Μέσα στη μαυρίλα της 50ής επετείου, έπαιξε στον Alpha TV μια συνέντευξη του Προέδρου της Δημοκρατίας στον Γιώργο Κασκάνη. Θέλω να πιστεύω πως ο κ. Χριστοδουλίδης εννοεί κάθε λέξη που είπε. Αν τις εννοεί, να ξέρει πως δεν μπορεί να φανταστεί πόση στήριξη θα λάβει.
Δεν έχει καμία σημασία η γνώμη της στήλης για τις επί μέρους δηλώσεις του Προέδρου. Σημασία έχει να διαβάσουν όσοι πιο πολλοί γίνεται αυτά που είπε και να κρίνουν. Και να τον βοηθήσουν ή να τον αντιπολιτευθούν, αν θέλουν. Η στήλη απομαγνητοφώνησε τις περισσότερες απαντήσεις του Προέδρου στον χαλκέντερο αδελφό. Θεωρώ με ακρίβεια κοντά στο 100%.
1 «Αυτή η κατάσταση πραγμάτων (σ.σ. στάτους κβο) δεν μπορεί να συνεχιστεί. Πρέπει να λάβουμε τολμηρές αποφάσεις και είμαι έτοιμος να πάρω τολμηρές αποφάσεις».
2 «Πιστεύω ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε μια διαφορετική κατάσταση, έναν συμβιβασμό για όλους».
3 «Στα μαθητικά χρόνια, οφείλω να πω ότι ξεκίνησα με μια πιο σκληρή προσέγγιση στο Κυπριακό. Μέσα από τη μελέτη και τις σπουδές μου έχουν αλλάξει πολλές από τις προσεγγίσεις μου».
4 «Πέρασαν 50 χρόνια. Βλέπω λάθη και παραλείψεις που κάναμε. Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς για αυτό που πραγματικά επιδιώκαμε, πώς κινηθήκαμε».
5 (ερώτηση Γ. Κασκάνη: Πόσο ρεαλιστική ήταν η κατεύθυνση που είχαμε όλοι μετά την εισβολή ότι η λύση προϋπόθεται αποχώρηση όλων των τουρκικών στρατευμάτων, επιστροφή όλων των προσφύγων, αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επιστροφή στην προ του ’74 κατάσταση;) – «Καθόλου. Αλλά σκέφτομαι πως οι ηγέτες που μας έλεγαν όλα αυτά δέχονταν τα δικά μας χειροκροτήματα. Και ήταν ηγέτες μετά από τη δική μας ψήφο. Βέβαια, έχουμε σήμερα την πολυτέλεια των 50 χρόνων, βλέπουμε με πιο καθαρή ματιά. Θεωρώ πως σήμερα έχει ωριμάσει η κοινωνία. Λένε πολλοί πως η νέα γενιά, που δεν έχει εμπειρίες με τους Τουρκοκύπριους, είναι πολύ αρνητική στη λύση του Κυπριακού. Δεν συμφωνώ. Η νέα γενιά έχει σαφώς καλύτερες παραστάσεις από μας, ζώντας στο εξωτερικό, μέσα από τις σπουδές της, και τη συνύπαρξη με νέους από άλλες χώρες, με διαφορετικές προσεγγίσεις (κουλτούρες) και είναι πιο ανεκτικοί από εμάς».
6 «Προσεγγίζαμε το Κυπριακό μέσα από μια πολύ νομικίστικη προσέγγιση, χωρίς να υποβαθμίζω το διεθνές δίκαιο και την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά ζούμε σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα και δεν είναι το διεθνές δίκαιο που επικρατεί στις αποφάσεις».
7 «Το μεγαλύτερο λάθος που κάναμε ήταν που δεν αγαπήσαμε όσο έπρεπε την Κυπριακή Δημοκρατία. Και εμείς και οι Τουρκοκύπριοι είδαμε την Κυπριακή Δημοκρατία ως μεταβατικό στάδιο. Και βλέπω κάποιους που επιχείρησαν να καταλύσουν την Κυπριακή Δημοκρατία, που σήμερα εμφανίζονται ως οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της Κυπριακής Δημοκρατίας».
8 «Οι Ελληνοκύπριοι ξεκινήσαμε με την ένωση με την Ελλάδα, πήγαμε στην ανεξαρτησία, μετά ξαναπήγαμε στην ένωση, μετά στο ευκταίο και το εφικτό, ξανά στην ένωση, ξανά στην ανεξαρτησία…».
9 «Ναι, ποτέ δεν εξηγήσαμε στον κόσμο τι ήταν η δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία, ποτέ δεν ήμασταν τόσο ειλικρινείς με τον κόσμο. (Για παράδειγμα) λέγαμε για τις σχέσεις με τις ελληνικές κυβερνήσεις, ότι υπήρχε πλήρης ταύτιση απόψεων, ενώ δεν ήταν έτσι τα πράγματα».
10 (ερώτηση Γ. Κασκάνη: κ. Πρόεδρε, φαίνεται πως αυτό που λέμε Κυπριακό κρύβει ένα μεγάλο ψέμα από κάτω ή πολλά μικρά ψέματα, που σε κάποιο βαθμό εξηγούν γιατί βρισκόμαστε εδώ): – «Σίγουρα δεν υπήρξε η ειλικρίνεια που έπρεπε να υπάρξει, αλλά τίποτε δεν δικαιολογεί, για να μην παρεξηγηθώ, την τουρκική εισβολή, αλλά δεν ήμασταν απόλυτα ειλικρινείς».
