To ICIJ, η Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων, που ξεσκεπάζει πολλά οικονομικά σκάνδαλα σε διάφορες χώρες όπου η διαφθορά ευδοκιμεί, ολοκλήρωσε πριν 2 μήνες μία ακόμα έρευνά της για το «καθεστώς των σκιωδών διπλωματών». Συγκεκριμένα, δημοσιογράφοι από 46 χώρες ρίχνουν τώρα φως σε έναν από τους ελάχιστα ελεγχόμενους ρόλους της διεθνούς διπλωματίας: Αυτόν τον επί τιμή Προξένων!
Η έρευνά τους, όπως αποτυπώνεται στην ιστοσελίδα τους icij.org, βρήκε ότι «αρκετοί διεφθαρμένοι, βίαιοι και επικίνδυνοι διορισθέντες ως επίτιμοι πρόξενοι, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που έχουν κατηγορηθεί για υποστήριξη προς καθεστώτα που ασκούν και φιλοξενούν και σπέρνουν την τρομοκρατία, έχουν μετατρέψει ένα σύστημα που προορίζεται να αξιοποιήσει τον εθελοντισμό και την γενναιοδωρία αξιότιμων πολιτών “σε μια επικίνδυνη μορφή διπλωματικών απατεώνων”».
Ως αποτέλεσμα αυτών των ερευνών, αρκετές χώρες που έλαβαν και απάντησαν στο ερωτηματολόγιο που τους εστάλη από την ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα, έλαβαν αμέσως μέτρα. Ενδεικτικά, τρεις χώρες τώρα τελευταία, η Ιορδανία, η Λετονία και το Ισραήλ, είτε έπαυσαν τους επί τιμή προξένους που είχαν στη χώρα τους, είτε προχώρησαν σε αυστηρή επανεξέταση των όρων δράσης τους.
Πολύ πρόσφατα δε, το ισπανικό «El Periodico», που συμμετέχει στην κοινοπραξία του ICIJ, εξασφάλισε αποκλειστικά μια έκθεση της εκεί Αστυνομίας, που περιέχει καινούργια στοιχεία και πολλές λεπτομέρειες για υπόθεση ξεπλύματος μαύρου χρήματος από επίτιμους προξένους διαφόρων χωρών στην Ισπανία.
Σε αντίθεση με τους πρεσβευτές και άλλους επαγγελματίες απεσταλμένους στις διπλωματικές αποστολές, οι επίτιμοι πρόξενοι είναι εθελοντές, διπλωμάτες μερικής απασχόλησης που εργάζονται από εκεί που ήδη ζουν, βασιζόμενοι και χρησιμοποιώντας συχνά σε διασυνδέσεις και την επιρροή που έχουν στη χώρα τους, προκειμένου να προωθούν τις θέσεις και τα συμφέροντα των ξένων κυβερνήσεων που τους διορίζουν. Σε αντάλλαγμα, οι πρόξενοι αποκτούν πρόσβαση στον υψηλό κόσμο της διπλωματίας και απολαμβάνουν μερικά από τα ίδια δικαιώματα, προστασίες και προνόμια που παρέχονται στους διπλωμάτες σταδιοδρομίας.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, οι ασυλίες και οι προστασίες για τους επίτιμους προξένους είναι περιορισμένες. Στην πράξη, ωστόσο, λένε οι ερευνητές δημοσιογράφοι, «οι προστασίες και τα προνόμια μπορεί να είναι ευρείας κλίμακας».
Τα τυπικά καθήκοντα μπορεί να περιλαμβάνουν το καλωσόρισμα ενός επισκέπτη αξιωματούχου, την παροχή βοήθειας στους αποκλεισμένους τουρίστες και την ενθάρρυνση ισχυρότερων επιχειρηματικών δεσμών. Ορισμένοι επίτιμοι πρόξενοι είναι επιφορτισμένοι και με την έκδοση βίζας.
Αυτοί οι πρόξενοι διορίζονται από κυβερνήσεις που συνήθως δεν έχουν κανονική διπλωματική παρουσία σε κάποιες χώρες. Όπως επισημαίνεται στον ιστότοπο του ICIJ, ένας τυπικός επίτιμος πρόξενος μπορεί να είναι μια διασημότητα, πρώην πολιτικός ή επιτυχημένος επιχειρηματίας με δεσμούς με τη χώρα διορισμού.
«Ο τίτλος έχει γίνει τόσο περιζήτητος που έχει αναδυθεί μια βιομηχανία διαδικτυακών συμβούλων, που υπόσχονται να βοηθήσουν στην παράδοση επίτιμων προξένων από φτωχές χώρες έναντι αμοιβής δεκάδων χιλιάδων δολαρίων».
Κάποιοι «αγοράζουν» αυτό το αξίωμα, ή το λαμβάνουν ως … ανταμοιβή για την υποστήριξη ενός πολιτικού υποψηφίου. «Πολλοί από τους επί τιμή προξένους, δεν έχουν ιδέα από προξενική δουλειά και κανείς δεν ενδιαφέρεται να τους ελέγξει», δηλώνει ο Μπομπ Τζάρβις, καθηγητής Διεθνούς και Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Nova Southeastern της Φλόριντα, ο οποίος υποστηρίζει την αναθεώρηση του συστήματος εδώ και σχεδόν 40 χρόνια.
Οι μέχρι στιγμής τέτοιοι διπλωμάτες που έχουν αποκαλυφθεί από την συνεχιζόμενη έρευνα της ICIJ (της κοινοπραξίας που, μεταξύ άλλων, ξεσκέπασε και τη δυσώδη υπόθεση των διαβατηρίων στην Κύπρο), κατηγορούνται για απάτη, διαφθορά, ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, παράνομη πολιτική χρηματοδότηση και βίαιες επιθέσεις. Αυτοί οι ισχυρισμοί είναι εμβληματικοί για τα εγκλήματα και τις ατασθαλίες που η ICIJ διαπίστωσε ότι συνδέονται με τουλάχιστον 500 σημερινούς και πρώην επίτιμους προξένους.
ΥΓ:
Στο μεταξύ, σε ένα άλλο επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε πρόσφατα να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης που προτάθηκε μετά την αποκάλυψη των περίφημων Εγγράφων Pandora, για να αποτραπεί η κατάχρηση εταιρειών- κέλυφος, αν και οι υποστηρικτές προειδοποιούν ότι οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι πολύ αδύναμες για να περιορίσουν σημαντικά την εταιρική φορολογική απάτη.
(Πηγή και Εικονογράφηση ICIJ)
