- Θα συνεχίζουμε να βαδίζουμε το δρόμο του ορθολογισμού που δεν είναι άλλος από αυτό του Διεθνούς Δικαίου και της διεθνούς νομιμότητας
- Δεν πρόκειται να χαρίσουμε τους συμπατριώτες μας Τουρκοκύπριους στην Τουρκία, ούτε να επιτρέψουμε να καταστούν το πολιτικό της παρακλάδι
Το παρελθόν έτος σημαδεύτηκε από μια σειρά πολυεπίπεδων προκλήσεων και γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Προκλήσεις που επηρέασαν τη διμερή και πολυμερή αλληλεπίδραση μεταξύ των κρατών, θέτοντας σε δοκιμασία την αποτελεσματικότητα του διεθνούς αξιακού συστήματος.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επέφερε σοβαρές επιπλοκές και ανακατατάξεις, η διαχείριση των οποίων απαιτούσε προσεκτικούς χειρισμούς. Επιπλοκές που με την πάροδο του χρόνου έγιναν ιδιαίτερα αισθητές σε διεθνές επίπεδο, επηρεάζοντας πολλές εκφάνσεις του κοινωνικού και πολιτειακού βίου, με πιο σημαντικές την ενεργειακή τροφοδότηση και την επισιτιστική κρίση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κάθε εισβολή είναι εξ ορισμού παράνομη, αφού στρέφεται κατά της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και εδαφικής ακεραιότητας μιας χώρας, κατά παράβαση βασικών αρχών δικαίου όπως το απαραβίαστο των συνόρων και η Τελική Πράξη του Ελσίνκι.
Η Κύπρος καταδίκασε από την πρώτη στιγμή τη ρωσική εισβολή χωρίς ουρές και υποσημειώσεις. Ούσα κράτος υπό τουρκική κατοχή για 48 συναπτά έτη, δεν μπορούσε να είχε άλλη προσέγγιση από την ξεκάθαρη καταδίκη αυτής της ενέργειας. Αυτή ακριβώς ήταν και η προσπάθεια που καταβάλαμε σε διεθνές επίπεδο. Να καταδείξουμε ότι Κύπρος και Ουκρανία αποτελούν παράλληλες πορείες, αφού οι ίδιες αρχές που παραβιάζονται στην περίπτωση της Ουκρανίας, παραβιάζονται στην Κύπρο για μισό αιώνα.
Την ίδια ώρα, το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον και η διάχυτη παγκόσμια αβεβαιότητα, προσέφεραν στην Κύπρο την ευκαιρία να αποδείξει ότι αποτελεί ένα αξιόπιστο και προβλέψιμο δυτικό εταίρο εντός της ΕΕ. Συμβάλαμε με υπευθυνότητα και εποικοδομητική διάθεση στις συζητήσεις που αφορούσαν στη διαμόρφωση των 9 θεματικών πακέτων περιοριστικών μέτρων της ΕΕ κατά της Ρωσίας, αποδεικνύοντας ότι η αλληλεγγύη σε δοκιμαζόμενους λαούς πρέπει να αποτελεί πράξη ανιδιοτελή και αφειδώλευτη.
Η στήριξη προς τον Ουκρανικό λαό μετουσιώθηκε στην πράξη και με την αποστολή της μεγαλύτερης σε αξία και υλικό ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά και με τη φιλοξενία Ουκρανών προσφύγων στο έδαφος της Δημοκρατίας, παρέχοντάς τους το καθεστώς της προσωρινής προστασίας.
Το 2022 σημαδεύτηκε και από την ιστορική απόφαση για ολική άρση του αμερικανικού εμπάργκο πώλησης όπλων κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κάτι που επετεύχθη ως αποτέλεσμα της εκπλήρωσης των θεσμικών υποχρεώσεων του νόμου Μενέντες-Ρούμπιο που ήταν η ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα καταπολέμησης του ξεπλύματος βρόμικου χρήματος και η αναστολή αδειών ελλιμενισμού ρωσικών πλοίων σε κυπριακά λιμάνια. Μια απόφαση που πάρθηκε πολύ πριν την αντίστοιχη της ΕΕ να επιβάλει καθολική απαγόρευση. Η ολική άρση του εμπάργκο αποτελεί απόφαση σταθμό, τόσο από πλευράς σημειολογίας και συμβολισμού, όσο και ουσίας. Πρόκειται για απόφαση που διορθώνει ένα πολιτικό αναχρονισμό σε βάρος της Κύπρου και η οποία δημιουργεί προοπτικές ενίσχυσης της διμερούς συνεργασίας με τις ΗΠΑ σε ένα αμοιβαία επωφελές πλαίσιο.
