Με μάγεψαν οι λέξεις… Xορός του Σωματείου Ελληνίδων Κυριών, ημερομηνία 1936. Ούτε χοροί πια, μα ούτε και χρυσάνθεμα. Ανήκουν και τα δυο στο παρελθόν. Όλβιοι εκείνοι που τα γνώρισαν και τα έζησαν.
Πολλές φορές σκέφτομαι τούτες τις μακρινές εποχές που ήταν απείρως δυσκολότερες από τις σημερινές, όταν ο κόσμος είχε μια άλλη, μια ευρύτερη διάσταση, όταν η καθημερινότητα και η αγκαλιά του χωρούσε τον άλλο, τον τρίτο, τον φτωχότερο, τον γείτονα, τον πρόσφυγα.
Σκέφτομαι τις γυναίκες στα χωριά μας που μεγάλωναν τα παιδιά τους στη ράχη τους ενώ θέριζαν, οι φωτογραφίες του Ρένου Wideson, τα έργα του Διαμαντή μ’ ακολουθούν σε τούτη τη δική μας πεζή και αξιοθρήνητη καθημερινότητα προσφέροντάς μου απάγκιο και γαλήνη. Είχαν μια αξιοπρέπεια οι παλιές γενιές, μια αξιοσύνη οι γυναίκες, μια ευγένεια. Όλα δεν ήταν μια αρπαχτή, μια υποκρισία, και ναι, μια απάτη σε βάρος του λαού όταν σκέφτομαι το ξεπούλημα της γης μας και από τις δυο μεριές της πράσινης γραμμής.
Η βδομάδα που πέρασε ήταν εκατόμβη. Η Θεσσαλία, η Λιβύη, το Μαρόκο… Ένας κόσμος χαμένος σε λασπόνερα, ερείπια, συντρίμμια… Τούτη τη φορά η καταστροφή πέρασε ξυστά και από μας… Η Θεσσαλία είναι γνώριμη, τα Τέμπη, το κάλλος και η αφθονία της πεδιάδας… Όλα αυτά έφεραν πίσω τα περσινά, τους σεισμούς στις γείτονες χώρες, απελπισμένους ανθρώπους που φεύγουν, τρέχουν να γλυτώσουν. Με ένα όνειρο, να ζήσουν, να μπορούν να χορτάσουν επιτέλους ένα φαγητό, να μεγαλώσουν παιδιά και εγγόνια, να μη φοβούνται όταν ξημερώνει…Τα παιδιά μας πρέπει να μάθουν ν’ απαγγέλουν τα ανθρώπινα δικαιώματα σαν ποιηματάκι, για να μην υπάρξουν ποτέ στη ζωή άνθρωποι που ν’ αμφιβάλουν αν κάποιοι δικαιούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Και σκέφτομαι την αγριάδα που είδαμε στους τηλεοπτικούς δέκτες εκείνη τη μέρα, αλλά και την άγνοια και την αμορφωσιά μας, που ποτέ μα ποτέ δε αποδεχτήκαμε ότι μέρος της ανάπτυξης της πατρίδας μας ήταν και ο δικός τους ιδρώτας, η δική τους συμβολή για να μη βουλιάξουμε. Τότε και τώρα! Περπατώντας μια μέρα στην πρωτεύουσά κατά τη διάρκεια του κτισίματος του μαρμάρινου και υπέρχρυσου νέου καθεδρικού ναού του Αποστόλου Βαρνάβα, άκουγα τους κτίστες να μιλούν ανάμεσά τους συριακά…
Πάντα θα είμαστε ένα καταφύγιο για ανθρώπους κατατρεγμένους, ήμασταν στο παρελθόν και θα είμαστε και στο μέλλον. Να θυμίσω σ’ αυτούς που συχνά επαναλαμβάνουν φορτικά το κενό «Δεν Ξεχνώ», ότι η πατρίδα μας στο διάβα της ιστορίας της δέχτηκε τους πάντες που έτρεχαν κυνηγημένοι. Τα μνημεία της υπέρλαμπρης πατρίδας μου, της Αμμοχώστου, το Κλειδί και η Καρδιά της Κύπρου, αλλά και της μεσαιωνικής πρωτεύουσας κτίστηκαν κυρίως από Σύριους που έτρεχαν να γλυτώσουν από την μπότα και το σπαθί του Σαλαντίν από τη μια, και από την άλλη από αυτούς που άκουγαν να πλησιάζουν οι ορδές των Σελτζούκων Τούρκων από τον Καύκασο.
