Λόγω της οικονομικής κρίσης του 2013, της τρομακτικής αύξησης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ), του κουρέματος καταθέσεων/αξιογράφων/ομολόγων και αφού αποφασίστηκε στήριξη των τραπεζών, έπρεπε να θεσπιστεί και νομοθεσία προστασίας των δανειοληπτών, της κατοικίας, και άλλων ακινήτων τους. Έπρεπε, δηλαδή, να επέλθει μια ισορροπία μεταξύ τραπεζών και χρεωστών, αφού η πλειοψηφία δεν ήταν στρατηγικοί κακοπληρωτές και αποπλήρωναν κανονικά τα δάνεια τους.
Έτσι, ψηφίστηκε Ο Περί Αφερεγγυότητας Φυσικών Προσώπων Νόμος του 2015, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει, ‘…Επειδή, τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν ιδιάζουσα οικονομική ισχύ σε σχέση με τους χρεώστες, στο πλαίσιο ιδιαίτερα της οικονομικής κρίσης και των συνεπειών της κρίσης αυτής στους χρεώστες οι οποίοι έχουν πληγεί ιδιαιτέρως από την κρίση αυτή, επιβάλλεται η λήψη μέτρων για την επαναφορά της ισορροπίας μεταξύ των δικαιωμάτων των χρεωστών και πιστωτών με τη θέσπιση δίκαιων και βιώσιμων σχεδίων αποπληρωμής, για τη διαφύλαξη επίσης των δικαιωμάτων τρίτων, οι οποίοι πρέπει να διατηρηθούν ως ενεργά από οικονομικής άποψης πρόσωπα, για σκοπούς επανεκκίνησης της οικονομίας·…
Παρόλο που το Πλαίσιο Αφερεγγυότητας (ΠΑ) χρήζει βελτιώσεων, πρόνοιες του όπως τα Διατάγματα Απαλλαγής Οφειλών και Προσωπικά Σχέδια Αποπληρωμής (ΠΣΑ), ανακουφίζουν μέχρι σήμερα αρκετούς χρεώστες. Πολλές οικογένειες που προχώρησαν με ΠΣΑ προστατεύθηκαν και δεν έχασαν την οικία τους.
Υπάρχουν αρθρογραφία/εισηγήσεις μου για το πώς το κράτος θα έπρεπε να προστατεύσει τους τυπικούς αλλά προσωρινά μη-βιώσιμους δανειολήπτες και πώς οι τράπεζες να ΄κτυπήσουν΄ τους στρατηγικούς κακοπληρωτές.
Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω και αφού οι αποφάσεις του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου (ΧΕ) (που κατά την άποψη μου είναι σημαντικές) δεν είναι δεσμευτικές για τις τράπεζες και σε πολλές περιπτώσεις που γνωρίζω δεν γίνονται αποδεκτές, επανέρχομαι στο θέμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού για εξέταση καταχρηστικών ρητρών και παράνομων χρεώσεων.
Οι χρεώστες που προχωρούν με ΠΣΑ, μπορούν μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας και του διορισμένου από αυτούς Συμβούλου Αφερεγγυότητας (ΣΑ), να αιτηθούν διόρθωσης των χρεών τους.
Η διόρθωση χρεών δεν ολοκληρώθηκε (βλέπε πόρισμα κ. Γιώργου Αρέστη για την κατάρρευση του Συνεργατισμού). Με τροποποίηση του Περί Υποθηκεύσεως και Μεταβιβάσεως Νόμου, οι δανειολήπτες που μέσω του ΧΕ, κατάφεραν και εκδόθηκαν αποφάσεις για διόρθωση του χρέους τους, μπορούν να αιτηθούν στο οικείο Επαρχιακό Δικαστήριο, αναστολής πλειστηριασμού του ακινήτου τους, σε περίπτωση που πιστωτικό ίδρυμα κινηθεί με μέτρα εκποίησης.
Όμως, οι χρεώστες που δεν αποτάθηκαν στον ΧΕ ή δεν έχουν ΜΕΔ που εμπίπτουν στο ΠΑ, δεν έχουν άλλη επιλογή διόρθωσης του χρέους τους παρά μόνο την καταχώρηση αγωγής ενώπιον Επαρχιακού Δικαστηρίου και αναμονής 7-10 χρόνια, περίοδος κατά την οποία η οικία τους κινδυνεύει.
Βουλευτές που έλαβαν γνώση των πιο πάνω, προσπάθησαν με νομοθεσία να διορθωθεί η στρέβλωση. Ακούστηκαν πολλά παράδοξα ώστε να μην περάσει η συγκεκριμένη τροποποίηση της νομοθεσίας. Έτσι σταδιακά, προχώρησαν σε νομοθεσία που παγώνει τους πλειστηριασμούς και που το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ως συνταγματική.
Ακολουθούν δυο χαρακτηριστικά περιστατικά που δείχνουν ότι μέχρι σήμερα δεν έγινε κάτι αποτελεσματικό:
α) Οι δηλώσεις του κ. Κωνσταντίνου Ηροδότου (Διοικητή ΚΤΚ) τον Ιούλιο του 2019 ότι μετά το καλοκαίρι του 2019 θα ερχόταν πρόταση για τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Τελικά έγινε τροποποίηση της Νομοθεσίας για τις εξουσίες του ΧΕ, οι οποίες δεν αφορούν όλους τους χρεώστες.
