Τεύκρος Μιχαηλίδης: Η μαθηματική λειτουργία τροφοδοτεί τη δράση

Ο μαθηματικός και συγγραφέας Τεύκρος Μιχαηλίδης, ζωντανεύει ξανά τον χαρακτήρα της Όλγας Πετροπούλου στο νέο του βιβλίο «Καρέ με τις ντάμες», με την ιστορία να ξεδιπλώνεται μέσα από ένα προκλητικό και βασανιστικό γρίφο.

Υπογράφει ένα ιδιαίτερα πλούσιο και πολυδιάστατο έργο. Το μυθιστόρημά του «Πυθαγόρεια Εγκλήματα» έχει μεταφραστεί σε έξι γλώσσες, το έργο του «Αχμές, ο γιος του φεγγαριού» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος της Κύπρου, ενώ η ταινία «Έτερος Εγώ», βασίστηκε στο διήγημά του «Περίπτωσις αυτοδικίας».  

Στο νέο του μυθιστόρημα, η ηρωίδα του Όλγα Πετροπούλου επιστρέφει και μαζί αποκαθιστά ένα έλλειμα που από πολλούς αναγνώστες είχε θεωρηθεί σημαντικό: η προσέγγιση της ανθρώπινης πλευράς της.

–Το νέο σας βιβλίο περιστρέφεται γύρω από τέσσερα εγκλήματα και τέσσερις γυναίκες. Πώς γεννήθηκε αυτή η «τετράδα»; Υπάρχει συμβολισμός πίσω από το «καρέ με τις ντάμες»; To τετράγωνο, κατά κανόνα, συμβολίζει την κανονικότητα. Καθώς αυτή η ιστορία αναφέρεται στη χαοτική παραβίαση της κανονικότητας και σε μια «μη κανονική» δράση με σκοπό την αποκατάστασή της, φαντάστηκα- ότι το «καρέ» ήταν το κατάλληλο σκηνικό πλαίσιο για την αφήγηση.

–Στην πλοκή υπάρχει έντονα η αίσθηση παιχνιδιού (πόκερ, στρατηγική). Σας ενδιαφέρει να αντιμετωπίζετε το έγκλημα ως ένα είδος λογικού παιχνιδιού; Η παιγνιώδης διάθεση κάποιων ηρώων αυτής της ιστορίας είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της. Η διαχείριση του τυχαίου, η μπλόφα, η «ανάγνωση πίσω από τις γραμμές», η ψυχολογική προσέγγιση, είναι στοιχεία που αναμφίβολα παραπέμπουν σε παιχνίδια στρατηγικής όπως το πόκερ ή το σκάκι.

Πράγματι, κάποιοι από τους χαρακτήρες αντιμετωπίζουν το έγκλημα ως λογικό παιχνίδι· και αναμφίβολα, για την Όλγα Πετροπούλου και την ομάδα της η εξιχνίαση λειτουργεί σαν ένας προκλητικός, βασανιστικός γρίφος.

-Πώς εξελίσσεται ο χαρακτήρας Όλγας Πετροπούλου σε αυτό το βιβλίο; Η Όλγα Πετροπούλου εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο διήγημα «Περίπτωσις Αυτοδικίας», που γράφτηκε το 2007 και αργότερα μεταφράστηκε στα Γερμανικά και τα Αγγλικά. Στην μεγάλη οθόνη η ιστορία  μεταφέρθηκε με τον τίτλο «Έτερος Εγώ» αν και ο αγαπητός Σωτήρης Τσαφούλιας προτίμησε να αναθέσει το ρόλο της Όλγας σε έναν άνδρα – τον οποίον υποδύθηκε αριστουργηματικά ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης.

Ακολούθησαν αρκετές ακόμα ιστορίες, σε μικρή φόρμα, στις οποίες δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στη δράση της Όλγας και όχι στην ζωή της. Το ίδιο ισχύει και για το μυθιστόρημα «Εικασία τρία νι συν ένα», το πρώτο μυθιστόρημα με εξιχνιάστρια την υπαστυνόμο Πετροπούλου.

