Για 108 ημέρες, η διεθνής πολιτική είχε μετατραπεί σε ένα ατελείωτο θέατρο. Απειλές που θύμιζαν κινηματογραφικά trailer. Δηλώσεις που άλλαζαν από το πρωί μέχρι το βράδυ. Παλινωδίες που βαφτίζονταν «ευελιξία». Και τώρα εμφανίζεται η συμφωνία» ΗΠΑ – Ιράν, η οποία παρουσιάζεται περίπου ως ιστορική διπλωματική επιτυχία. Μόνο που δεν είναι.

Δεν πρόκειται για οριστική συμφωνία. Δεν πρόκειται για ένα πλήρως διαμορφωμένο πλαίσιο με ασφαλείς όρους εφαρμογής. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μνημόνιο κατανόησης, που ανοίγει τον δρόμο για μια εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση διάρκειας 60 ημερών.

Τα σημαντικότερα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Κυρίως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου, οι υποδομές και ο τρόπος με τον οποίο θα διασφαλιστεί η συμμόρφωση της Τεχεράνης.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα γραφτεί σε ένα χαρτί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτό είναι το εύκολο μέρος. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το Ιράν θα διατηρήσει την υποδομή ώστε να επανέλθει σε ένα τέτοιο πυρηνικό πρόγραμμα όταν εκείνο το αποφασίσει. Ακόμη πιο σοβαρά τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν από την τελική συμφωνία (αν υπάρξει): Ποιος θα την ελέγχει και με ποιον τρόπο;

Από όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής, το συμπέρασμα το οποίο αρχίζει να διαμορφώνεται -είχε διαφανεί και το προηγούμενο χρονικό διάστημα όταν ο Τραμπ θριαμβολογούσε- είναι ότι το Ιράν μόνο ως ηττημένο δεν μπορεί να θεωρηθεί.

Αντιθέτως. Αν κάποιος βγαίνει αποδυναμωμένος από αυτή τη διαδικασία, αυτός είναι ο Ντόναλντ Τραμπ. Διότι η εικόνα της αμερικανικής ισχύος δεν επιβεβαιώθηκε επί του εδάφους.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εισήλθε σε αυτή την κρίση με τη γνωστή του βεβαιότητα ότι θα επιβάλει τους δικούς του όρους και θα αναγκάσει τους πάντες να προσαρμοστούν στη δική του πραγματικότητα. Μόνο που η πραγματικότητα είχε διαφορετική άποψη.

Επιδίωκε να λυγίσει το Ιράν και να το οδηγήσει σε μια άνευ όρων υποταγή. Δεν τα κατάφερε. Επιδίωκε να επιβάλει πλήρως τη δική του γεωπολιτική ατζέντα στη Μέση Ανατολή. Δεν τα κατάφερε. Επιδίωκε να σύρει τη Σαουδική Αραβία σε μια πολεμική περιπέτεια απέναντι στην Τεχεράνη. Δεν τα κατάφερε. Επιδίωκε να μετατρέψει το ΝΑΤΟ σε πολλαπλασιαστή της δικής του στρατηγικής. Δεν τα κατάφερε. Επιδίωκε να πείσει την Ευρώπη να στοιχηθεί πίσω από μια νέα πολεμική λογική. Δεν τα κατάφερε.

Αυτά επισημαίναμε και προ διμήνου και δεν άλλαξαν. Επίσης, επιδίωκε να απομονώσει πλήρως το Ιράν στην περιοχή. Αντί γι’ αυτό, τα κράτη του Κόλπου άνοιξαν δικά τους κανάλια επικοινωνίας με την Τεχεράνη, επιλέγοντας τον ρεαλισμό και την ασφάλεια αντί την επικίνδυνη τυφλή ευθυγράμμιση με την Ουάσινγκτον. Αν αυτό δεν συνιστά μια σοβαρή στρατηγική αποτυχία, τότε η λέξη αποτυχία έχει χάσει το νόημά της.

Το θεμελιώδες πρόβλημα είναι ότι ο Τραμπ αντιμετώπισε τη γεωπολιτική ως μια διαρκή τηλεοπτική παραγωγή. Σαν ένα ακόμη επεισόδιο ενός παγκόσμιου ριάλιτι σόου. Απειλές. Υπερβολές. Συνθήματα. Μεγάλες υποσχέσεις. Και μια ατελείωτη αυτοανακήρυξη νικητή πριν καν ολοκληρωθεί το παιχνίδι. Μόνο που η γεωπολιτική δεν λειτουργεί έτσι.

Κάπου εκεί μπήκαν στο κάδρο και τα Στενά του Ορμούζ. Ένα στοιχείο που ο Τραμπ φαίνεται να υποτίμησε επικίνδυνα όταν αποφάσισε να χειριστεί την παγκόσμια οικονομία με την ανευθυνότητα ενός τζογαδόρου. Η δυνατότητα του Ιράν να επηρεάζει την παγκόσμια ροή ενέργειας δεν είναι ένα απλό διαπραγματευτικό χαρτί. Είναι μοχλός ισχύος. Και όσο αυτός ο μοχλός παρέμενε ενεργός, τόσο η υποτιθέμενη «απόλυτη επικράτηση» της Ουάσινγκτον έμοιαζε όλο και περισσότερο με ένα πανάκριβο διαφημιστικό σλόγκαν χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.

Στο διπλωματικό πεδίο, το ΝΑΤΟ γνώρισε τη δική του σεισμική δόνηση. Σύμμαχοι που δεν ήθελαν να εμπλακούν. Άλλοι που σύρθηκαν απρόθυμα στις εξελίξεις. Και ένας Πρόεδρος που πρώτα αποκαλούσε τους πάντες «άχρηστους» και μετά απορούσε γιατί δεν τον χειροκροτούσαν όρθιοι.

Όσο για το Ιράν, μια πραγματικότητα παραμένει αδιαμφισβήτητη. Το θεοκρατικό καθεστώς των μουλάδων -όσο και αν δεν μας αρέσει ο τρόπος με τον οποίο βασανίζει το λαό του- όχι μόνο δεν κατέρρευσε εκ των έσω, όπως επιδίωκε εδώ και χρόνια η Ουάσινγκτον, αλλά βγήκε από αυτή τη σύγκρουση όρθιο. Σε ορισμένες στιγμές μάλιστα με εμφανή αυτοπεποίθηση. Είτε αρέσει στον Τραμπ είτε όχι, αυτή είναι η ωμή πραγματικότητα.

Είτε σε 60 ημέρες από την Παρασκευή, όταν θα υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης, υπάρξει οριστική συμφωνία είτε όχι, ένα ερώτημα θα συνεχίσει να βασανίζει το μυαλό μας. Τι άφησε πίσω της αυτή η σύγκρουση;

Χιλιάδες νεκρούς. Δεκάδες χιλιάδες τραυματίες. Εκατομμύρια εκτοπισμένους. Κατεστραμμένες ζωές και μια ολόκληρη περιοχή που εξακολουθεί να ζει πάνω σε μια πυριτιδαποθήκη.

Και μια τεράστια ειρωνεία. Μετά από όλο αυτό το θέαμα, ο κόσμος βρίσκεται ακριβώς εκεί από όπου ξεκίνησε. Μετρώντας, απλώς, πόσο κόστισε όλο αυτό το πολεμικό ριάλιτι σε ανθρώπινες ζωές, στην παγκόσμια οικονομία, σε αρχές.