Όταν εισέβαλε ο Πούτιν στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, δύο Σκανδιναβικές χώρες, η Σουηδία και η Φινλανδία, θεωρώντας ότι τα γεωπολιτικά δεδομένα στην Ευρώπη (αλλά και παγκοσμίως) αλλάζουν απότομα, έκριναν ότι ήρθε η στιγμή να εγκαταλείψουν την παραδοσιακή ουδετερότητά τους και να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ.
Άμεσα αντέδρασε η Τουρκία. Και, ως μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, έθεσε βέτο και στις δύο χώρες απαιτώντας να λάβουν σκληρά μέτρα κατά του κουρδικού PKK, που είχε ισχυρή παρουσία εκεί, και που τόσο η Τουρκία, όσο και η Αμερική και η ΕΕ, θεωρούν ως τρομοκρατική οργάνωση. Ο Ερντογάν απαιτούσε να εξαρθρωθούν στις χώρες αυτές όλοι οι «επαναστατικοί θύλακες» του PKK, προκειμένου να άρει το βέτο του.
Η Τουρκία άναψε το πράσινο φως στην Φινλανδία τον Μάρτιο του 2023, επαινώντας «τα γνήσια και στέρεα μέτρα, υπέρ της ασφάλειας της Τουρκίας» που πήρε το Ελσίνκι – εξέδωσε 2 από πέραν των 15 ατόμων που απαιτούσε η Άγκυρα. Η είσοδός της στο ΝΑΤΟ πιστοποιήθηκε τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς, και έτσι η Φινλανδία έγινε και τυπικά το 31ο μέλος του, εγκαταλείποντας την ουδετερότητά της, ως απάντηση στην ευρείας κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Μιλάμε για μια χώρα με σύνορα μήκους 1340 χλμ με την Ρωσία, που διαθέτει μάλιστα και ένα από τα πιο ισχυρά οπλοστάσια πυροβολικού στη Δυτική Ευρώπη,
Από την άλλη, και η Σουηδία εγκατέλειψε την χρόνια ουδετερότητά της προκειμένου να μπει στο ΝΑΤΟ και να ενισχύσει και αυτή την αμυντική της δύναμη έναντι της επιτιθέμενης και με επεκτατικές ορέξεις Ρωσία. Ο Ερντογάν όμως, σε αυτήν την περίπτωση ήταν σκληρότερος και περισσότερο και ανένδοτος. Επέμεινε να συλληφθούν «οι τρομοκράτες του PKK», όπως και οι οπαδοί του Τούρκου κληρικού Φετουλάχ Γκιουλέν, που ζει στις ΗΠΑ, και που κατηγορείται από το καθεστώς της Αγκύρας ότι αυτός ήταν πίσω από το πραξικόπημα του 2016 κατά του Τούρκου ηγέτη.
Στην βράση των πραγμάτων, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ είχε πει ότι οι όροι πιθανής συμφωνίας και για την Σουηδία περιελάμβαναν και την εντατικοποίηση των μέτρων της χωρας σχετικά με τα τουρκικά αιτήματα έκδοσης υπόπτων μαχητών, και την τροποποίηση της σουηδικής (και της φινλανδικής) νομοθεσίας για να σκληρύνουν την προσέγγισή τους απέναντί τους.
Ο Στόλτενμπεργκ είπε επίσης ότι η Σουηδία και η Φινλανδία θα άρουν τους περιορισμούς τους στην πώληση όπλων στην Τουρκία.
Η Άγκυρα χαιρέτισε τη συμφωνία ως θρίαμβο. Το γραφείο του Τούρκου προέδρου είπε ότι η Τουρκία «πήρε αυτό που ήθελε» από τη συμφωνία, και ότι αυτή σημαίνει «πλήρη συνεργασία με την Τουρκία στον αγώνα κατά του PKK και των θυγατρικών του», συμπεριλαμβανομένου του YPG.
Η Φινλανδία και η Σουηδία συμφώνησαν επίσης «να μην επιβάλουν περιορισμούς εμπάργκο στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας» στην Τουρκία, και να λάβουν «συγκεκριμένα μέτρα για την έκδοση τρομοκρατών εγκληματιών».
Αν η Σουηδία άργησε να πάρει το τελικό ΟΚ, ήταν επειδή η Άγκυρα έβαλε στο τραπέζι και έναν τρίτο, «ουδέτερο» όρο για την πλήρη τυπική επικύρωση του «Ναι στο ΝΑΤΟ»: Την προμήθεια F-16 πολεμικών αεροσκαφών από τις ΗΠΑ.
Τελικά, πέτυχε τον σκοπό του. Παρά το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον, φαίνεται να αφήνει εκτεθειμένο και πληγωμένο το PKK, το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξόντωση του τρομοκρατικού ISIS στην Συρία. Κάτι που οι Αμερικανοί τότε εκτίμησαν δεόντως.
Αυτά τα γεωπολιτικά παιχνίδια όμως δεν χωρούν συναισθηματισμούς – το ξέρουμε. Υπό τις τρέχουσες δε συνθήκες, με πολεμικά μέτωπα διάσπαρτα στην περιοχή μας και στην Ουκρανία, ο καθένας επιλέγει με ποιους θα πάει, και ποιους θα αφήσει. Δεν έχει καμιά ηθική αυτό το παιχνίδι. Του Ερντογάν δεν του έφτανε να «εξοντωθούν οι κουρδικοί θύλακες» στην Σκανδιναβία. Έβαλε στο τραπέζι τα F-16, και θα τα πάρει, ως φαίνεται.
Πόση εμπιστοσύνη μπορείς να του έχεις; Το ερώτημα είναι ρητορικό. Οι Αμερικανοί, που έχουν την πραγματική ισχύ των πραγμάτων, ξέρουν ακριβώς ποιος είναι και τι πρεσβεύει ο πανίσχυρος ηγέτης της Τουρκίας. Όπως ξέρουν ότι στην τρέχουσα συγκυρία, ο πιο πολύτιμος σύμμαχός τους στην νοτιανατολική Ευρώπη είναι η Ελλάδα. Για αυτό, όπως αποφασίστηκε κάπως αιφνιδιαστικά αυτήν την εβδομάδα, πακέτο μαμούθ δωρεάν στρατιωτικής βοήθειας και F-35 στην Αθήνα έταξε ο Μπλίνκεν σε επιστολή του προς τον Μητσοτάκη. Όπως σημειώνει και το Πρώτο Θέμα, «είναι ζήτημα ωρών η επίσημη επιστολή από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο Κογκρέσο – Η Ελλάδα θα είναι η πρώτη χώρα της περιοχής μετά το Ισραήλ που θα αποκτήσει αυτά τα υπερσύγχρονα μαχητικά πέμπτης γενιάς.