Στο νέο μου μυθιστόρημα «Το καρέ με τις ντάμες» δίνεται πολύ μεγαλύτερη έμφαση στη ζωή, το χαρακτήρα τα άγχη και τις αγωνίες της κεντρικής ηρωίδας. Έτσι αποκαθίσταται, κατά  κάποιον τρόπο, ένα έλλειμα που από πολλούς αναγνώστες είχε θεωρηθεί σημαντικό.

–Σε πολλές από τις αφηγήσεις σας, τα μαθηματικά λειτουργούν ως ο «μηχανισμός» που θέτει σε κίνηση την πλοκή. Πώς ενσωματώνονται στο συγκεκριμένο βιβλίο; Είναι γεγονός ότι η διείσδυση των μαθηματικών, άλλοτε σχεδιασμένη και άλλοτε απροσδόκητη, αποτελεί ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των αφηγήσεών μου. Σε αυτή την ιστορία, έχουμε στην ουσία δυο διαφορετικά «καρέ με ντάμες». Το ένα που βρίσκεται διαρκώς στο παρασκήνιο, είναι αυτό από το οποίο εκπορεύεται η αναγκαία μαθηματική λειτουργία που τροφοδοτεί τη δράση.

–Πώς βλέπετε τη μεταφορά της αστυνομικής λογοτεχνίας στην τηλεόραση και τι αλλάζει συνήθως όταν ένα λογοτεχνικό έργο μεταφέρεται σε τηλεοπτική μυθοπλασία; Η σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία αποτελεί μια σύγχρονη μορφή κοινωνικού αφηγήματος. Μελετά και αναλύει τάσεις και ρεύματα της καθημερινότητας, αναζητά και αντιπαραβάλλει κίνητρα και βαθύτερα αίτια και αναδεικνύει όχι μόνο το έγκλημα, αλλά και το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο πραγματοποιείται και εξιχνιάζεται.

Ο γρίφος, η αναζήτηση και διαχείριση των τεκμηρίων παραμένουν σημαντικά συστατικά της αστυνομικής μυθοπλασίας, παραχωρούν όμως τώρα πια αρκετό χώρο στην ανάλυση των κοινωνικών και ψυχολογικών παραμέτρων. Αυτό το στοιχείο αποτελεί την σημαντικότερη πρόκληση, όταν μια ιστορία μεταφέρεται στην μικρή ή την μεγάλη οθόνη.

Η εικόνα δίνει αναγκαστικά περισσότερη έμφαση στη δράση, περιορίζοντας τις ευκαιρίες για ενδοσκόπηση και αναστοχασμό. Πολλές ενδιαφέρουσες τηλεοπτικές μεταφορές πέτυχαν να συνδυάσουν ιδανικά αυτά τα στοιχεία, χωρίς να προδώσουν το αρχικό κείμενο.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που το μυθιστόρημα και η ταινία είναι δυο ολότελα διαφορετικά δημιουργήματα που απλώς μοιράζονται τον ίδιο τίτλο.

–Υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά που κάνουν έναν αστυνομικό χαρακτήρα να ξεχωρίζει; Σε κοινωνίες με σαθρό και εν πολλοίς διεφθαρμένο νομικό πλαίσιο η εξιδανικευμένη παρουσίαση των νομικών και διωκτικών αρχών δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και δεν μπορεί να είναι πειστική.

Ωστόσο η παρουσίαση κάποιων οάσεων εντιμότητας και ευσυνειδησίας μπορεί να λειτουργήσει ως ένα, έστω δονκιχωτικό, μήνυμα αισιοδοξίας που να προβάλλει διστακτικά μέσα στη ζοφερή, δυστοπική ατμόσφαιρα όπου ζούμε.

Ελεύθερα, 17.06.2026