Όταν η προπαγάνδα αποκαλείται «ελεύθερη έκφραση».
Όταν τον Απρίλη του 2022 ο Ίλον Μάσκ εξαγόρασε το Twitter (κατοπινό Χ), είχε δηλώσει: «Ελπίζω ότι ακόμα και οι χειρότεροι επικριτές μου θα παραμείνουν στο Twitter, γιατί αυτό σημαίνει ελευθερία του λόγου». Είπε επίσης ότι «η ελευθερία του λόγου είναι το θεμέλιο μιας δημοκρατίας που λειτουργεί, και το Twitter είναι η ψηφιακή πλατεία της πόλης όπου συζητούνται θέματα ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας». Όλοι οι ελεύθεροι άνθρωποι είμαστε υπέρ μιας δημοκρατίας που να λειτουργεί και της ελευθερίας του λόγου, έτσι δεν είναι; Υπάρχει όμως ένα… προβληματάκι: Το να λες ψέματα, να διασπείρεις fake news, να βρίζεις, να επιδιώκεις συστηματικά να ελέγξεις και να διαμορφώσεις τις απόψεις των άλλων για το προσωπικό σου συμφέρον, δεν είναι ελευθερία του λόγου αλλά χυδαία προπαγάνδα. Και αυτό κάνει ο Μασκ με το Χ: Το χρησιμοποιεί για να αυξήσει την επιρροή και την περιουσία του. Στην Αμερική (και όχι μόνο) πολλοί πιστεύουν ότι θα είναι όχι μόνο συμπρόεδρος αλλά ο σκιώδης πρόεδρος. Προφανώς είναι πιο έξυπνος από τον Ντόναλντ, παρόλο που μοιάζει με προϊόν τεχνητής νοημοσύνης (χωρίς το «νοημοσύνης»).
Ο Μασκ-αράς, λοιπόν, μέσω του Χ προώθησε τον Τραμπ-άκουλα με κάθε μέσο επειδή αποφάσισε ότι εξυπηρετούσε τα επιχειρηματικά του συμφέροντα: Συκοφάντησε τους αντιπάλους του, απείλησε όποιον αντιδρούσε (η Washington Post του Μπέζος έκοψε την κριτική στον Τραμπ), ενίσχυσε κάθε θεωρία συνωμοσίας που τον ευνοούσε, υποδαύλισε το μίσος και την πόλωση στην κοινωνία. Μάλιστα, μαζί με τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης του Ζάκερμπεργκ (Facebook, Instagram, Threads) κατάργησε το fact checking, δηλαδή οι χρήστες δεν προειδοποιούνται πλέον για ψευδείς αναρτήσεις. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιος ότι, εφόσον μπορεί καθένας να λέει ό,τι θέλει, μπορεί και να αντικρούσει όλα αυτά με τη δική του άποψη. Μόνο που η κατευθυνόμενη προπαγάνδα των μέσων αυτών είναι σαν να προσπαθείς μάταια, όσο δυνατά κι αν φωνάξεις, να ανταγωνιστείς μια συστοιχία ισχυρών μεγαφώνων τριγύρω σου.
Ποια είναι η λύση, λοιπόν; Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί ο πλουσιότερος άνθρωπος του πλανήτη με τα άπειρα μέσα και τη συγκεκριμένη τοξική συμπεριφορά; Καταρχήν, με το να δηλώνει κανείς την αντίθεσή του με κάθε τρόπο, όπως να μη χρησιμοποιεί το Χ – μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς αυτό. Πολλοί είναι όσοι εγκαταλείπουν την πλατφόρμα, στις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο, όμως όχι αρκετοί για να τον ενοχλήσουν. Ηθοποιοί όπως η Τζέιμι Λι Κέρτις ή ο Τζιμ Κάρεϊ, ο μουσικός Moby, ο δημοσιογράφος Ντον Λέμον, ο συγγραφέας Στίβεν Κινγκ, αποχώρησαν ήδη. «Φεύγω από το Twitter. Προσπάθησα να μείνω, αλλά η ατμόσφαιρα έχει γίνει πλέον υπερβολικά τοξική», δήλωσε ο τελευταίος. Τοξική, ακόμα και για τον μάστερ του τρόμου… Όμως οι πρώτοι που πρέπει να φύγουν είναι οι αρχηγοί κρατών, όσοι κατέχουν δημόσιες θέσεις, οι πολιτικοί. Τόσο απαραίτητο τους είναι να «τιτιβίζουν» (ή μάλλον να… «χιχινίζουν»); Δεν υπάρχουν άλλοι τρόποι για τον Χριστοδουλίδη, π.χ., ή τον Μητσοτάκη, να μας πουν κάτι; Θα αποτελέσει και μια πολιτική αποδοκιμασία για τις πρακτικές και για τις ολοκληρωτικές απόψεις του Έλον Μασκ, ο οποίος επιχειρεί εσχάτως να ποδηγετήσει την κοινή γνώμη στην Ευρώπη (Μ. Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία κ.ά.) ενισχύοντας την ακροδεξιά. Ακόμα και μεγάλες επιχειρήσεις φεύγουν από το Χ, σαν την αλυσίδα σουπερμάρκετ Kiez-Club του Αμβούργου με 250.000 ακολούθους: «Ο ρατσισμός και οι θεωρίες συνωμοσίας εξαπλώνονται ανεμπόδιστα ή και ενισχύονται, ενώ οι προσβολές και οι απειλές δεν τιμωρούνται και πλασάρονται ως δήθεν ελευθερία της έκφρασης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Να μποϊκοτάρουμε, λοιπόν, το Χ και όποιες άλλες πλατφόρμες προωθούν fake news, όπως και την ανέντιμη χρήση του Grok, του εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης του Μασκ που δεν έχει περιορισμούς ελέγχου της δημιουργίας περιεχομένου, π.χ. όταν αυτό είναι παράνομο. Αυτά που κάναμε κάποτε με μεγάλο κόπο και αμφίβολο αποτέλεσμα στο Photoshop, τώρα μοιάζουν τελείως αληθινά και πιστευτά, μπορώντας έτσι να προπαγανδίσουν οτιδήποτε – και άντε μετά να το διαψεύσεις… Επιβάλλεται, βεβαίως, να ελέγχουμε και να διασταυρώνουμε τις περίεργες πληροφορίες που δεχόμαστε – υπάρχουν και ιστοσελίδες που το κάνουν αυτό, όπως π.χ. τα hellinika.hoaxes. Δυστυχώς, δεν έχουν όλοι τη γνώση ή την εμπειρία γι’ αυτό, ενώ επιπλέον για πολλούς ανθρώπους το ψέμα έχει, παραδόξως, μεγαλύτερη δύναμη και μοιάζει πιο πιστευτό. Ο «λεκές» της παραπληροφόρησης ενίοτε είναι ανεξίτηλος – γι’ αυτό, άλλωστε, είναι τόσο δημοφιλείς σε ένα ορισμένο κοινό οι πολιτικοί, θρησκευτικοί και άλλοι λαϊκιστές-απατεώνες. Όσο η ψηφιακή προπαγάνδα περνιέται για ελευθερία του λόγου, πραγματική ελευθερία δεν υπάρχει.
chrarv@philelefheros.com
MINORITY REPORT, 19.01.2025