β) Τον Ιανουάριο 2021, βουλευτές της ΕΔΕΚ υπερψήφισαν τον κρατικό προϋπολογισμό που συνδεόταν με νομοθέτημα περί ειδικού δικαστηρίου (το είχαν θέσει ως προαπαιτούμενο για έγκριση του προϋπολογισμού) αφού η προηγούμενη Υπουργός Δικαιοσύνης ‘αναγνώρισε’ το λάθος της και ζήτησε συγνώμη για την κακή συνεννόηση με τον υφιστάμενο της που μετέφερε ως θέση της την απόσυρση του επίμαχου νομοσχεδίου.
Μετά την συνεδρία, η Υπουργός δήλωσε ότι το νομοσχέδιο παραμένει ενώπιον της Βουλής, αφού πρόθεση της ήταν να δοθούν μερικές μέρες, ώστε να μελετηθούν καλύτερες πρόνοιες των τροπολογιών.
Ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ, σημείωσε ότι στόχος είναι τις επόμενες μέρες να ολοκληρωθεί η ψήφιση του νομοσχεδίου, το οποίο αποτελεί απαίτηση της κοινωνίας και ικανοποιεί τα αιτήματα των δανειοληπτών.
Σημαντικά είναι και πρόσφατα σχόλια όπως:
Του Υπουργού Οικονομικών (072022),
οι συνεχείς αναστολές των εκποιήσεων λειτουργούν τιμωρητικά για τους συνεπείς δανειολήπτες και καλύπτουν τους στρατηγικά κακοπληρωτές’.
Του Συνδέσμου Τραπεζών,
Διαβάζοντας όμως όλη την ανακοίνωση θα δείτε ότι υπάρχουν πολλά ‘ενδεχομένως’…
Αλλά και άλλες απόψεις που υιοθετούν και ενισχύουν τις πιο πάνω θέσεις, και παραβλέποντας το δάσος ρωτούν,
‘εάν οι συγκεκριμένοι βουλευτές διατηρούν ΜΕΔ και έτσι έχουν σύγκρουση συμφερόντων από το πάγωμα εκποιήσεων και αφήνουν να νοηθεί ότι σε ό,τι αφορά τα ειδικά σχέδια (π.χ.Εστία), ο λόγος αποτυχίας τους είναι η απροθυμία δανειοληπτών να δηλώσουν ειλικρινά περιουσιακά στοιχεία τους, και,
από τότε που ψηφίστηκε πάει και έρχεται με προσωρινό πάγωμα και στην ουσία δεν βοηθάει κανένα, ούτε αυτούς που δεν μπορούν να πληρώσουν, ούτε το χρηματοπιστωτικό σύστημα και γενικά προκαλεί όσους πληρώνουν και είναι συνεπείς. Ζητείται πολιτική σοβαρότητα και να σταματήσουν κάθε λίγο και λιγάκι οι βουλευτές να ζητούν πάγωμα εκποιήσεων. Με αυτό τον τρόπο δεν βοηθούν αλλά προκαλούν’, και,
Αναφέρω ότι έχω στην κατοχή μου αρκετά δελτία πλειστηριασμών που αφορούσαν κύρια κατοικία χρεωστών κάτω από €350,000 και σταμάτησαν λόγω ένταξης των χρεωστών στο ΠΑ.
Το πλέον χαρακτηριστικό σχόλιο είναι και το ακόλουθο,
Τι επιθυμούν οι τράπεζες και η ΚΤΚ το αφήνω στην κρίση σας. Άποψη μου είναι ότι λάθη με τόκους έχουν όλων των ειδών οι λογαριασμοί και όχι μόνο τα οικιστικά δάνεια ή δάνεια με υποθήκη οικία μέχρι €350Κ (πόρισμα Γ.Αρέστη). Τι προτείνουν λοιπόν να γίνει με τους υπόλοιπους δανειολήπτες που έχουν υπερχρεώσεις; Απλά να χάνουν τα σπίτια τους χωρίς την ευκαιρία να ακουστούν από το Ειδικό Δικαστήριο;
Δεν επιθυμώ να σχολιάσω τις δηλώσεις των πολιτικών. Μπορώ όμως να σχολιάσω τα υπόλοιπα γραφόμενα. Εάν μέχρι σήμερα, 8 χρόνια μετά την ενίσχυση του Νομοθετικού πλαισίου υπέρ τους, τα ΑΠΙ δεν βρήκαν και δεν ΄τιμώρησαν΄ τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, δεν τους φταίει κανένας άλλος. Επίσης, πόσα ΜΕΔ έμειναν σε Τράπεζες και πόσα σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων;
Γιατί δεν υποστηρίζετε με το ίδιο σθένος την απονομή δικαιοσύνης για καταχρηστικές ρήτρες; Γιατί δεν προχωρούμε στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή ειδικό Δικαστήριο που θα εξετάζει τις καταχρηστικές ρήτρες και υπερχρεώσεις, με την γραπτή δέσμευση μας ότι δεν θα ξανασυζητήσουμε πάγωμα των εκποιήσεων;
Όσον αφορά τους επόπτες και σχόλια τους ενημερωτικά αναφέρω, δεν έχουν υπόψη τους τις υπερχρεώσεις των ΑΠΙ στην Κύπρο. Είμαι βέβαιος ότι αν γνώριζαν, η στάση τους σε ότι αφορά πάγωμα εκποιήσεων μέχρι την οριστική επίλυση μέσω του Ειδικού Δικαστηρίου, θα ήταν διαφορετική.
* Οικονομικός Σύμβουλος/Σύμβουλος Αφερεγγυότητας-Εκκαθαριστής (MBA,Kingston, UK)
