Χωρίς περιστροφές και με αρκετή αυστηρότητα καλούμε τους υποψήφιους για την προεδρία της Δημοκρατίας και τα πολιτικά κόμματα που τους στηρίζουν να αφήσουν έξω από τα προεκλογικά παιγνίδια και κόλπα την οικονομία. Και τούτο γιατί η οικονομία και ό,τι αυτή συνεπάγεται είναι σοβαρή υπόθεση, με ποικίλες διαστάσεις και πολύπλοκες προεκτάσεις.
Μπορεί το 2022 να υπήρξε καλή χρονιά, ως προς την επίτευξη ικανοποιητικού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, όμως τα πράγματα είναι σε επικίνδυνη και εύθραυστη κατάσταση, γι’ αυτό ακριβώς χρειάζεται και προσοχή και υπευθυνότητα. Και στα όσα λέγονται και στα όσα γράφονται, αλλά και στα όσα προεκλογικά διαφημίζονται.
Δυστυχώς, στη διάρκεια των προεκλογικών συζητήσεων γίνεται από υποψήφιους αναφορά σε συγκεκριμένα ζητήματα υπό μορφή πλειστηριασμού. Αυτές οι συζητήσεις είναι ανούσιες, μοιάζουν με πυροτεχνήματα και δεν εξυπηρετούν ούτε την οικονομία, ούτε την αλήθεια. Και συγχύζουν το ακροατήριο.
Έγινε ήδη λόγος για την αύξηση του αφορολόγητου ποσού για σκοπούς Φόρου Εισοδήματος, έγινε λόγος για την αύξηση των συντάξεων, έγινε λόγος για την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, τη γνωστή ΑΤΑ, την οποίαν κάποιοι προσπαθούν να της αλλάξουν ταυτότητα, φορώντας της ένα δήθεν κοινωνικό μανδύα.
Η ΑΤΑ δεν είναι ένα μέσο άσκησης κοινωνικής πολιτικής. Τελεία και παύλα. Η κοινωνική πολιτική γίνεται διαμέσου του κρατικού προϋπολογισμού. Η ΑΤΑ έχει δική της ταυτότητα και συγκεκριμένη αποστολή από τη φιλοσοφία της. Είναι ένας αμυντικός μηχανισμός που αποκαθιστά την αγοραστική αξία των μισθών από τον πληθωρισμό. Έτσι απλά. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο.
Το να λένε κάποιοι υποψήφιοι πως θα την κάνουν κοινωνικά δίκαιη μέσα από μια κλιμακωτή καταβολή της, είναι αδόκιμο και επικίνδυνο.
Όσον αφορά τη διαφοροποίηση του αφορολόγητου εισοδήματος ή την καθιέρωση του οικογενειακού εισοδήματος για σκοπούς φορολογίας, αυτή η συζήτηση πρέπει να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης που αφορά την εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης φορολογικής μεταρρύθμισης, που θα έχει πράσινο χαρακτήρα, με την έννοια ότι θα φορολογεί τη ρύπανση και θα μειώνει το φορολογικό βάρος της εργασίας.
Μια τέτοια φορομεταρρύθμιση θα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανάγκες της οικονομίας, τις ανάγκες της κοινωνίας και δεν θα αγνοεί τα συμφέροντα των χιλιάδων εργαζομένων που σήμερα τα εισοδήματα τους βρίσκονται κάτω από το αφορολόγητο ποσό των €19.500. Συνολικά, το 48.6% των εργαζομένων βρίσκονται κάτω από το αφορολόγητο.
Δεν θα απαγορεύσουμε στους υποψήφιους να λένε ό,τι θέλουν και να υπόσχονται, (προς άγραν ψήφων), στον κόσμο λαγούς με πετραχήλια, όμως πρέπει να προστατεύσουμε την κυπριακή οικονομία από τον άκρατο λαϊκισμό και να πούμε για πολλοστή φορά ότι οι αποσπασματικές φορολογικές λύσεις δεν βοηθούν κανένα. Μάλλον προβλήματα δημιουργούν.
Τέτοιες συζητήσεις πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο του θεσμοθετημένου κοινωνικού διαλόγου, ανάμεσα στην Κυβέρνηση, τους εργοδότες και τις συντεχνίες. Θα πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Οικονομικής Επιτροπής (Σ.Ο.Ε.), η οποία τα τελευταία χρόνια περιέπεσε σε αχρησία.
Η απερχόμενη Κυβέρνηση είχε την ευκαιρία και τη δυνατότητα να κάνει ένα τέτοιο διάλογο, ιδιαίτερα για τη φορομεταρρύθμιση, όμως δεν τον έκανε, παρά το ότι υπάρχει και σχετική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου γι’ αυτό το θέμα. Αυτή την ώρα η οικονομία χρειάζεται σοβαρότητα και ηρεμία, γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο θα πρέπει να αποφευχθούν προεκλογικές τρικλοποδιές σε βάρος της.
Υ.Γ1: Η Κυβέρνηση να προχωρήσει στη φορολόγηση του εισοδήματος, με βάση το ισοδύναμο οικογενειακό εισόδημα, όπου λαμβάνεται υπόψη και η σύνθεση της οικογένειας (δηλαδή ο αριθμός των μελών) και οι ηλικίες των μελών. Είναι ο πιο δίκαιος τρόπος. Η αύξηση του αφορολόγητου ποσού από μόνη της δεν λέει απολύτως τίποτε.
Υ.Γ2: Η Συμβουλευτική Οικονομική Επιτροπή (Σ.Ο.Ε.) αποτελεί θεσμοθετημένο όργανο κοινωνικού διαλόγου. Προεδρεύεται από τον εκάστοτε υπουργό Οικονομικών και μετέχουν οι υπουργοί Εργασίας και Ενέργειας και ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, όπως επίσης και οι συντεχνίες και οι εργοδότες, στο πιο ψηλό επίπεδο. Δυστυχώς, τα τελευταία δέκα χρόνια συνήλθε μόνο δύο φορές. Μία στις 5 Σεπτεμβρίου 2013 και μία στις 8 Μαρτίου 2022. Η επαναλειτουργία της Σ.Ο.Ε. πρέπει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για τον επόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
* Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
