Οι γεωπολιτικές εξελίξεις φαίνεται να επισκιάζουν φέτος τις προοπτικές για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (ΙΤΣ), παρά τη βελτίωση που κατέγραψε Κύπρου το 2025 και οφειλόταν κυρίως στη διεύρυνση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών, το οποίο διαμορφώθηκε στο 25,2% του ΑΕΠ –νέο ιστορικό μέγιστο- από 23,5% το 2024.
Αυτό προκύπτει από οικονομική ανάλυση της Eurobank Research, η οποία δημοσιεύτηκε χθες και προβλέπει ότι περσινή βελτίωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα ανασχεθεί από μια παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.
Η έκθεση του τουρισμού στις επιπτώσεις στην οικονομία θα είναι υψηλή, δεδομένου ότι η πολύ καλή επίδοση του περασμένου έτους υποστηρίχθηκε πρωτίστως από την αύξηση των αφίξεων από την ΕΕ (59,8% της συνολικής αύξησης) και το Ισραήλ (33,1%).
Συνεπώς, μια επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομικής δραστηριότητας πιθανότατα θα επηρεάσει αρνητικά τα τουριστικά έσοδα, ενώ η περιφερειακή αστάθεια θα μειώσει τη ζήτηση για ταξίδια από τις χώρες της περιοχής.
Ο τομέας των μεταφορών θα επηρεαστεί σημαντικά από τις διαταραχές σε βασικές ναυτιλιακές οδούς και μια ασθενέστερη δυναμική του παγκόσμιου εμπορίου. Γενικότερα, σύμφωνα με την ανάλυση της Eurobank Research, η αυξημένη αβεβαιότητα αναμένεται να ενισχύσει την αποστροφή προς τον κίνδυνο και να περιορίσει τις επενδυτικές ροές.
Ωστόσο, η Κύπρος έχει αποκομίσει και οφέλη σε προηγούμενες περιόδους περιφερειακής αστάθειας, π.χ. κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα το 2023-2025, καθώς θεωρείται πως ενέχει σαφώς χαμηλότερο γεωπολιτικό ρίσκο από τις γειτονικές χώρες, σε συνδυασμό με πολύ καλές μέσο-μακροπρόθεσμες προοπτικές.
Επιπτώσεις αναμένονται στο ισοζύγιο αγαθών από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, αναφέρει η ανάλυση της Eurobank Research, δεδομένης της πολύ υψηλής ενεργειακής εξάρτησης της Κύπρου από το αργό πετρέλαιο και της σχετικά ανελαστικής φύσης της εγχώριας ζήτησης ενέργειας.
Ταυτόχρονα, η ισχυρή ανοδική δυναμική των εξαγωγών προϊόντων διύλισης πετρελαίου που παρατηρήθηκε το 2025 δεν θα διατηρηθεί, οδηγώντας σε εξασθένισή τους, αλλά και των εισαγωγών αργού πετρελαίου.
Η ανάλυση αναφέρει ότι η καθαρή επίδραση στο ισοζύγιο αγαθών θα εξαρτηθεί από τη σχετική ανταπόκριση (ελαστικότητα) της εγχώριας κατανάλωσης ενέργειας, αλλά και της ζήτησης εξαγωγών, στις μεταβολές των τιμών. Τέλος, η ασθενέστερη δραστηριότητα στις μεταφορές θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για πωλήσεις στοιχείων παγίου στη ναυτιλία και τις αερομεταφορές στο δεύτερο μισό του έτους, υποστηρίζοντας το ισοζύγιο αγαθών.
Η καλή επίδοση του ’25
Για το 2025, το ιδιαίτερα ισχυρό πλεόνασμα υπηρεσιών αντανακλά την έντονη ανοδική δυναμική βασικών τομέων της κυπριακής οικονομίας. Σύμφωνα με την ανάλυση της Eurobank Research, το θετικό εξωτερικό ισοζύγιο ενισχύθηκε στις υπηρεσίες πνευματικής ιδιοκτησίας, τον τουρισμό και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, φτάνοντας το 5,3%, 5,7% και 6,5% του ΑΕΠ αντίστοιχα, σε σύγκριση με 4,4%, 5,2% και 6,1% το 2024.
Αντιθέτως, οι κλάδοι μεταφορών και λοιπών επιχειρηματικών υπηρεσιών κατέγραψαν μικρότερα πλεονάσματα, 2,1% του ΑΕΠ αμφότεροι, έναντι 2,6% και 2,2% ένα χρόνο νωρίτερα. Στις υπηρεσίες ΤΠΕ, που αποτέλεσαν τον κύριο παράγοντα αύξησης του ΑΕΠ στην περίοδο 2021-2025, το ήδη υψηλό πλεόνασμα -7,5% του ΑΕΠ- δεν μεταβλήθηκε.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η βελτίωση στον τουρισμό το ‘25 συσχετίζεται στενά με τα ρεκόρ αφίξεων και αποπληθωρισμένων τουριστικών εισπράξεων πέρυσι, με τον αριθμό των τουριστών να υπερβαίνει τα 4,5 εκατ. και τα πραγματικά έσοδα να ξεπερνούν τα 2,8 δις ευρώ (σε τιμές 2015).
Η ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αντικατοπτρίζει αφενός το διαρθρωτικό μετασχηματισμό που συνεχίζει να διέρχεται ο κλάδος, μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων, αφετέρου τις διαδοχικές αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας, οι οποίες οδήγησαν στην επιστροφή στη βαθμίδα Α ύστερα από 13 χρόνια τον Νοέμβριο του 2024, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