Οι Σύριοι της Αμμοχώστου, οι Νεστοριανοί και Ιακωβίτες και οι ορθόδοξοι Μελχίτες ήξεραν να κόβουν την πέτρα που αφθονούσε και στη δική τους χώρα, με μαεστρία. Εμείς δεν ξέραμε να κτίσουμε τη γοτθική καμάρα. Αυτοί έκτισαν τους καθεδρικούς ναούς της Αμμοχώστου και της Λευκωσίας και προφανώς αυτοί έκτισαν και τη σύγχρονη Πάφο, και σίγουρα κτίζουν και το ανερχόμενο Τρίκωμο…
Θα είναι δύσκολοι οι καιροί μπροστά μας. Για όλους, πληρώνουμε αμαρτίες, στρεβλωμένες απόψεις και συμπεριφορές, την περιφρόνησή μας στη φύση που μας έφερε εδώ που είμαστε σήμερα. Μεγαλώνουμε μια νέα γενιά ως να είμασταν ο ομφαλός της γης. Χωρίς να τους εξηγήσουμε την εξάρτησή μας από όλα, τη θάλασσα και τον πλούτο που κρύβει, τους γείτονες λαούς και την ιστορία τους.
Θύμωσαν, μάθαμε, όλοι οι Ευρωβουλευτές μας για την ομιλία της Προέδρου Φον ντερ Λάιεν που δεν είπε τα πράγματα όπως θέλαμε εμείς και τήρησαν αποχή. Εγκρίθηκε όμως η έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία η οποία παραμένει υποψήφια για ένταξη επειδή ακριβώς είναι βασικότατος εταίρος της Ευρώπης. Τι δεν καταλάβαμε; Γιατί αγκριστήκαμε; Μήπως η αποχή μας άλλαξε τίποτα στα ταξίματα της Ευρώπης, μήπως θα μας φοβηθούν και θ’ αλλάξουν γνώμη; Η Ευρώπη μας γνωρίζει και από την καλή αλλά και από την ανάποδη πλευρά μας.
Εμείς όμως εκεί, όπως λέει ο Μόντης, ρότσος μέσα στο πέλαγος να αναμένουμε από τρίτους ακόμη ένα ορόσημο, περάσαμε δύο, μας αναμένουν ακόμη δύο. Τελικά δεν ήταν τρία, ήταν τέσσερα. Έγνοια μας, έξω ή μέσα ο Συναγερμός από την κυβέρνηση… Αυτός είναι το πρόβλημα; Ή οι άλλοι; Δε σπάζουμε αυγά πια, ούτε φτιάχνουμε ομελέτα. Η πενταετία έχει πρόγραμμα, είπαν, ιερό συμβόλαιο με τον λαό και τηρείται ως ευαγγέλιο, επανέλαβαν οι στηρίζοντες. Μετά τη Νέα Υόρκη οι αποφάσεις και τα πορίσματα για τα επεισόδια στη Χλώρακα, ξαναείπαν, ως αν η συνάντηση στη ΝΥ έχει σχέση με τον ρατσισμό! Όμως, ωιμέ εξαφανίστηκε και η φωτογραφία του Μακάριου από τη τσιμινιά του Προεδρικού και θυμηθήκαμε την Παναγία στο σχολικό σήμα της Παλλουριώτισσας!
Σκεφτόμουν το Τρίκωμο και τη Λεμεσό, το πόσο αμφότερα ξεπουλιούνται ανώδυνα για να τσιμεντώσουμε τη γη μας. Ενώ μετρούσαμε τα συντρίμμια από τις βιβλικές καταστροφές, κάποιοι διαπίστωσαν ότι τα στιάθκια του Ακάμα (πρόχειρες κατασκευές για να στεγάζουν τα ζώα) μετεξελίσσονται καθημερινά. Τίποτα δεν καταλάβαμε.
Ελεύθερα, 17.9.2023