11 (ερώτηση: Διακηρύξαμε, ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος, τον μακροχρόνιο αγώνα. Πόσο σωστή – σοφή ήταν αυτή η προσέγγιση;) – «Ήταν λανθασμένος ο μακροχρόνιος αγώνας. Γιατί, πολύ απλά, αν δούμε τι συζητούσαμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το 1981, για παράδειγμα, και τι συζητούσαμε το 1990, το 2004, τι συζητούμε σήμερα, είναι σαφώς χειρότερα τα πράγματα, γιατί έχουν μπει πολλά άλλα θέματα στο τραπέζι. Για παράδειγμα, το δικαίωμα του χρήστη των ελληνοκυπριακών περιουσιών. Με το οποίο διαφωνώ. Δεν υπήρχε παλαιότερα. Μπήκε μετά από προσφυγή Ελληνοκύπριου στο ευρωπαϊκό δικαστήριο».
12 (Υπόδειξη Γ. Κασκάνη: Ενώ έμπαιναν στο τραπέζι σχέδια επίλυσης, που ξέραμε τι έλεγαν, παρέμεινε το σύνθημα «όλοι οι πρόσφυγες στα σπίτια τους») – «Ή «δίκαιη λύση του Κυπριακού». Για να είναι δίκαιη η λύση του Κυπριακού, πρέπει να επιστρέψουμε στην προ του ’74 κατάσταση (…). Οι νέοι, όμως, σήμερα, αυτοί που θα ζήσουν τα επόμενα χρόνια στην Κύπρο, δεν ξέρω πόσο ακούνε αυτά τα συνθήματα. Στις ομιλίες και τα μνημόσυνα που πάω, ετοιμάζονται προσχέδια ομιλιών και πολύ φυσιολογικά περιλαμβάνουν αυτό το «δίκαιη λύση του Κυπριακού». Και πάντα το διαγράφω και βάζω «βιώσιμη και λειτουργική λύση». Δεν θέλει ο Πρόεδρος μια δίκαιη λύση του κυπριακού; Βεβαίως και θέλω. Αλλά αν πω στον κόσμο «μια δίκαιη λύση του Κυπριακού», πρέπει να πάμε στην πρό του ’74 κατάσταση. Ε, δεν μπορούμε να πάμε».
13 «Ο γγ του ΟΗΕ, ο κ. Γκουτέρες, στο Κραν Μοντανά, μέσα σε ένα πρωινό κατάλαβε την ουσία του Κυπριακού. Και παρουσίασε το πλαίσιο Γκουντέρες. Και είπε ότι αν συμφωνήσουμε σε αυτά τα έξι σημεία, φτάνουμε σε ένα σημείο που δεν θα μπορεί να ανατραπεί η λύση του Κυπριακού. Και θεωρώ ότι πρέπει να το αξιοποιήσουμε (σ.σ. το πλαίσιο)».
14 «Αυτό που θα πω, σε κάποιους μπορεί να μην αρέσει. Αλλά, αν φύγει ο Ερντογάν, δεν ξέρω αν κάποιος Τούρκος ηγέτης θα μπορεί να πάρει την ευθύνη (σ.σ. για λύση του Κυπριακού)».
15 «Ξένοι που μας παρακολουθούν λαμβάνουν το μήνυμα μέσα από αυτές τις συζητήσεις (για Κραν Μοντανά κ.α.) ότι «δεν θέλετε λύση». Όλη αυτή η συζήτηση για το Κραν Μοντανά δεν βοηθά στους χειρισμούς που θέλουμε να κάνουμε. Ξέρετε πόσες προκλήσεις έχουμε να αντιμετωπίσουμε κάθε μέρα; Βλέπω τι γίνεται στην πράσινη γραμμή. Δεν δημοσιοποιούνται όλα. Αν δεν λύσουμε το Κυπριακό, η κατάσταση θα είναι πολύ δύσκολη».
16 «Στις κρίσιμες αποφάσεις που θα κληθούμε να λάβουμε… είμαι έτοιμος να λάβω κρίσιμες αποφάσεις. Βλέπω να έρχονται στιγμές που θα πρέπει να λάβουμε δύσκολες αποφάσεις. Και συνήθως αυτές οι στιγμές είναι μοναχικές».
17 «Αργήσαμε πολύ να κάνουμε επίθεση φιλίας στους Τουρκοκύπριους. Ξεκινήσαμε σιγά-σιγά να το κάνουμε. Μπορούμε να κάνουμε και άλλα. Έχω στο μυαλό μου πολλές άλλες κινήσεις και θα αποφασίσουμε σύντομα. (Άποψη Γ. Κασκάνη: Όσο πιο κοντά είμαστε στους Τουρκοκύπριους, τόσο πιο πολύ θέλουν τη λύση). – «Συμφωνώ απόλυτα».
18 «Είναι πολύ σημαντικό να διασφαλίσουμε το διαπραγματευτικό κεκτημένο και να επικεντρωθούμε στα 3-4 θέματα, στρατεύματα, εγγυήσεις, ασφάλεια, διακυβέρνηση. Και η λύση έρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για αυτά τα θέματα. Η ΕΕ είναι η ασφαλιστική δικλίδα».
19 (ερώτηση Γ. Κασκάνη: Ήρθε η ώρα να τελειώσει ο μακροχρόνιος;) – (…) «Σίγουρα ο μακροχρόνιος δεν θα μας οδηγήσει εκεί που θέλουμε».
20 «Να επιστρέψουμε στην προ του 1974 κατάσταση δεν είναι εφικτό. Αυτό που είναι εφικτό είναι ο κάθε Κύπριος πολίτης, Ελληνοκύπριος ή Τουρκοκύπριος, να μπορεί να επιλέξει πού θα ζήσει, στη χώρα του».
