Ακούεται παράξενο κι αντιφατικό αυτό το καινούργιο περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων: Διεκδικώ το δικαίωμά μου να πουλήσω την περιουσία μου στον κατακτητή! Μπαίνει κι αυτό στα «αναφαίρετα»! Γιατί όχι; Εδώ κατακτήθηκαν άλλα δικαιώματα, πρωτοφανέρωτα, μέχρι που έγιναν κι αυτά «αναφαίρετα»: Διακοπές στα κατεχόμενα ξενοδοχεία της Κερύνειας! Tελικά αν περισσότεροι Ελληνοκύπριοι ιδιοκτήτες πουλήσουν ξενοδοχεία τους σε Τουρκοκύπριους ή Τούρκους ή άλλους επιχειρηματίες, τότε πιο εύκολα (και με πιο νωχελική τη συνείδηση) Ελληνοκύπριοι θα διανυκτερεύουν σε αυτά, θα ενισχυθεί η επαναπροσέγγιση, θα οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη και, πού ξέρεις, μπορεί και να χωνευτεί πιο εύκολα η συγκεκριμένη συνταγή για λύση του Κυπριακού…
Τις τελευταίες μέρες περιμέναμε, μέχρι που επίσημα μάθαμε, πως το Κτηματολόγιο δεν είχε εμπλοκή στην όποια διαδικασία αγοραπωλησίας. Ακόμα κι έτσι, αν πράγματι υπάρχει κάποιο συμφωνητικό ή, πολύ περισσότερο, αν καταβλήθηκε ήδη οικονομικό αντιστάθμισμα, φορολογητέο ή μη, δεν μπορεί εύκολα να αμφισβητηθεί. Μέχρι που νεότερα δημοσιεύματα στον τουρκοκυπριακό τύπο (3 Μαϊου, βλ. επισκόπηση ΓΤΠ, αρ. 84/2023) φέρουν την πρόεδρο της Επιτροπής Αποζημιώσεων (των κατεχομένων) να δηλώνει άγνοια για οποιαδήποτε τέτοια συναλλαγή και, με αυτό τον τρόπο, να αμφισβητεί η ίδια την «εγκυρότητα» της αγοραπωλησίας. Οι δηλώσεις της πλαισιώνονται με επίκληση της δικής της αποκλειστικότητας στην περίκλειστη περιοχή, λόγω ευρωπαϊκής εξουσιοδότησης, και πως οποιαδήποτε άλλη διαδικασία δεν συνάδει με τη «νομοθεσία». Άλλες αναφορές επαναλάμβαναν τις γνωστές θεωρίες περί δήθεν ιδιοκτησίας του ΕΒΚΑΦ, των πασάδων ή του ίδιου του κατοχικού καθεστώτος. Ανεξάρτητα του τι πραγματικά έγινε στην περίπτωση αυτή, το σενάριο αγοραπωλησιών είναι δοκιμασμένο σε ολόκληρη την κατεχόμενη Κύπρο όλα αυτά τα χρόνια. Ουδεμία έκπληξη δικαιολογείται. Σε όλες τις περιπτώσεις η κατοχή είναι ο καθοριστικός παράγοντας στις «επιλογές» του καθενός…
Δηλώσεις έγιναν πολλές κι όλες συγκλίνουν στην έκφραση ανησυχίας για τις εξελίξεις, με αναφορές πως αυτές είναι αποτέλεσμα της στασιμότητας του Κυπριακού. Από τις δηλώσεις των μεγάλων κομμάτων, αμφότερων πια στην αντιπολίτευση, μάθαμε πως για όλα φταίει η απουσία διαπραγματεύσεων. Είναι αναμφισβήτητο πως το γεγονός αυτό αποτελεί ένα σημαντικά αρνητικό παράγοντα, την ώρα μάλιστα που ουδένας τίθεται φραγμός στην υλοποίηση των ευρύτερων σχεδιασμών της Άγκυρας. Πόσο αρνητικό όμως είναι να υπάρχουν διαπραγματεύσεις (που επιθυμούμε να ξαναρχίσουν) όταν ξέρουμε πως οδηγούν με λάθος διαδρομή και σε λάθος στόχο; Ας θυμηθούμε, αλήθεια, τι καταγράφεται στις συγκλίσεις (2008-2012)…
