Tα λοκντάουν διαδέχονται το ένα το άλλο και η επιστροφή στην κανονικότητα του επαγγέλματος μας μοιάζει σαν μια γλυκεία ανάμνηση.
Αν είσαι καλλιτέχνης ο οποίος δουλεύει με την ιδιότητα του διορισμένου σε κάποιο κρατικό ίδρυμα ή με σύμβαση και πληρώνεσαι κανονικά ακόμη, δεν φλερτάρεις τόσο με την ιδέα να επισκεφθείς ψυχίατρο, σύντομα. Αν όμως ανήκεις στην κατηγορία του ελεύθερου επαγγελματία καλλιτέχνη, την έβαψες.
Τα πράγματα ήταν πάντα δύσκολα και το ξέραμε. Νιώθαμε έτοιμοι όμως να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες της δουλειάς μας, τον ανταγωνισμό, τις μη δίκαιες αμοιβές, την παραγνώριση, τις πισώπλατες μαχαιριές, τους δήθεν. Ξέραμε, με τι θεριό θα έπρεπε να αναμετρηθούμε.
Αυτό που μας έφερε το 2020, δεν το φανταστήκαμε ποτέ. Και καλά εγώ, ζω στο εξωτερικό, σε ένα κράτος σύγχρονο που φρόντισε οι καλλιτέχνες του να μη ξεχυθούν σε κατάσταση υστερίας στους δρόμους. Το 2020 διαβάσαμε τελικά μεγάλες κουβέντες στα φέισμπουκ, ταυτισμένες με την επανάστασή του Casa de papel. Ακούσαμε κουβέντες τύπου «είναι η ευκαιρία να γίνουμε πιο ανθρώπινοι..». Στήσαμε αγώνα δρόμου στο διαδίκτυο με συναυλίες, θέατρα, φιλολογίες για την υπεράσπιση των καλλιτεχνών. Μας βρήκε το καλοκαίρι να ανασυγκροτούμε δυνάμεις. Γίναμε όλοι δεκτικοί, γέννησε το μυαλό μας ιδέες, κάναμε το σταυρό μας και είπαμε αυτό ήταν!
Αφελείς! Πρώτο, δεύτερο κύμα και πάει λέγοντας. Αυτό δεν είναι ιός, είναι η μαύρη θάλασσα. Βάλε μάσκα, βγάλε μάσκα, κολλάς, δεν κολλάς. Στο οργανωμένο αμφιθέατρο δεν κολλάς, άρα οι συναυλίες από εταιρίες παραγωγής πραγματοποιούνται μια χαρά. Οι συναυλίες όμως οργανωμένες από καλλιτέχνες στις πλατείες του χωριού, στις κωμοπόλεις κολλάς. Κόλλησε το μυαλό μας, όλες οι μεγάλες κουβέντες πήγαν περίπατο! Κάναμε και ένα μνημόσυνο εις μνήμην Τέχνης και Καλλιτεχνών και τελειώσαμε. Έσβησαν όλες οι κουβέντες περί ποιότητας, στήριξης στις τέχνες, στον καλλιτέχνη, όχι τον σταρ με τις αποκλειστικότητες και τις υπερπαχουλές αμοιβές, εκείνο τον καλλιτέχνη τον φίλο σου που θαυμάζεις, τον συνεργάτη σου που κατά τα άλλα εκτιμάς, που με δικά του έξοδα χωρίς στήριξη από κανένα ξενιτεύτηκε και τρώει στη μούρη την κάθε αντιξοότητα για να βγάζει τη μικρή Κυπρούλα του ασπροπρόσωπη.
Όμως όσο καταθλιπτική και αν είναι η κατάσταση οφείλουμε να μείνουμε όρθιοι. Τί κάνουμε απ’ εδώ και μπρος:
- Σταματάμε να κλαίμε τη μοίρα μας! Δεν ζαλίζουμε τους άλλους, δεν διερωτόμαστε γιατί. Πάμε παρακάτω μέχρι να τα καταφέρουμε.
- Ξεκαθάρισμα! Ξέρεις πλέον ποιοι είναι οι πιο πιστοί σου φίλοι και συνεργάτες. Συγκεντρώσου σε αυτούς.
