Ξαναζεσταμένο φαΐ, το οποίο φαίνεται πως κάποιοι επιχείρησαν να σερβίρουν και πάλι, αποτελεί η ιδέα μιας εκ περιτροπής ή εξ ημισείας Προεδρίας της Βουλής μεταξύ ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ. Αν και το θέμα δεν βγήκε ποτέ επισήμως προς τα έξω, πληροφορίες επιμένουν ότι μέσα στα διάφορα σενάρια, υπήρξε προσπάθεια επαναφοράς και του σεναρίου αυτού κατά τις πρόσφατες διεργασίες για την εκλογή νέου Προέδρου της Βουλής.
Η συγκεκριμένη ιδέα φαίνεται πως προωθήθηκε από ορισμένους κύκλους στην Πινδάρου, ωστόσο η ηγεσία του κόμματος φέρεται να την απέρριψε εξαρχής. Δεν πρόκειται, άλλωστε, για ένα καινούργιο σενάριο. Παρόμοιες συζητήσεις διεξάγονταν και το 2021, πριν διαμορφωθεί το πολιτικό σκηνικό με τις υποψηφιότητες, τις συμμαχίες και τις ισορροπίες που οδήγησαν τελικά στην εκλογή της Αννίτας Δημητρίου στην Προεδρία της Βουλής.
Ανάλογες σκέψεις είχαν καταγραφεί και το 2016. Τότε, στο πλαίσιο μιας συζήτησης για πιθανό συμβιβασμό μεταξύ ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, είχε πέσει στο τραπέζι το όνομα του βουλευτή του ΑΚΕΛ, Αδάμου Αδάμου, ως συναινετικής επιλογής για την Προεδρία της Βουλής, με πρόταση να μοιραστεί η θητεία των πέντε ετών με τη βουλεύτρια του ΔΗΣΥ, Στέλλα Κυριακίδου. Το συγκεκριμένο σενάριο δεν υλοποιήθηκε τότε. Ωστόσο, η ανάδειξη του Αδάμου Αδάμου στην Προεδρία της Βουλής έγινε πραγματικότητα τον Νοέμβριο του 2020, όταν, μετά τη δημοσιοποίηση του περιβόητου βίντεο για το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων και την παραίτηση του Δημήτρη Συλλούρη, εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής για το υπόλοιπο της κοινοβουλευτικής θητείας, με τη στήριξη όλων των κομμάτων πλην του ΕΛΑΜ.
Γιατί τα αναφέρουμε όλα αυτά; Διότι τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή τη σημερινή εκλογή Προέδρου της Βουλής, επανήλθαν στο προσκήνιο διάφορα σενάρια περί συμβιβαστικών λύσεων και ευρύτερων συναινέσεων. Ωστόσο, ακόμη και αν τέτοιες ιδέες πράγματι συζητήθηκαν, δεν φαίνεται να είχαν ποτέ σοβαρές πιθανότητες υλοποίησης διότι ακριβώς στερούνταν εκείνου του πολιτικού πλαισίου που θα μπορούσαν να προχωρήσουν.
Ο λόγος είναι απλός: η Προεδρία της Βουλής δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λαμβάνεται η σχετική απόφαση. Στο κυπριακό πολιτικό σύστημα, τόσο η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, όσο και η εκλογή του Προέδρου της Βουλής προϋποθέτουν συνεργασίες, συναινέσεις και πολιτικές συγκλίσεις. Δεν πρόκειται για μια τυπική διαδικασία ψηφοφορίας χωρίς πολιτικό περιεχόμενο.
Κάθε κόμμα που αποφασίζει να στηρίξει ή να μην στηρίξει έναν υποψήφιο για την Προεδρία της Βουλής λαμβάνει μια πολιτική απόφαση. Η επιλογή αυτή βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια: την πολιτική φυσιογνωμία του υποψηφίου, το ειδικό του βάρος, την ικανότητά του να διαμορφώνει συναινέσεις, αλλά και τις πολιτικές επιδιώξεις του ίδιου του κόμματος που τον στηρίζει. Συνεπώς, η ψήφος δεν είναι ποτέ ουδέτερη ούτε στερείται πολιτικού συμβολισμού.
Ακόμη και στην περίπτωση που μια τέτοια συνεργασία δεν συνδέεται άμεσα με τις επόμενες προεδρικές εκλογές ή με ευρύτερες στρατηγικές συμπράξεις, εξακολουθεί να αποτελεί μια πράξη με σαφές πολιτικό αποτύπωμα. Η στήριξη ενός υποψηφίου από διαφορετικά κόμματα αντανακλά πάντοτε κάποια μορφή πολιτικής συνεννόησης, έστω και περιορισμένης εμβέλειας.
Από την άλλη πλευρά, αυτό δεν σημαίνει ότι η Προεδρία της Βουλής πρέπει αυτομάτως να καταλήγει στον πρόεδρο ή στον επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος. Η δημοκρατική λειτουργία του Κοινοβουλίου προϋποθέτει διάλογο, διαβούλευση και αναζήτηση κοινών τόπων. Οι συναινέσεις είναι θεμιτές και συχνά αναγκαίες. Ωστόσο, για να είναι ουσιαστικές και πολιτικά βιώσιμες, πρέπει να εδράζονται σε ένα σαφές πολιτικό πλαίσιο και όχι σε τεχνικές διευθετήσεις ή αριθμητικούς συμβιβασμούς.
Εν τέλει, η συζήτηση για την Προεδρία της Βουλής αναδεικνύει μια διαχρονική πραγματικότητα της κυπριακής πολιτικής ζωής: οι θεσμικές επιλογές δεν λαμβάνονται σε πολιτικό κενό. Κάθε συνεργασία, κάθε σύγκλιση και κάθε ψήφος αντανακλά συσχετισμούς, στρατηγικές και πολιτικές στοχεύσεις. Γι’ αυτό και τα σενάρια περί εκ περιτροπής Προεδρίας μπορεί να επανέρχονται κατά καιρούς στο προσκήνιο, όμως δύσκολα μπορούν να ευδοκιμήσουν χωρίς το απαραίτητο πολιτικό υπόβαθρο που θα τα στηρίξει και θα τα νομιμοποιήσει στα μάτια της κοινής γνώμης και των ίδιων των κομμάτων.
Αυτό κατ’ επέκταση αφορά και όλες τις διεργασίες για τις όποιες συνεργασίες για Προεδρία της Βουλής.
