Η Λιζ Ντουσέτ, 67 ετών, Καναδή δημοσιογράφος, εδώ και πολλά χρόνια επικεφαλής του Τμήματος Διεθνών Γεγονότων του BBC. Σπάνια θα τη βρεις στο γραφείο της, αλλά πάντα απαντά στο τηλέφωνό της. Όπου κι αν βρίσκεται. Και, πραγματικά, βρίσκεται παντού.
Είναι, κατά την άποψη πολλών, η καλύτερη πολεμική ανταποκρίτρια στον κόσμο. Στα χρόνια μου, στην Παγκόσμια Υπηρεσία του BBC στο Λονδίνο, πάντα έβρισκε τον καιρό να μεταφέρει στους νεότερους δημοσιογράφους τις εμπειρίες της – αλλά πιο πολύ πώς να ανακαλύπτεις την αλήθεια σε ένα «τοπίο» που δεν σου το επιτρέπει.
Προχθές, διάβασα την πιο πρόσφατη ανταπόκρισή της από την Τεχεράνη με τίτλο «Υπό συνθήκες εύθραυστης εκεχειρίας, οι Ιρανοί αναρωτιούνται αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με τις ΗΠΑ».
Και επέλεξα αυτό το απόσπασμα από το ρεπορτάζ της. Επέμενε πολύ σε αυτόν τον «όρο». Δυστυχώς, πολλοί δημοσιογράφοι σήμερα δεν κάνουν ρεπορτάζ. Κι αν κάνουν, δεν νομίζω ότι μπορείς να το ονομάζεις έτσι. Δεν αρκεί να δεις μόνο. Πρέπει να βεβαιωθείς, αν κατάλαβες αυτό που είδες. Να μπεις πιο βαθιά στο «θέμα». Ρωτώντας, συνεχώς, «πώς» και «γιατί», έγινε αυτό; Και ποιο το αποτέλεσμα;
Έχει σημασία να ντύνεις την εικόνα και τον ήχο με λόγο. Περιγραφικό. Όχι με άποψη. Πάρτε μια γεύση:
«Αργότερα, καθώς περνάμε τα τουρκικά τελωνεία και μπαίνουμε στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ρωτάω έναν άντρα δίπλα μας “προς τι αυτή η τρέχουσα ηρεμία;”. Και βλέπω την όψη του να αγριεύει: “Ο Τραμπ δεν θα αφήσει ποτέ το Ιράν μόνο του. Θέλει να μας καταπιεί!”.
Είναι δύσκολο να μην σκεφτεί κανείς τον πρόεδρο των ΗΠΑ και τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων στη μεγάλη διαδρομή μας προς την Τεχεράνη –ο μόνος τρόπος για να φτάσει κανείς στην πρωτεύουσα, αφού τα αεροδρόμια είναι ακόμα κλειστά– επειδή είναι δύσκολο να μην κοιτάξει κανείς κάθε γέφυρα που εξακολουθεί να εκτείνεται στον δρόμο, να λάμπει στον ανοιξιάτικο ήλιο.
Την Τετάρτη, ο Τραμπ επανέλαβε την προειδοποίησή του μέσω του Fox Business News ότι θα μπορούσε να καταστρέψει κάθε γέφυρα στο Ιράν, μέσα σε μία ώρα. Αλλά, πρόσθεσε με το γνωστό ειρωνικό του ύφος “δεν θέλουμε να το κάνουμε αυτό”.
Σε αυτό το 12ωρο ταξίδι προς την πρωτεύουσα, τα οχήματα αναγκάζονται τώρα να κάνουν μια παράκαμψη σε ελικοειδείς αγροτικούς δρόμους, επειδή η κύρια γέφυρα που συνδέει τη βόρεια πόλη Ταμπρίζ με την Τεχεράνη, μέσω Ζαντζάν, κατέρρευσε υπό τα πυρά πυραύλων την περασμένη εβδομάδα. Η στόχευση πολιτικών υποδομών έχει επικριθεί από νομικούς μελετητές που προειδοποιούν για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και για πιθανά εγκλήματα πολέμου. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιμένουν ότι χτυπούν μόνο στρατιωτικούς στόχους.
Εντοπίζουμε και αυτούς τους στόχους, συμπεριλαμβανομένου ενός ισοπεδωμένου στρατώνα του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, του IRGC, στα περίχωρα του Ταμπρίζ. Μια τεράστια σημαία κρέμεται πάνω από τους αυλακωτούς πυλώνες που προεξέχουν από τα ερείπια σαν τσιμεντένια δόντια. Άλλες στρατιωτικές και αστυνομικές βάσεις, καθώς και εργοστάσια, χτυπήθηκαν, επίσης, σε αυτήν την περιοχή.
Η “αποκαλυπτική” απειλή του Τραμπ στις 7 Απριλίου ότι “ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε” έρχεται στο μυαλό μας όταν σταματάμε σε ένα εστιατόριο στην άκρη του δρόμου –ένα καραβανσεράι εκατοντάδων ετών, ένα παλιό πανδοχείο ταξιδιωτών με θολωτές πέτρινες οροφές και βιτρό παράθυρα– απλώς μια υπόδειξη του πλούσιου, χιλιάδων ετών πολιτισμού του Ιράν.
Το Ιράν του σήμερα είναι, επίσης, ορατό παντού όπου σταματάμε, με μερικές γυναίκες να φορούν πέπλα και μαντήλια και άλλες, όλων των ηλικιών, ξυπόλυτες. Είναι μια κληρονομιά των διαμαρτυριών για την Ελευθερία της Γυναίκας στη Ζωή του 2022-2023. Οι γυναίκες αρνούνται τώρα να γυρίσουν τον χρόνο πίσω, παρ’ όλο που οι αυστηροί κανόνες περί “σεμνότητας” και οι αυστηρές τιμωρίες εξακολουθούν να αποτελούν νόμο αυτής της χώρας».
