Σ’ αυτές τις εκλογές ήταν δύσκολο να εντοπίσει κάποιος θέσεις ή προτάσεις από τα κόμματα που διεκδικούν τα 56 έδρανα της Βουλής των Αντιπροσώπων. Ακόμα και στις ελάχιστες περιπτώσεις κατά τις οποίες κόμματα διατύπωσαν θέσεις και προτάσεις, αυτές καλύφθηκαν από τον κουρνιαχτό της όξυνσης και των συγκρούσεων που επέλεξαν ως τακτική οι νεοφανείς σχηματισμοί. Η ένταση στις πολιτικές αντιπαραθέσεις ήταν ένα από τα στοιχεία για τα οποία η κοινωνία απηύδησε από το λεγόμενο κομματικό κατεστημένο. Ωστόσο, οι νεοφανείς «σωτήρες» αποδεικνύονται πολύ χειρότεροι.
Στην απουσία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου θέσεων και εισηγήσεων απ’ όσους θα βρίσκονται στο ψηφοδέλτιο της ερχόμενης Κυριακής, κάποιες δημοσιογραφικές κινήσεις είναι άκρως βοηθητικές για να διαφανεί τι μπορεί πραγματικά να πρεσβεύουν οι πολιτικές δυνάμεις που θα βρίσκονται αύριο στη Βουλή, και οι οποίες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτοποθετούνται στο χώρο της αντιπολίτευσης, δηλαδή απέναντι στην κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη.
Είχαμε λοιπόν και σ’ αυτές τις εκλογές τον καθιερωμένο πλέον crash test της συναδέλφου Κάτιας Σάββα, η οποία έθεσε ενώπιον των κομμάτων μια σειρά ζητημάτων που μπορεί να απασχολούν τον τόπο ή την κοινωνία. Οι απαντήσεις, οι υπεκφυγές αλλά και οι σιωπές που κατέγραψε το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο έχουν μεγαλύτερη πολιτική αξία απ’ όση μπορεί να φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Στην καθημερινή αντιπαράθεση, τα κόμματα έχουν την άνεση να κινούνται μέσα σε ευρείς διατυπώσεις: να καταγγέλλουν, να επιφυλάσσονται, να επικρίνουν την κυβέρνηση ή να ζητούν περισσότερη αποφασιστικότητα, χωρίς πάντοτε να υποχρεώνονται να πουν καθαρά τι θα έκαναν τα ίδια σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Ένα ερωτηματολόγιο όμως που ζητά κατεύθυνση, έστω και μέσα από απαντήσεις του τύπου υπέρ ή κατά, αφαιρεί αυτή την άνεση.
Αν κάποιος διαβάσει τις απαντήσεις των κομμάτων δίπλα στις δημόσιες θέσεις και στην πολιτική μεθοδολογία του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, η εικόνα που προκύπτει δεν είναι μονοσήμαντη, αλλά είναι αποκαλυπτική. Σε αρκετά από τα δύσκολα θέματα, οι θέσεις όσων απάντησαν δεν βρίσκονται σε πλήρη απόσταση από την προεδρική γραμμή. Αντίθετα, συχνά συγκλίνουν με τον τρόπο που ο Πρόεδρος επιχειρεί να τοποθετήσει αυτά τα ζητήματα: όχι με απόλυτα συνθήματα, αλλά με όρους, σχέδιο, τεκμηρίωση και θεσμική διαχείριση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα κόμματα συμφωνούν συνολικά με τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Ούτε ότι ο Πρόεδρος έχει πολιτική ταύτιση με το κομματικό σύστημα. Μια τέτοια ανάγνωση θα ήταν υπερβολική και, τελικά, αδύναμη. Το ενδιαφέρον είναι διαφορετικό: όταν η πολιτική συζήτηση κατεβαίνει από τα γενικά συνθήματα στα συγκεκριμένα διλήμματα, αρκετές κομματικές θέσεις καταλήγουν κοντά στο σημείο όπου ήδη κινείται και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το θέμα των Βρετανικών Βάσεων, το οποίο ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, τον περασμένο Μάρτιο, άνοιξε ως ζήτημα που πρέπει να συζητηθεί ανάμεσα σε Κυπριακή Δημοκρατία και Μεγάλη Βρετανία, με σχεδιασμό και αξιοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης της Κύπρου. Οι απαντήσεις πολλών κομμάτων ποικίλλουν: άλλα ζητούν κατάργηση, άλλα επαναδιαπραγμάτευση, άλλα συγκεκριμένες διεκδικήσεις. Εν ολίγοις, υπάρχει – με τον ένα ή τον άλλο τρόπο – συμφωνία ότι η Λευκωσία πρέπει να αγγίξει το θέμα.
Για τα σημεία διέλευσης, θέση του Προέδρου Χριστοδουλίδη είναι ότι πρέπει να υπάρχει αμοιβαιότητα. Απέναντι στην απαίτηση της τουρκικής πλευράς για μονόπλευρη ικανοποίηση, επιμένει σε προτάσεις που είχαν τεθεί και από τους προκατόχους του. Οι κομματικές απαντήσεις, παρά τις διαφοροποιήσεις ως προς τα σημεία και τις προτεραιότητες, δεν αναιρούν αυτή τη βασική λογική. Η πλειοψηφική κατεύθυνση δεν είναι κλείσιμο, αλλά ελεγχόμενο άνοιγμα.
Στον Great Sea Interconnector, το συμπέρασμα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Ένα από τα κόμματα, εξηγώντας γιατί δεν απάντησε στο ερωτηματολόγιο, σημείωσε ότι τέτοια ζητήματα δεν μπορούν να απαντηθούν μονολεκτικά, διότι εξαρτώνται από όρους και προυποθέσεις. Αυτή ακριβώς είναι και η ουσία της κυβερνητικής προσέγγισης: το έργο δεν απορρίπτεται ως ιδέα, αλλά δεν μπορεί και να προχωρήσει ως πράξη χωρίς οικονομική τεκμηρίωση, καθαρό κόστος, επικαιροποιημένες παραμέτρους και σαφή σύνδεση με τη μείωση της τιμής του ηλεκτρισμού.
Στα μεγάλα ζητήματα, λοιπόν, αυτά που καλείται να χειριστεί μια κυβέρνηση, τα κόμματα δεν αποκλίνουν και πολύ, γιατί προφανώς έμμεσα αναγνωρίζουν πως δεν γίνεται αλλιώς. Και κάπως έτσι, χωρίς να το επιδιώκουν, συμφωνούν με τον Χριστοδουλίδη…
