Άκρως ανησυχητικά είναι τα αποτελέσματα μεγάλης έρευνας του Υπουργείου Παιδείας που χαρτογραφεί τις μορφές, την έκταση και τις τάσεις που χαρακτηρίζουν το φαινόμενο της σχολικής βίας στο κυπριακό εκπαιδευτικό πλαίσιο. Μεταξύ των σημαντικών ευρημάτων της έρευνας αναφέρεται ότι ένας στους τέσσερις μαθητές έχει πέσει θύμα εκφοβισμού, το 2% των μαθητών εκδηλώνει ακραίας μορφής παραβατικότητα προς συμμαθητές, αλλά και εκπαιδευτικούς, ένα στα δέκα παιδιά περιθωριοποιούνται από συνομήλικους τους, ενώ τα κορίτσια παρουσιάζουν μεγαλύτερο ρίσκο θυματοποίησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα όσα έχουν διαπιστωθεί σχετικά με τις επιπτώσεις της σχολικής βίας, επιπτώσεις που επεκτείνονται τόσο στα θύματα όσο και στους θύτες. Στην περίπτωση του θύτη, η εκδήλωση συμπτωμάτων βίας και παραβατικότητας αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για χαμηλές σχολικές επιδόσεις και εμπλοκή σε εγκληματικές ενέργειες, το 50% των θυτών εξελίσσονται σε ενήλικες με αντικοινωνική συμπεριφορά, ενώ υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να καταδικαστούν για ποινικά αδικήματα. Στην περίπτωση των θυμάτων οι επιπτώσεις σχετίζονται με σωματικές συνέπειες (μώλωπες, πονοκέφαλους, στομαχόπονους, αϋπνία, εφιάλτες και απώλεια όρεξης), σχολικές συνέπειες (μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, δυσκολίες στη μάθηση, συχνές απουσίες, απομόνωση) και μειωμένη ποιότητα ζωής.
Άλλο σημαντικό στοιχείο της έρευνας – ίσως το πιο σημαντικό – αποτελεί η κατανομή των μαθητών σε ομάδες. Συγκεκριμένα, το 25% των μαθητών δεν προκαλούν τις επιθετικές συμπεριφορές, αλλά βοηθούν και παροτρύνουν τον θύτη να ταπεινώσει το θύμα του, το 57% των μαθητών είναι παθητικοί και αδρανείς θεατές περιστατικών βίας, ενώ μόλις το 18% των μαθητών είναι αυτοί που θα σπεύσουν σε βοήθεια του θύματος. Με άλλα λόγια ένα ποσοστό της τάξης του 82% με τον έναν ή τον άλλον τρόπο έχει εμπλοκή σε ένα βίαιο περιστατικό ή απλά δεν κάνει τίποτα για να το εμποδίσει.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα σκηνικό που θα πρέπει το δίχως άλλο να μας ταρακουνήσει, να μας αφυπνίσει. Διότι το γεγονός ότι οι έρευνες καταδεικνύουν ότι η χώρα μας παρουσιάζει από τα πιο υψηλά ποσοστά σχολικής βίας και παραβατικότητας πανευρωπαϊκά, αμέσως καταρρίπτει το αφήγημα κάποιων, ακόμη και στελεχών του υπουργείου Παιδείας, πως όσα περιστατικά βλέπουν κατά καιρούς τα φώτα της δημοσιότητας είναι μεμονωμένα. Και φυσικά δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για σπείρες ανήλικων μαθητών, που τρομοκρατούν και ξυλοφορτώνουν συμμαθητές τους, σπέρνοντας τον τρόμο και τον πανικό και να μη διερωτηθούμε γιατί τα παιδιά μας αντιδρούν με αυτόν τον τρόπο. Είναι αδιανόητο να μην αναρωτηθούμε ποιοι ευθύνονται γι’ αυτήν την κατάντια.
Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση θα πρέπει όλοι να αναλάβουμε το μέρος της ευθύνης που μας αναλογεί. Οικογένεια, σχολείο, πολιτεία. Να δούμε κατάματα το πρόβλημα και να παραδεχθούμε τα λάθη μας. Η σωστή διάγνωση θα οδηγήσει στη σωστή θεραπεία. Και η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Διότι στη χώρα μας μπορεί να απουσιάζουν ή να μην έχουν ακόμη εκδηλωθεί φαινόμενα οργανωμένων οπλισμένων επιθέσεων στα πρότυπα των αμερικανικών σχολείων, ωστόσο η βία αποτελεί πλέον μέρος της πραγματικότητας και στα κυπριακά σχολεία και δεν μπορούμε να κλείνουμε τα μάτια. Αντίθετα, είναι απαραίτητη η λήψη προληπτικών μέτρων, ούτως ώστε τέτοιου είδους φαινόμενα να μην εκδηλώνονται καθόλου ή αν εκδηλωθούν να είναι πραγματικά μεμονωμένα και να αντιμετωπίζονται εν τη γενέσει τους.
ΥΓ.: Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές ένα νέα σοβαρό περιστατικό βίας ήρθε στο φως της δημοσιότητας. Μαθητής έριξε μπουκάλι σε οδηγό λεωφορείου, ενώ δεύτερος μαθητής πυροβόλησε τον οδηγό με όπλο paintball ενώ το λεωφορείο βρισκόταν εν κινήσει. Θέλετε να το συζητήσουμε κι άλλο για την αναγκαιότητα λήψης μέτρων;
panayiota.charalambous@phileleftheros.com