- Έμπνευση! «Τρώγοντας έρχεται η όρεξη», έτσι και στην Τέχνη! Ξεκίνα χωρίς πολλή σκέψη και προχώρα.
- Ομορφιά και πειθαρχία! Φρόντισε να είσαι όμορφος/η ψυχή και σώματι. Φέρεις ευθύνη απέναντι στην τέχνη σου. Διατήρησε την εικόνα και το μυαλό σου με ομορφιά.
- Αξίζεις! Εσύ επιβάλεις την αξία σου. ΑΥΤΟ ΜΗ ΤΟ ΞΕΧΝΑΣ! Κάθε φορά που θα σε προσεγγίζουν, παίρνε τον χρόνο σου, την απόσταση την οποία χρειάζεσαι. Έπειτα με μία σοβαρή συζήτηση θέσε τους όρους σου.
- Απόρριψη! Η απόρριψη είναι μόνο μία υποκειμενική άποψη, τίποτα περισσότερο! Η Ιστορία είναι γεμάτη με παραδείγματα σπουδαίων καλλιτεχνών οι οποίοι δεν γινόντουσαν εύκολα αποδεκτοί. Αν τώρα η απόρριψη ήρθε υπό μορφή προδοσίας, αξιολόγησε γρήγορα την κατάσταση και πήγαινε παρακάτω.
- Διάλεξε την Ομάδα σου προσεκτικά! Αυτοί και μόνο αυτοί θα γνωρίζουν τις αδυναμίες και τους δαίμονες σου. Κριτήρια ο επαγγελματισμός, η εχεμύθεια και αγάπη προς την τέχνη και σε σένα.
- Μελέτη! Κάθε μέρα να βρίσκεις χρόνο, ακόμη και εν μέσω πανδημίας , να ασχολείσαι με την τέχνη σου. Είτε το πιστεύεις είτε όχι, η τέχνη σου σε έχει επιλέξει. Φανού αντάξιος της!
- Όρισε την αμοιβή σου, όρισε τα όρια σου. Μόνο εσύ ξέρεις το μέγεθος της προσπάθειας και των θυσιών σου. Ναι είναι λειτούργημα να είσαι καλλιτέχνης, αλλά όταν ο σπιτονοικοκύρης σου, ζητά το ενοίκιο εσύ το δίνεις, σωστά;
- Συμβόλαιο! Ξέρω πως οι δικηγόροι κοστίζουν πολύ, όλοι όμως έχουμε ένα ξάδερφο ή ένα στενό φίλο που είναι δικηγόρος. Μη δεχθείς να αναλάβεις την οποιαδήποτε εργασία πριν να είσαι κατοχυρωμένος γραπτώς! Σε περίπτωση ηχογράφησης/στούντιο/κινηματογράφησης προστάτεψε τον εαυτό σου. Πίστεψε με, η πανδημία δεν είναι εποχή για να βιώσεις τέτοιες καταστάσεις.
- Καλοί φίλοι και χιούμορ! Η αγαπημένη μου μαέστρα, έλεγε συχνά «καλυτέρα να είσαι μόνος παρά με άσχημη συντροφιά». Οι αληθινοί φίλοι είναι οι καλύτερες μας δυνάμεις. Προσεχτικά λοιπόν. Οι φίλοι που με χαμόγελο και χιούμορ φωτίζουν τις μέρες μας!
Κάποτε διαβάζοντας τη βιογραφία της Γκένα Ντιμιτρόβα, της σπουδαιότερης δραματικής σοπράνο του 20 αιώνα, έμεινα εντυπωσιασμένη από τη φράση πως οι πραγματικοί καλλιτέχνες μοιάζουν σαν τους κόνδορες. Οι κόνδορες είναι γύπες που πετούν πολύ ψηλά, αλλά μονάχοι. Είμαστε μόνοι σε αυτό το ταξίδι αγαπημένοι μου συνάδελφοι και συνοδοιπόροι, φροντίστε να αξίζει τον κόπο!
* Η Χρύσω Μακαρίου είναι υψίφωνος με έδρα τη Βιεννη.