Παράλληλα, το παρελθόν έτος συνεχίστηκε η προσπάθεια ενίσχυσης των τριμερών μηχανισμών συνεργασίας. Συνεργασίες οι οποίες οικοδομήθηκαν το 2013 και αποσκοπούν στη βελτίωση της συνεννόησης και συνεργασίας μεταξύ των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου, έτσι ώστε να εμπεδωθεί κουλτούρα «περιφερειακής πολυμέρειας» προς όφελος της ασφάλειας, της σταθερότητας και ευημερίας των λαών της περιοχής.
Η εξωτερική μας πολιτική διέπεται από σύνεση, εξωστρέφεια, φιλοδοξία αλλά και ρεαλισμό. Μια συνεχής πολυθεματική διεργασία που αποσκοπεί στο να αναδεικνύει την Κύπρο ως αξιόπιστο και προβλέψιμο εταίρο. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο οφείλουμε να εργαστούμε και το 2023 με στόχο την ενίσχυση της εξωτερικής πολιτικής με ξεκάθαρη στοχοθεσία. Μια πολιτική με έμφαση στην ουσία και στα αποτελέσματα και όχι στις εντυπώσεις.
Ταυτόχρονα, μέσα στο πλαίσιο μεταρρύθμισης του Υπουργείου Εξωτερικών, καταφέραμε να θέσουμε τις βάσεις για τον ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του. Αρχίζοντας από το μείζον ζήτημα της υποστελέχωσης προβήκαμε σε ενέργειες που συμβάλλουν στην εργασιακή αποσυμφόρηση, εισάγοντας νέες διπλωματικές θέσεις και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και εργασιακή καθημερινότητα των διπλωματών στο εξωτερικό.
Όσον αφορά στο Κυπριακό, το 2022 βιώσαμε μια χρονιά παρατεταμένης στασιμότητας, συνεπεία της αδιαλλαξίας της Τουρκίας και της ηγεσίας των Τουρκοκυπρίων ως προς την επιδιωκόμενη βάση λύσης του Κυπριακού.
Παρά τις ειλικρινείς και επίμονες προσπάθειές μας για δημιουργία κινητικότητας και επανάκτησης της χαμένης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο Κοινοτήτων, παρά τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που προτείναμε στην Τουρκοκυπριακή πλευρά, αποδείχθηκε ότι δεν υπάρχει, για την ώρα τουλάχιστον, κοινό έδαφος ή προοπτική επανέναρξης του διαλόγου.
Η Τουρκία επιδόθηκε σε μια άνευ προηγουμένου διπλωματική εκστρατεία έτσι ώστε να εξυπηρετήσει το διττό της στόχο. Αφενός να προχωρήσει σε ενέργειες που αποσκοπούσαν στην αναβάθμιση του ψευδοκράτους και αφετέρου να επιβάλει νέα τετελεσμένα κατά της ΚΔ, η διαχείριση των οποίων να καταστεί μη αναστρέψιμη. Επιχειρεί ουσιαστικά να εκμεταλλευτεί την ιδιάζουσα περίοδο πολιτικής μετάβασης σε Κύπρο και Ελλάδα για να συντηρήσει το κλίμα έντασης, ενισχύοντας την υβριδική της συμπεριφορά προσπαθώντας παράλληλα να εμπεδώσει συνθήκες εξάρτησης των ΤΚ με την Τουρκία.
Σε ό,τι μας αφορά, θα συνεχίσουμε τις προσπάθειες για απαλλαγή από την κατοχή και αποτροπή των τετελεσμένων της. Θα συνεχίζουμε να βαδίζουμε το δρόμο του ορθολογισμού που δεν είναι άλλος από αυτό του Διεθνούς Δικαίου και της διεθνούς νομιμότητας. Δεν πρόκειται να χαρίσουμε τους συμπατριώτες μας Τουρκοκύπριους στην Τουρκία, ούτε να επιτρέψουμε να καταστούν το πολιτικό της παρακλάδι. Η μόνη οδός για επίλυση του Κυπριακού είναι η συμφωνημένη μορφή της ΔΔΟ με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπουν τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Ας είναι το 2023 η χρονιά που θα δημιουργηθούν συνθήκες ειρήνης, ασφάλειας και ευημερίας.
*Υπουργός Εξωτερικών
