Έχουμε αναφερθεί επανειλημμένα στην κοσμοσυστημική γνωσιολογία και την τυπολογική τάξη στην οποία επαναφέρει τα πολιτικά συστήματα. Ωστόσο, στον δημόσιο διάλογο δεν εμπίπτει, τουλάχιστον ακόμα ή με έναν τρόπο ξεκάθαρο, το ερώτημα που αντανακλάται στο επόμενο βήμα, δηλαδή, την μετεξέλιξη του βιούμενου πολιτικού συστήματος. Αυτό συμβαίνει λόγω της εμμονής των νεότερων στοχαστών και κατ’ επέκταση της νεοτερικότητας να ονομάζουν το βιούμενο πολιτικό σύστημα ως δημοκρατικό ή ακόμα και ως αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Ως προς το τελευταίο, είναι λογικό, ότι ένα πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να εσωκλείει δυο έννοιες μαζί˙ θα είναι είτε το ένα, είτε το άλλο.
Πιο συγκεκριμένα και για την περαιτέρω κατανόηση των εννοιών, αλλά και για να απαντήσουμε στο συχνό ερώτημα «πού πάμε;», το οποίο θέτουν συχνά οι κοινωνίες, ενώ η ακαδημαϊκή κοινότητα προσπαθεί να απαντήσει με βάση τις θεωρίες της διεθνούς πολιτικής ή άλλες προσεγγίσεις, παραθέτουμε εν συντομία την τυπολογία των πολιτικών συστημάτων με απώτερο στόχο να εντοπίσουμε το επόμενο βήμα. Υπενθυμίζουμε, λοιπόν, ότι στις ολιγαρχίες, το πολιτικό προσωπικό παρουσιάζεται ως ο ιδιοκτήτης του πολιτικού συστήματος, ενώ η κοινωνία παραμένει ιδιώτης. Με άλλα λόγια, η κοινωνία δεν συμμετέχει στο πολιτικό γίγνεσθαι, αλλά ούτε και λαμβάνει οποιαδήποτε πολιτική απόφαση. Συνήθως, οι ολιγαρχίες ανατρέπονται δια μέσου της ανάγκης που προκύπτει για ελευθερία, έστω ατομική. Επομένως, το επόμενο στάδιο και η μετεξέλιξη ενός πολιτικού συστήματος, το οποίο είναι ολιγαρχικό ή διαθέτει παρόμοιας φύσης χαρακτηριστικά, είναι η αντιπροσώπευση, όπου η κοινωνία πλέον μετουσιώνεται σε δήμο και χρίζεται ως ο εντολέας του πολιτικού προσωπικού, δηλαδή, το τελευταίο εφαρμόζει τις πολιτικές αποφάσεις του πρώτου.
Σε αυτό το σημείο, τις περισσότερες φορές, είναι που γίνεται και το μπέρδεμα της λανθάνουσας σύμπραξης των εννοιών, όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή μας. Η μετεξέλιξη του αντιπροσωπευτικού συστήματος είναι η δημοκρατία. Με διαφορετική διατύπωση θα λέγαμε ότι η σχέση εντολέα και εντολοδόχου, όπως περιεγράφηκε πιο πάνω, καταργείται. Με αποτέλεσμα, η κοινωνία, δηλαδή ο δήμος, αφού λάβει τις πολιτικές του αποφάσεις, διαθέτει την απόλυτη δικαιοδοσία της εφαρμογής τους˙ όχι φυσικά εξουσιαστικά και απόλυτα, αλλά μετά και από τα αποτελέσματα της αφοσίωσης που απαιτεί μια πολιτική απόφαση. Άλλωστε, η δημοκρατία καταργεί τα οποιαδήποτε εξουσιαστικού τύπου χαρακτηριστικά που έχουν άλλα πολιτικά συστήματα.
Συμπερασματικά, η πιο πάνω ανάλυση αφορά τη μετεξέλιξη του βιούμενου προαντιπροσωπευτικού πολιτικού συστήματος, η οποία ξεκάθαρα είναι η αντιπροσώπευση. Πώς επιτυγχάνεται όμως μια τέτοια αλλαγή; Αναφέραμε πριν την αρχή της ανάγκης των κοινωνιών για ελευθερία. Επομένως, σε συνδυασμό με την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην καθημερινότητά μας, οι οποίες θα διευκολύνουν τη λειτουργία ενός αντιπροσωπευτικού συστήματος και πιο συγκεκριμένα θα απλοποιήσουν τη διαδικασία της λήψης των πολιτικών αποφάσεων, η αντιπροσώπευση, δηλαδή η αναγωγή των σύγχρονων κοινωνιών σε δήμο, θα αποτελέσει το επόμενο βήμα στην μετεξέλιξη του πολιτικού συστήματος, η οποία θα θέσει την κοινωνία στο επίκεντρο του πολιτικού γίγνεσθαι.
*Πολιτικός Επιστήμων, επικεφαλής της IS Pegasus Coaching & Consulting Ltd