«Οι δυο πλευρές αποδέχτηκαν την αρχή πως η διευθέτηση του περιουσιακού θα οδηγήσει σε πλειοψηφία ιδιοκτησίας μιας κοινότητας στην αντίστοιχη συνιστώσα οντότητα». Και μετά τη λύση; «Οι δυο πλευρές συμφωνούν πως είναι δυνατόν να υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί σε αγορές και πωλήσεις περιουσίας». Η κάποια διαφοροποίηση ανάμεσα στις «δυο πλευρές» δεν μειώνει τη σημασία αυτών (και των άλλων) συγκλίσεων ούτε απαμβλύνει το προκαθορισμένο αρνητικό αποτέλεσμα. Τι λένε επ΄ αυτού όσοι ανησυχούν για την καινούργια αγοραπωλησία; Μήπως, τελικά, ευκολύνει τον δρόμο προς τον «στόχο»; Άλλωστε είναι γι΄αυτό που καταγράφηκαν καμμιά εικοσιπενταριά κατηγορίες και συναφή κριτήρια για το πώς θα εμποδιστεί η ελεύθερη επιλογή των εκτοπισμένων να επιτρέψουν σε συνθήκες ασφάλειας και με σεβασμό του ευρωπαϊκού δικαίου. Ύστερα ήρθε η θεωρία των «χρηστών» που προηγούνται των νομίμων ιδιοκτητών, ακολούθησαν οι χωριστές γλώσσες στις δυο οντότητες που, από ζώνες, γίνανε πολιτείες πριν εξελιχθούν σε κρατίδια – ένα επικίνδυνο σκαλοπάτι πριν τα κράτη. Και για να μην υποστηρίζουν ορισμένοι μαζοχιστικά πως φταίει η «πλευρά μας» που θύμωσε η Τουρκία και θέλει τώρα δυο κράτη, ας ψάξουν για μια ακόμα αυθάδη επιστολή του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών προς τους Ευρωπαίους ομολόγους του για λύση δυο κρατών, τον Φεβρουάριο 2002 κατά την επώαση του Σχεδίου «Ανάν»…
Τελικά, πόσο ειλικρινής είναι η ενόχληση όταν κάποιος, αντί να περιμένει να πάρει αποζημίωση μετά τη λύση, παίρνει από τώρα τα λεφτά; Τα ονόματα δεν μας αφορούν, ούτε μας ενδιαφέρει το όποιο πολιτικο-ιδεολογικό κουτσομοπολιό. Δεν θα υιοθετήσουμε, ούτε καταδικαστικούς χαρακτηρισμούς, ούτε και υποστηρικτικά σχόλια για τη «γενναιότητα» της αγοραπωλησίας. Τα άτομα, τα σύνολα, οι πολιτικοί φορείς και οι ηγεσίες, παίρνουν τις ευθύνες τους, συχνά επιβαρύνοντας το σύνολο και κρίνονται ανάλογα. Εκείνο που σίγουρα μας ενδιαφέρει και οι αρμόδιοι οφείλουν να διευκρινίσουν είναι αν ο κάτοχος των συγκεκριμένων ξενοδοχείων (και όποιοι άλλοι μεγαλοϊδιοκτήτες) πήρε οποιαδήποτε οικονομική βοήθεια για να επαναδραστηριοποιηθεί στις ελεύθερες περιοχές μετά την εισβολή. Ενδιαφέρει ακόμα αν του έχει δοθεί τουρκοκυπριακή περιουσία, σε αντιστάθμιση της απώλειας χρήσης της δικής του περιουσίας. Το ξέρουμε πως η διαφημισθείσα ίση κατανομή βαρών δεν ήταν ίση, σε μερικές μάλιστα περιπτώσεις ουδόλως τεκμηριωμένη. Μπορεί, ακόμα, η βοήθεια να μην ήταν (μόνο) οικονομική αλλά ίσως και πολεοδομική μέσα από χαλαρώσεις αλλά τέτοιες πήραν κι άλλοι πολλοί, ακόμα και χωρίς προσφυγική ταυτότητα!
Η κατακλείδα δεν μπορεί να είναι άλλη από την έκφραση εκτίμησης και σεβασμού για όσους ακόμα αντέχουν, σε πείσμα της απουσίας κοινού οράματος, της ηττοπάθειας και του ρεαλισμού της υποταγής…
ktsimillis@cytanet.com.cy
