Το Τμήμα Πολεοδομίας και οι σχετιζόμενες με αυτό αρχές ενός κράτους έχουν μια εξέχουσα σημασία για τη ζωή των πολιτών μιας κοινωνίας.
Για την ποιότητα ζωής, για την υγεία, για την ασφάλεια, για την άνεση και τις διευκολύνσεις, ακόμα και για την αξία της ακίνητης περιουσίας τους. Σκοπός αυτού του σημειώματος είναι να ασχοληθεί κυρίως με το τελευταίο στοιχείο, την αξία της ακίνητης περιουσίας όχι διότι είναι το μόνο σημαντικό αλλά διότι εξ αιτίας αυτής της εξουσίας δημιουργούνται στρεβλώσεις, οι οποίες στη συνέχεια επηρεάζουν και την υγεία, και το περιβάλλον και την οικονομία γενικότερα.
Από την εμπειρία μου όχι μόνο ως πολίτης, αλλά και ως βουλευτής και ως υπουργός, πιστεύω ότι είναι καιρός η πολιτεία να επιληφθεί με περισσότερη προσοχή αυτού του εξαιρετικά σημαντικού ζητήματος προς όφελος και του πολίτη και του κράτους.
Αρχίζω με τις διάφορες πολεοδομικές ζώνες. Είναι προφανές ότι ο χαρακτηρισμός ενός τεμαχίου πολεοδομικά, αυτομάτως του προσδίδει και τη συγκεκριμένη αξία στην αγορά. Και φυσικά οι αξίες των τεμαχίων για τις διάφορες ζώνες δεν είναι η ίδιες. Κι αυτό ακριβώς το στοιχείο δημιουργεί ανισότητες και υποθάλπει αθέμιτες μεθόδους για αναβάθμιση της αξίας τους. Νομίζω ότι είναι κοινό μυστικό τοις πάσι ότι εντός και περί την πολεοδομία και άλλες αρχές που σχετίζονται με αυτήν, λαμβάνουν χώραν πολλά παρασκήνια και διαπλοκές, που αναπόφευκτα οδηγούν στη διαφθορά, με στόχο την αλλαγή ζώνης της ιδιοκτησίας και σκοπό την αναβάθμιση της αξίας της. Κι αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε αδικίες, στρεβλώσεις και προβλήματα τα οποία αργά ή γρήγορα εμφανίζονται δημιουργώντας μεγάλες τριβές στην κοινωνία και στην πολιτεία. Αυτό το φαινόμενο πρέπει να εκλείψει για προστασία της ίδιας της κοινωνίας και του κράτους, κυρίως από τη διαφθορά.
Πέραν από τις δημόσιες διαβουλεύσεις είναι κατά τη γνώμη μου απαραίτητο η αναβάθμιση ζώνης να συνοδεύεται απαραίτητα και από ανάλογη φορολογία. Πράγμα που είναι απόλυτα λογικό και δικαιολογημένο. Γιατί όταν μια περιουσία των €10.000 λ.χ. ξαφνικά ανατιμάται σε €100.000 είναι και λογικό και δίκαιο να φορολογείται ανάλογα. Και επειδή θα αναβαθμίζονται ταυτόχρονα και περιουσίες πλούσιων ιδιοκτητών και περιουσίες φτωχών το κράτος ας εφαρμόσει διακριτικές μεθόδους είσπραξης οι οποίες να διευκολύνουν τους φτωχούς.
Για την αλλαγή ή επέκταση ζωνών απαραίτητος όρος πρέπει να είναι η εγγύτητα των αναγκαίων υποδομών, δρόμων, ρεύματος, νερού προς περιορισμό των δαπανών για την infrastructure.
Για περιπτώσεις ειδικών αναπτύξεων (ιδιωτικής ιδιοκτησίας), πέραν του ότι τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να αποφασίζονται από το Υπ. Συμβούλιο, επιβάλλεται πρώτον: Όλα τα έξοδα για τις υποδομές, δρόμοι, ηλεκτρισμός, νερό, τηλέφωνα, να επιβαρύνουν την ιδιοκτησία και δεύτερον να τηρούνται αυστηρά οι όροι που τίθενται είτε ως προς τις διαστάσεις, τις εμφανίσεις, τη χρήση του έργου, είτε κυρίως ως προς την ασφάλεια του κοινού.
Περαιτέρω. Όταν περιοχές, τεμάχια τα οποία αρδεύονται είτε από φράγματα, είτε από αρδευτικά έργα, είτε νόμιμες διατρήσεις, χαρακτηρίζονται ως γεωργική γη, επ’ ουδενί πρέπει να αποχαρακτηρίζονται.
Η αρδευόμενη αγροτική γη είναι ως ποσοστό επί του συνόλου της γης το ελάχιστο. Και επ’ αυτού του ελάχιστου ποσοστού πρέπει ως κράτος να στήσουμε υγιή και ικανοποιητική γεωργική παραγωγή. Κράτος χωρίς γεωργία, δεν νοείται. Και εμείς εδώ κινδυνεύουμε να μην παράγουμε τα απαραίτητα, έτσι ώστε να εξαρτιόμαστε από τις εισαγωγές. Τι θα γίνει όμως αν κάποια στιγμή αποκλειστούν τα λιμάνια μας; Τι θα τρώμε;
Αυτά είναι πολύ σοβαρά ζητήματα και δεν μπορούμε να τα παραβλέπουμε.
Θλίβομαι πραγματικά όταν βλέπω στα δυτικά της Λεμεσού μεγάλες εκτάσεις με εκριζωμένα περιβόλια να οικοπεδοποιούνται δίπλα στο ανεγειρόμενο καζίνο. Κι ακόμα περισσότερο θλίβομαι όταν βλέπω πυρκαγιές στην ίδια περιοχή που ποτέ προηγουμένως δεν είχε, και προφανώς πρόκειται περί εμπρησμών, να μένουν ανεξιχνίαστες μέχρι να ξεχαστούν. Ενώ προφανώς σχετίζονται με οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή.
Πολεοδομικές άδειες
Αν η Πολεοδομία στεκόταν στο ύψος της, τότε ούτε τα περιβόλια θα μετέτρεπε σε οικόπεδα, ούτε θα παραχωρούσε πολεοδομικές άδειες στις καμένες περιοχές.
Τέλος θα ήθελα ν’ αναφερθώ και σε έτερον αδιανόητο και άκρον άωτον της ανευθυνότητας, να δίνονται πολεοδομικές άδειες για ρυπογόνες βιομηχανίες και στη συνέχεια άδειες οικοδόμησης κατοικιών γύρω από αυτές. Αν σ’ αυτό το ζήτημα δεν υπάρχει διαπλοκή πουθενά δεν μπορεί να υπάρξει.
Πέραν όμως από τη διαπλοκή είναι και η ανεπάρκεια και η ανευθυνότητα της υπηρεσίας. Δεν νοείται μια πολεοδομική αρχή να δίνει άδεια σε ρυπογόνες βιομηχανίες και να μην χαρακτηρίζει τη γύρω έκταση όση χρειάζεται ως ζώνη πρασίνου. Το θέμα βέβαια είναι ότι άλλοι πληρώνουν τα σπασμένα. Είτε με το χρήμα τους είτε με την υγεία τους…
* Πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης
