Σ’ αυτές τις εκλογές είμαι ο μόνος πρόσφυγας υποψήφιος, έχω το προνόμιο και την υποχρέωση να μιλήσω για όλους εμάς, τους ξεριζωμένους ανθρώπους. Να γίνω η φωνή των προσφύγων, όλων εμάς που το φθαρμένο πολιτικό σύστημα θυμάται μόνο στις παραμονές των εκλογών.
Να μιλήσω για τη συνεχιζόμενη αδικία του ξεριζωμού, για την εκμετάλλευση που έγινε σε βάρος των προσφύγων από πολιτικάντηδες και καιροσκόπους. Να μιλήσω για όλους αυτούς που το πολιτικό σύστημα πέταξε μέσα στους προσφυγικούς καταυλισμούς και θεώρησε ότι ξόφλησε μαζί τους.
Να μιλήσω για τα παιδιά των προσφύγων από τα οποία ζητούν τόκους για τα σπουδαστικά τους δάνεια, ακόμη και μετά την υποθήκευση των περιουσιών τους στα κατεχόμενα. Ενώ παράλληλα, με την ευλογία του Προέδρου, του Υπουργικού Συμβουλίου και της Βουλής των Αντιπροσώπων, χαρίστηκαν 204 εκατομμύρια ευρώ σε πολυεκατομμυριούχους ολιγάρχες για τα διαβατήρια.
Από το 1974 και έπειτα, το πολιτικό σύστημα κατάφερε να μας διασπάσει και να μας διαχωρίσει. Σε αυτούς που τους είπαν να έχουν έτοιμες τις βαλίτσες για να επιστρέψουν σύντομα (Αμμοχωστιανούς), σε αυτούς που τους είπαν να τις έχουν στο κάτω ράφι γιατί θα επιστρέψουν αργότερα (Μορφίτες) και σε αυτούς που τους είπαν να πετάξουν τις βαλίτσες τους γιατί δεν θα τις χρειαστούν (Κερυνειώτες).
Ωστόσο, πρόσφυγες και μη πρόσφυγες θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι αυτή δεν είναι η ώρα του εγώ, αλλά η ώρα του εμείς. Ή θα κερδίσουμε όλοι μαζί ή θα χαθούμε όλοι μαζί.
Ο διαχωρισμός του προσφυγικού και μη κόσμου και η επιδείνωση του περιουσιακού προβλήματος υπονόμευσαν βαθύτατα την εθνική μας υπόθεση. Θα χρειαστεί έντονος αγώνας όχι μόνο για την Αμμόχωστο, αλλά και για την Κύπρο ολόκληρη.
Γνωρίζω καλά ότι η κάθε μας κίνηση θα πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, να σταθμίζεται με βάση τι είναι ωφέλιμο σε ατομικό επίπεδο και τι επιζήμιο εθνικά και αντίστροφα. Θα πρέπει να αποφασίζουμε στηριζόμενοι στις μέχρι τώρα εμπειρίες μας και, βέβαια, στην κοινή λογική, η οποία συχνά απουσιάζει από τον πολιτικό διάλογο.
Για να θεραπεύσουμε το πρόβλημα και να μπορέσουμε να τροχοδρομήσουμε μια σωστή εθνική στρατηγική, θα πρέπει να εξετάσουμε δύο σημαντικές πτυχές του προσφυγικού θέματος: την οικονομική και τη νομική.
Έξι προτάσεις για εμάς τους πρόσφυγες
Δημιουργία επιτροπής που θα εξετάζει τις περιπτώσεις όσων έχουν περιουσίες στα κατεχόμενα, δίνοντας συστάσεις και συμβουλές, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους πρόσφυγες, κατά πόσον θα πρέπει να προχωρήσουν σε δικαστικές προσφυγές. Είναι σημαντικό κάθε προσφυγή να έχει ουσιαστικό και στρατηγικό χαρακτήρα και να προσθέτει στο ψηφιδωτό των εθνικών μας διεκδικήσεων.
