιτεία και συγκεκριμένα το Υπουργείο Παιδείας να προωθήσει τη χρήση των κυπριακών και στο σχολείο.
Πηγή: Εφημερίδα Αλήθεια 1883
Λεζάντα: National Geographic
* Συνεργάτιδα του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου.
