Αν είχε πρόσωπο η Ιστορία θα έσκαγε ένα ειρωνικό χαμόγελο για να υπενθυμίσει και στους πλέον δύσπιστους ότι όντως επαναλαμβάνεται, κάποτε και σαν φάρσα: Tην ώρα που το φέρετρο του τέως βασιλιά των Ελλήνων οδηγείτο στον τελευταίο του προορισμό, πρώτο θέμα στις ειδήσεις ήταν η συμβιβαστική φόρμουλα που φαίρεται να επεξεργάζεται η αμερικανική κυβέρνηση για την πώληση σαράντα αμερικανικών μαχητικών F16 στην Τουρκία με ταυτόχρονη προμήθεια τουλάχιστον τριάντα μαχητικών πέμπτης γενιάς F35 στην Ελλάδα.

Oσοι έζησαν ή μελέτησαν τα γεγονότα εκείνης της ταραγμένης περιόδου της δεκαετίας του ᾽60, είναι πεπεισμένοι για το πόσο διαφορετική θα ήταν η εξέλιξη των πραγμάτων εάν ο νεαρός τότε Κωνσταντίνος δεν αυτοσχεδίαζε επικίνδυνα με τους θεσμούς και έδειχνε τον απαραίτητο σεβασμό στο Σύνταγμα της χώρας. Δυστυχώς όμως ο χρόνος δεν μπορεί να γυρίσει πίσω.

Το τοξικό κλίμα που προκάλεσε στην Ελλάδα η συζήτηση για την κηδεία του έκπτωτου Βασιλιά, επιβεβαιώνει πόσο ριζωμένη παραμένει στα ενδότερα της συλλογικής μνήμης εκείνη η σκοτεινή περίοδος που έβαλε τον ελληνισμό σε περιπέτειες και είχε σαν κατάληξη τη διαίρεση της Κύπρου. 

Aν επιχειρήσουμε να διακρίνουμε πίσω από τις γραφικότητες που εκδηλώθηκαν από ακραίους νοσταλγούς της βασιλείας, οι οποίοι ζουν με φαντασιώσεις, αλλά και από αυτόκλητους φύλακες της δημοκρατίας, οι οποίοι πολιτικοποίησαν ευτελώς ακόμη και την πλέον φυσιολογική έκφραση θλίψης για το θάνατο ενός ανθρώπου, τότε σίγουρα θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το τραύμα παραμένει βαθύ.

Σε μεγάλο βαθμό όλα αυτά οφείλονται στο γεγονός ότι ως Έλληνες δεν καταφέραμε να αντικρίσουμε την Ιστορία μας κατάματα, ενδεχομένως εξαιτίας του πόνου που προκαλεί η ταπείνωση του 1974 και παλαιότερα, η καταστροφή του 1922. Αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της Ιστορίας πηγαινοέρχονται σαν φαντάσματα στο σκοτεινό δωμάτιο μιας περιόδου, η οποία παράγει ήρωες και προδότες συντηρώντας όλες τις αντιφάσεις με τις οποίες μεγάλωσαν οι μετέπειτα γενιές. Μακάρι ο τέως Βασιλιάς να ήταν το μοναδικό ή το τελευταίο από τα μοιραία πρόσωπα της Ιστορίας μας. Κάθε άλλο. Θα πάρει τη θέση του δίπλα από αρκετά άλλα, που έχουν ταυτίσει το όνομά τους με μείζονα γεγονότα, θετικά ή αρνητικά, ευχάριστα ή επώδυνα. 

Μισό αιώνα μετά την τραγωδία θα έπρεπε να είχαμε τη σοφία να αντιμετωπίζουμε την Ιστορία χωρίς φόβο και πάθος, από στοιχειώδη σεβασμό έναντι της αλήθειας, η οποία θα μας βοηθήσει να οδηγηθούμε στην αυτογνωσία, ώστε να κάνουμε το επόμενο βήμα ως κοινωνία αλλά και ως χώρα. Είμαστε έτοιμοι για το βήμα; Ακόμη. Προχωρήσαμε κάπως αλλά σίγουρα δεν μπορούμε να μιλούμε για άλμα. Ίσως επειδή η χρονική εγγύτητα των γεγονότων και η παρουσία πρωταγωνιστών (ή κομπάρσων) της εποχής, δεν επιτρέπουν την κρίση να είναι ακέραιη όπως οφείλει να είναι.

Είναι παρήγορο το γεγονός ότι έστω και δειλά έχουμε αγγίξει πρόσωπα και γεγονότα που για χρόνια αποτελούσαν ταμπού. Μόνο που ακόμη σε αρκετές περιπτώσεις συντηρούμε την αλήθεια που βολεύει το αφήγημα με το οποίο μεγαλώσαμε εμείς, και εμείς με τη σειρά μας μεγαλώνουμε τα παιδιά μας. Τα παραδείγματα είναι πολλά για αμφιλεγόμενες προσωπικότητες, οι οποίες αποτελούν πηγή διαφορετικών διατυπώσεων της Ιστορίας και εστία διχόνοιας. Oύτως ή άλλως όμως το κακό έγινε και κανένας δεν μπορεί να επανορθώσει. 

Αν είχε πρόσωπο η Ιστορία ενδεχομένως να μειδιούσε στο άκουσμα της είδησης ότι την ώρα της εκδημίας ενός ακόμη μοιραίου πρωταγωνιστή της, οι Αμερικανοί κάνουν αυτό που ανέκαθεν γνωρίζουν να καλύτερα: Εξοπλίζουν τους δύο συμμάχους που ταυτοχρόνως είναι και εχθροί. Μπορεί όμως και να έκλαιγε η Ιστορία. Όχι τόσο για τα δραματικά γεγονότα που βιώνουν οι άνθρωποι, όσο για την αδυναμία τους να διακρίνουν πέρα από το χθες ώστε να μπορέσουν να χαράξουν πορεία για όλα εκείνα που ορίζουν την κοινή τους μοίρα. Είναι όμως αργά. Το παρήγορο είναι ότι η ζωή βρίσκει το δρόμο να συνεχίζεται. Xωρίς να σκοτίζεται αν αυτός που έφυγε υπήρξε «βασιλεύς ή στρατιώτης, ή πλούσιος ή πένης, ή δίκαιος ή αμαρτωλός». 

Ελεύθερα, 22.1.2023