2. Δημιουργία Ειδικού Ταμείου Αποζημιώσεων και Ελαφρύνσεων (ΕΤΑΕ) για τους ιδιοκτήτες κατεχομένων περιουσιών, το οποίο θα αμβλύνει τα σοβαρά προβλήματα των ιδιοκτητών στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, δίνοντας ένα ισχυρό μήνυμα στους πρόσφυγες ότι η πολιτεία εννοεί αυτά που λέει.
3. Αναθεώρηση του τρόπου παροχής δανείων σε φοιτητές, παιδιά προσφύγων, με υποθήκες περιουσιών στις κατεχόμενες περιοχές από τον Κεντρικό Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών. Τα σπουδαστικά δάνεια σε παιδιά προσφύγων πρέπει να είναι μεγαλύτερης διάρκειας, ενώ το επιτόκιο θα πρέπει να επιδοτείται πλήρως.
4. Το επιτόκιο των δανείων που δίνονται για ιατρικούς και επαγγελματικούς σκοπούς θα πρέπει επίσης να επιδοτείται στο σύνολό του. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να αναθεωρηθούν τα ποσά που δίνονται, γιατί έπαψαν προ καιρού να είναι επαρκή.
5. Κανένας μη κάτοχος περιουσίας στα κατεχόμενα, πρόσφυγας ή μη, δεν θα πρέπει να έχει προτεραιότητα σε τ/κ περιουσία στις ελεύθερες περιοχές. Έστω και τώρα, η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να προβεί, με όρους διαφάνειας, σε μια ανακατανομή των προς χρήση τ/κ περιουσιών. Στις περιπτώσεις που αυτό δεν είναι εφικτό, θα πρέπει να εισπράττει ενοίκια αγοράς και όλα τα έσοδα να καταλήγουν στο ΕΤΑΕ.
6. Οι προσφυγικοί οικισμοί θα πρέπει να τύχουν της αναγκαίας συντήρησης σε όλα τα επίπεδα. Θα πρέπει, επίσης, σε όλα αυτά τα κτήρια να τοποθετηθούν δωρεάν φωτοβολταϊκά συστήματα. Θα είναι ένας τρόπος επιδότησης των προσφύγων που διαμένουν στους οικισμούς.
Τα πράγματα είναι δύσκολα για πολλούς λόγους. Το πολιτικό μας σύστημα έχει χάσει την αξιοπιστία του. Τα εντεινόμενα κρούσματα διαφθοράς μάς στερούν πολλούς συμμάχους και φίλους. Οι εταίροι μας δεν μας εμπιστεύονται. Άλλωστε, κανείς δεν θέλει να ταυτίζεται με χώρες που έχουν πολιτικά πρόσωπα τα οποία εμπλέκονται σε δραστηριότητες αμφιβόλου νομιμότητας. Η συνεχής φαυλότητα στους κόλπους της ηγεσίας πλήττει την αξιοπιστία της χώρας. Και τα μικρά κράτη, για να επιβιώσουν, χρειάζονται ηθικό κύρος και ηθική υπεροχή.
Οι γονείς μας έφυγαν από αυτή τη ζωή με τον πόνο της προσφυγιάς. Δεν επέστρεψαν ποτέ στους τόπους τους. Όλοι εμείς αφήσαμε πίσω, όχι μόνο το σπίτι και την περιουσία μας αλλά και τη μισή μας ζωή. Κρατήσαμε μέσα μας την αγάπη για τη γη μας, τη νοσταλγία αλλά και τη λαχτάρα για λύση και επανένωση της πατρίδας μας.
Σας καλώ να ξεφύγουμε από την παθητικότητα και τη μοιρολατρία. Αν αυτό που είμαι, αυτά που πρεσβεύω κι αυτά που προτείνω απηχούν και τις δικές σας αντιλήψεις, μπορούμε να είμαστε οι χιλιάδες σταγόνες που θα γίνουν το μεγάλο κύμα που θα αλλάξει τη χώρα και τη μοίρα μας. Είμαι ένας από εσάς και μοιραζόμαστε τις ίδιες πεποιθήσεις και προσδοκίες.
Η Κύπρος θα γίνει και πάλι ελεύθερη, αν εμείς το πιστέψουμε, αν εμείς το προσπαθήσουμε!
*τ. Πρύτανης Πανεπιστημίου Κύπρου, Υποψήφιος Πρόεδρος για τις Εκλογές του 2023
