«Το κέντρο βάρους είναι ο ασθενής μας ως πρόσωπο. Ποιος είναι; Μήπως είναι απλώς το κρεβάτι 10;». Τα κρίσιμα αυτά υπαρξιακά, ηθικά και, βέβαια, ιατρικά ερωτήματα που αγγίζουν την ουσία μιας συμπονετικής φροντίδας υγείας κι ενός εξανθρωπισμού του θανάτου στην εποχή μας, τέθηκαν και απαντήθηκαν από τον ανώτερο κλινικό ιατρό, ερευνητή και ακαδημαϊκό, δρα Θεόδωρο Κυπριανού, σε εκδήλωση της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας τον Νοέμβρη 2017.
Σε εκείνη τη σημαντική τοποθέτηση του αναφέρθηκα στο χθεσινό μου κείμενο και το συμπληρώνω σήμερα με άλλο ένα απόσπασμα της ομιλίας του που αποτελεί καθοδηγητικό φάρο για μια ολιστική θεραπευτική πρακτική. Ανέφερε και τα εξής ο δρ Κυπριανού, ο οποίος τότε ήταν επικεφαλής της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ενώ σήμερα ασκεί την ειδικότητα της Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας στον ιδιωτικό τομέα: «Στην Εντατική εμείς βλέπουμε τα πράγματα από μέσα, όπου γίνεται πόλεμος να κερδηθεί η ζωή του αρρώστου. Όμως, έξω από την Εντατική γίνεται ένας άλλος πόλεμος εξίσου σημαντικός με αυτόν που διαδραματίζεται μέσα και θα πρέπει ο άνθρωπος να έχει πρόσβαση στην πληροφορία και τις ορολογίες.
Θα πρέπει να αναρωτηθούμε για τις αξίες του ασθενούς μας, τον χαρακτήρα του, τα πιστεύω του και, βεβαίως, τα δεδομένα της υγείας του. Σε πολλές Μονάδες σήμερα συνιστάται να μπαίνουν πολλές οικογενειακές φωτογραφίες δίπλα από τον άρρωστο για να θυμόμαστε όλοι ότι αυτός που ξαπλώνει γυμνός και ανυπεράσπιστος κάτω από τα μόνιτορς, είχε μερικές μέρες πριν, οικογένεια, αξιοπρέπεια, αξίες και πεποιθήσεις. Η ανακουφιστική φροντίδα προς αυτό τον ασθενή θα πρέπει να επιβεβαιώνει τη ζωή και να θεωρεί τον θάνατο μια φυσιολογική διαδικασία. Δεν αποσκοπεί αυτή η φροντίδα ούτε στην επίσπευση του θανάτου, ούτε στην αναβολή του θανάτου. Η ιατρική δεν παρέχεται για να καθυστερεί τη διαδικασία του θανάτου.
Αυτό που πρέπει να μας απασχολήσει είναι ότι η διαχείριση του θανάτου στην εποχή μας έχει ξεφύγει από τον άνθρωπο και χρειάζεται μια εξανθρώπιση του θανάτου σε σχέση με τις υπηρεσίες που προσφέρουμε ως κοινωνία, ως νοσοκομεία και ως επαγγελματίες υγείας. Η ψυχολογική υποστήριξη όπως προσφέρεται στη δική μας Εντατική, είναι μοντέλο όπου ο ψυχολόγος είναι μέρος της πολυθεματικής ομάδας, ενημερώνεται καθημερινά για την πορεία των ασθενών, κάνει παρεμβάσεις, είναι έξω συνεχώς με τις οικογένειες».
Ο δρ Κυπριανού τέλειωσε με μια φράση του Μαχάτμα Γκάντι, ότι «για να βρεις τον εαυτό σου, πρέπει να χαθείς στην υπηρεσία του άλλου», που είναι πάντα όπως είπε «το μότο όλων των επαγγελματιών υγείας».
