Ο θεσμός της οικογένειας αναμφίβολα τα τελευταία χρόνια πλήττεται ποικιλοτρόπως. Ο σύγχρονος και απαιτητικός τρόπος ζωής, το στεγαστικό, η ακρίβεια, η αδυναμία εναρμόνισης οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής είναι μερικές μόνο από τις προκλήσεις που η σύγχρονη οικογένεια καλείται να αντιμετωπίσει. Παράλληλα και σε άμεση συσχέτιση το δημογραφικό πρόβλημα γιγαντώνεται.
Η διαπίστωση αυτή δυστυχώς επαληθεύεται και μέσα από τα διαθέσιμα αριθμητικά δεδομένα. Ο μέσος όρος του αριθμού των μελών ανά οικογένεια παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια συρρίκνωση ενώ ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται στο 1.3% απέχοντας σταθερά τα τελευταία χρόνια από τον δείκτη αναπλήρωσης του πληθυσμού (2.1%). Αυτά τα δεδομένα αν δεν αντιστραφούν, θα επιβεβαιώσουν τις τάσεις για γήρανση του πληθυσμού, καθώς και τις εκτιμήσεις ότι μέχρι το 2070 το 1/3 του πληθυσμού στην Κύπρο αναμένεται να είναι πέραν των 65 ετών.
Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν μπορούν να γίνουν εύκολα αντιληπτοί τόσο για τις εθνικές προεκτάσεις τους αλλά και για την κοινωνικοοικονομική υφή τους. Με την υφιστάμενη κατάσταση ως εξελίσσεται δεν μπορούν να αποκλειστούν προκλήσεις που αφορούν την παραγωγικότητα στην αγορά εργασίας, τη δημοσιονομική σταθερότητα, τη βιωσιμότητα των ταμείων σε συνάρτηση με τις αυξημένες δαπάνες που δύναται να απαιτηθούν (πχ για συντάξεις) και εν τέλει την ευρύτερη κοινωνική ευημερία και συνοχή. Ως εκ τούτου, είναι αδήριτη ανάγκη η υιοθέτηση μιας στρατηγικής που αντιμετωπίζει το ζήτημα ολιστικά. Απαιτείται η προώθηση πολιτικών οι οποίες ενθαρρύνουν τη δημιουργία οικογένειας και θέτουν ένα σταθερό πλέγμα ασφάλειας για στήριξη της σε όλα τα επίπεδα.
Η στρατηγική αυτή οφείλει να εστιάσει στα απαραίτητα ζητούμενα τα οποία δεν είναι άλλα από την δημιουργία συνθηκών για αξιοπρεπή εργασία, την αποτελεσματική διαχείριση του στεγαστικού προβλήματος καθώς και των δεδομένων που επιτρέπουν τη σύζευξη οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής. Το πρόγραμμα διακυβέρνησης του ανεξάρτητου υποψήφιου Νίκου Χριστοδουλίδη προάγει την απαιτούμενη πολυδιάστατη προσέγγιση για το ζήτημα αυτό.
Συγκεκριμένα, ως προς τη δημιουργία θέσεων αξιοπρεπούς απασχόλησης υιοθετούνται πολιτικές που διασφαλίζουν την ουσιαστική σύνδεση του εκπαιδευτικού συστήματος με την αγορά εργασίας, προγράμματα έμμισθης πρακτικής εξάσκησης νέων για απόκτηση εργασιακής πείρας για διευκόλυνση της ένταξης τους στην αγορά εργασίας καθώς και προτάσεις για επιχειρηματική πρωτοβουλία των νέων, μεταξύ άλλων, μέσω του προτεινόμενου Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων αλλά και με στοχευμένες φοροαπαλλαγές που ενθαρρύνουν τη σύσταση νεοφυών επιχειρήσεων.
Για τη διαχείριση του στεγαστικού προβλήματος καταγράφονται αποτελεσματικές πολιτικές που αφορούν τον εκσυγχρονισμό θεσμών και προγραμμάτων μεσώ της σύστασης Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, της συνεργασίας κράτους και ιδιωτικού τομέα για παροχή στέγης με προσιτό ενοίκιο σε νέους, νεαρά ζευγάρια καθώς και σε τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες. Παράλληλα, προωθούνται πολιτικές που στοχεύουν σε μελέτη και κατάρτιση σχεδίων για πρόσβαση σε χρηματοδότηση για απόκτηση πρώτης κατοικίας όπως την καταβολή από το κράτος της προκαταβολής που χρειάζεται για σκοπούς τραπεζικού δανεισμού.
Εξίσου σημαντικές είναι και οι έμφυλες πολιτικές του προγράμματος που στοχεύουν στη διευκόλυνση των γονέων, στην ίση κατανομή ευθυνών και στην ενεργό συμμετοχή στην αγορά εργασίας. Συγκεκριμένα γίνεται αναφορά στην επέκταση ωραρίων βρεφονηπιακών σταθμών για φύλαξη παιδιών, στην προώθηση κινήτρων σε ιδιωτικές εταιρείες για δημιουργία σταθμών φύλαξης παιδιών για εργαζόμενους γονείς, στην προώθηση ευέλικτων μορφών εργασίας, στην αύξηση της άδειας μητρότητας από 18 σε 22 βδομάδες, στην πληρωμένη άδεια πατρότητας σε 8 βδομάδες που δύναται να συμπληρώνει την άδεια μητρότητας, καθώς και στην επαναξιολόγηση των επιδομάτων τέκνου και μάνας με στόχο τη διεύρυνση των δικαιούχων και αύξηση των επιδομάτων.
Καταληκτικά, η διαχείριση των πιο πάνω προκλήσεων αποτελεί βασική προτεραιότητα του προγράμματος διακυβέρνησης του Νίκου Χριστοδουλίδη. Με συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες πολιτικές έχει εκπονηθεί ένα πολυδιάστατο πλάνο το οποίο φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως βασικός πυλώνας στήριξης της σύγχρονης κυπριακής οικογένειας.
* Ο Χριστόδουλος Χαραλάμπους είναι Νομικός και εθελοντής στο επιτελείο του ανεξάρτητου υποψηφίου για την προεδρία της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη.
