Δύο ολόκληρα χρόνια ερευνούσε η Αρχή κατά της Διαφθοράς την υπόθεση «Κράτος Μαφία». Δύο χρόνια ακροάσεων, καταθέσεων, εγγράφων και εκατοντάδων τεκμηρίων για να καταλήξει σε ένα πόρισμα. Συνιστά μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις που έχουν γίνει ποτέ στην Κυπριακή Δημοκρατία σε ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής, της νομοθετικής και της δικαστικής εξουσίας ταυτόχρονα. Και τώρα; Όλη η εξουσία μετατίθεται στη Νομική Υπηρεσία. Όπου γεννιέται μείζον θέμα λόγω της σχέσης των επικεφαλής με τον Αναστασιάδη.
Με απλά λόγια, μετά από δύο χρόνια εντατικών ερευνών, η χώρα βρίσκεται ξανά μπροστά στην αρχή μιας νέας διαδικασίας που μπορεί κάλλιστα να απαιτήσει άλλα δύο χρόνια. Κάποιοι εκπλήττονται. Άλλοι εξοργίζονται. Και όμως, αυτό ακριβώς ήταν το πρόβλημα από την πρώτη ημέρα δημιουργίας της Αρχής κατά της Διαφθοράς.
Το «Κράτος Μαφία» ήρθε, απλώς, να αναδείξει το ότι η μεγαλύτερη αδυναμία της Αρχής δεν είναι η αποτελεσματικότητά της, αλλά η εξάρτησή της. Από άλλους θεσμούς. Από αποφάσεις άλλων. Από διαδικασίες που διαιωνίζουν την απονομή δικαιοσύνης αντί να την επιταχύνουν.
Στις 9 Δεκεμβρίου 2021, όταν η νέα Αρχή παρουσιαζόταν ως η μεγάλη θεσμική επανάσταση που θα κατατρόπωνε τη διαφθορά, αυτή η στήλη προειδοποιούσε για τον εξόφθαλμο κίνδυνο: «Αυτό το οποίο πέτυχαν είναι το ξεδόντιασμα του νομοσχεδίου και της πολλά υποσχόμενης νέας Αρχής, σε σημείο που να περιορίζει σε μεγάλο βαθμό την αποτελεσματικότητά της. Πέτυχαν να κατεβάσουν πολύ τον πήχη των προσδοκιών. Να θέσουν ακόμη ένα θεσμό υπό αμφισβήτηση εν τη γενέσει του».
Δυστυχώς, πέντε χρόνια αργότερα, η πραγματικότητα έρχεται να επιβεβαιώσει την προειδοποίηση με τον πλέον εμφατικό τρόπο. Το πρόβλημα δεν είναι τα πρόσωπα που απαρτίζουν σήμερα Αρχή. Το πρόβλημα είναι ότι κάποιοι φρόντισαν εξαρχής να δημιουργήσουν έναν θεσμό με μισοδεμένα χέρια.
Μια Αρχή η οποία μπορεί να ερευνά, να συλλέγει στοιχεία, να εξετάζει μάρτυρες, να συντάσσει πορίσματα, αλλά όχι να ολοκληρώνει τη διαδρομή μέχρι την απόδοση δικαιοσύνης. Μια Αρχή που, μόλις η υπόθεση αποκτήσει ποινικές προεκτάσεις, είναι υποχρεωμένη να παραδώσει τη σκυτάλη αλλού.
Πρόκειται για θεσμικό παραλογισμό. Η Πολιτεία δημιούργησε έναν κυνηγό της διαφθοράς, αλλά φρόντισε να του δώσει μόνο κιάλια αντί για δόντια. Βεβαίως, οι πρωταγωνιστές του θεσμού το αντιλήφθηκαν από την πρώτη στιγμή. Πλην, όμως, εκείνοι που έπρεπε δεν έτειναν ευήκοα ώτα.
Ο Επίτροπος Διαφάνειας Χάρης Πογιατζής, ήταν απολύτως ξεκάθαρος όταν επισήμανε ότι είναι υπέρ της διεύρυνσης των εξουσιών της Αρχής. Ακριβώς, επειδή μια πραγματικά ανεξάρτητη Αρχή δεν πρέπει να εξαρτάται από άλλους. Μάλιστα, προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι έπρεπε να διαθέτει όχι μόνο ανακριτικές εξουσίες αλλά και τη δυνατότητα να παρουσιάζει υποθέσεις ενώπιον των δικαστηρίων.
Ακριβώς την ίδια ουσία είχε αναδείξει από την αρχή και ο πρόεδρος της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Ορέστης Νικήτα. Με κρυστάλλινο τρόπο είχε εξηγήσει ότι η Αρχή περιορίζεται στη λήψη και συλλογή πληροφοριών. Όταν προκύπτουν πιθανές ποινικές ευθύνες, είναι υποχρεωμένη να συντάξει έκθεση και να την υποβάλει στον Γενικό Εισαγγελέα μαζί με τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει. Εάν, δε, βρίσκεται σε εξέλιξη ποινική έρευνα από την Αστυνομία, η Αρχή οφείλει να τερματίσει τη δική της έρευνα.
Πρόκειται για πολιτική υποκρισία. Όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, διακηρύσσουν ότι πολεμούν τη διαφθορά. Όλοι μιλούν για μηδενική ανοχή. Όλοι υπόσχονται διαφάνεια. Όλοι καταγγέλλουν τα σκάνδαλα όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση. Όλοι υπόσχονται ισχυρούς θεσμούς όταν διεκδικούν την ψήφο των πολιτών. Όταν όμως έρχεται η ώρα της ουσίας, φροντίζουν να τραβήξουν χειρόφρενο στους θεσμούς που οι ίδιοι δημιούργησαν.
Το πόρισμα για το «Κράτος Μαφία» προσφέρει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία για να σταματήσει αυτή η θεσμική κοροϊδία. Πλέον, δεν μιλάμε θεωρητικά. Έχουμε μπροστά μας το πρώτο μεγάλο case study, που αποδεικνύει ότι οι προειδοποιήσεις του 2021 ήταν απολύτως δικαιολογημένες.
Η νέα Βουλή έχει τώρα μια σπάνια ευκαιρία να αποδείξει ότι η μάχη κατά της διαφθοράς δεν είναι σύνθημα προεκλογικών φυλλαδίων. Ας συνέλθει τάχιστα. Ας τροποποιήσει το νόμο. Ας δώσει ανακριτικές εξουσίες στην Αρχή κατά της Διαφθοράς. Ας της επιτρέψει να ολοκληρώνει η ίδια τη δουλειά της χωρίς να εξαρτάται από άλλους θεσμούς.
Αν δεν το πράξουν ούτε τώρα, μετά από ένα πόρισμα που έχει συγκλονίσει το πολιτικό σύστημα, ας κλείσουν το στόμα μια για πάντα αναφορικά με τη διαφθορά και τη φλυαρία περί καταπολέμησής της. Ο πραγματικός πόλεμος κατά της διαφθοράς δεν κερδίζεται με χειροβομβίδες κρότου λάμψης αλλά από τις ισχυρές βόμβες με τις οποίες εξοπλίζει τους θεσμούς που παρατάσσονται στην πρώτη γραμμή.
Ήρθε, λοιπόν, η ώρα να θέσουν όλοι, χωρίς υπεκφυγές, τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων. Αν τολμούν… Και αν θέλουν βεβαίως…
