Την περασμένη εβδομάδα, και συγκεκριμένα τη Δευτέρα 10 Οκτωβρίου 2022, ο υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων Γιάννης Καρούσος, μας εξέπληξε άλλη μια φορά. Με πάσα σοβαρότητα μάς πληροφόρησε ότι η Κυβέρνηση και πιο συγκεκριμένα το υπουργείο του, έχουν μελετήσει την ανάπτυξη σιδηροδρόμου και τραμ στην Κύπρο, με κόστος περίπου €2 δισ. (στα χαρτιά). Μάλιστα, με την ίδια σοβαρότητα, ο κ. υπουργός υπέβαλε τους σχεδιασμούς μας ενώπιον της Ευρωπαίας Επιτρόπου Μεταφορών Αντίνα Βάλεαν, η οποία βρισκόταν στην Κύπρο για το συνέδριο «Ναυτιλιακή Κύπρος 2022».

Επομένως, στο περιθώριο ενός συνεδρίου που καμία σχέση δεν είχε με τις χερσαίες μεταφορές, ο αρμόδιος υπουργός είχε τη φαεινή ιδέα να θέσει στην αρμόδια Επίτροπο μία ιδέα ύψους €2 δισ., η οποία δεν είναι απόρροια ενός εθνικού γενικού σχεδίου μεταφορών και περιμένουμε από τις Βρυξέλλες να μας παίρνουν στα σοβαρά! Και έχουμε, μάλιστα, πιστέψει ότι, επειδή η κ. Επίτροπος δεν μας είπε κατάμουτρα ότι βάζουμε την άμαξα μπροστά από τα άλογα, πως η Ευρώπη εγκρίνει τις μπαρούφες μας.

Μπορεί, φίλες και φίλοι αναγνώστες, να νομίζετε ότι υπερβάλλω όταν αποκαλώ την ιδέα μπαρούφα, θέλω όμως να σας διαβεβαιώσω ότι δεν πρόκειται για αυθαίρετο συμπέρασμα. Το λένε οι ίδιοι οι αριθμοί και μας το είπε πρόσφατα με πιο εύσχημο τρόπο Συγκοινωνιολόγος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου, όταν κλήθηκε από το ΡΙΚ να σχολιάσει τις εξαγγελίες του κ. Καρούσου. Στις δηλώσεις του σημείωσε πως ούτε το τρένο αλλά ούτε και το τραμ είναι βιώσιμες λύσεις και επενδύσεις και αναφέρθηκε συγκριτικά στα στοιχεία που αφορούν τα μετρό της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Και περίπου μας είπε πως ούτε οι αριθμοί του πληθυσμού της Κύπρου, ούτε οι αριθμοί των επιβατών, ανά σταθμό, είναι σε ύψος που θα καθιστούσαν μια τόσο μεγάλη επένδυση βιώσιμη.

Εγώ απλώς σημειώνω πως το μετρό της Θεσσαλονίκης, η κατασκευή του οποίου είναι σε εξέλιξη, θα καλύπτει μια ζώνη με συνολικό πληθυσμό περίπου 1 εκατ. κατοίκων και θα εξυπηρετεί καθημερινά γύρω στους 313.000 επιβάτες.

 

Η απάντηση του Υπουργείου

Τις εξαγγελίες για σιδηρόδρομο και τραμ σχολίασε αρνητικά και το επιτελείο του υποψήφιου Προέδρου της Δημοκρατίας Ανδρέα Μαυρογιάννη, ένας σχολιασμός που προκάλεσε την έντονη αντίδραση του υπουργείου, δηλαδή, του κ. Καρούσου. Το Υπουργείο, λοιπόν, δηλαδή ο υπουργός, εξέφρασε «έκπληξη» για την ανακοίνωση του κ. Μαυρογιάννη «σε σχέση με την πρωτοβουλία» να θέσει «ενώπιον της Επιτρόπου Μεταφορών της ΕΕ θέμα χρηματοδότησης για τη δημιουργία σιδηροδρόμου και τραμ».

«Πραγματικά διερωτόμαστε εάν το να συζητούμε με την αρμόδια Επίτροπο την πιθανότητα χρηματοδότησης από ευρωπαϊκά κονδύλια για τη δημιουργία σιδηροδρόμου και τραμ στην Κύπρο αποτελεί εμπαιγμό για τη νοημοσύνη των πολιτών», αναφέρει το υπουργείο στην ανακοίνωσή του.

 

Η έκπληξη για την έκπληξη…

Έκπληξη δηλώνω όμως κι εγώ, που εκεί στο υπουργείο εκπλήσσονται για τις αντιδράσεις αναφορικά με την ιδέα τους. Και, δυστυχώς, πολλές φορές και πολλές τέτοιες ιδέες έχουμε ως φορολογούμενοι πολίτες ακριβοπληρώσει και συνεχίζουμε να ακριβοπληρώνουμε, διότι πέρασαν στο στάδιο της υλοποίησης χωρίς επαρκείς μελέτες, όπως για παράδειγμα ήταν η εισαγωγή του συστήματος δημοσίων μεταφορών μέσω λεωφορείων, που κόστισε και εξακολουθεί να κοστίζει στον φορολογούμενο δεκάδες εκατ. ευρώ, χωρίς την ανάλογη ανταπόδοση.

Το ίδιο το υπουργείο, δηλαδή ο κ. υπουργός, παραδέχονται ότι το κόστος της ανάπτυξης σιδηροδρόμου και τραμ στην Κύπρο είναι απαγορευτικό, καθότι, όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση, για τη σιδηροδρομική γραμμή «το κόστος υπολογίζεται γύρω στα €1,6 δισ. και για τη δημιουργία τραμ στη Λευκωσία €350 εκατ.». Υποστηρίζεται, όμως, πως «πιθανή χρηματοδότηση από την ΕΕ, θα καταστήσει και τα δυο έργα βιώσιμα και υλοποιήσιμα». 

Να μου επιτρέψετε να διαφωνήσω. Υλοποιήσιμα μπορούν να καταστούν, βιώσιμα όμως όχι. Προσωπικά θα τα παρομοίαζα όπως το εμπορικό κέντρο Ορφανίδη στη Λευκωσία και ένα άλλο μεγάλο κτήριο στο κέντρο της πόλης, που υλοποιήθηκαν με δανεισμό, δηλαδή με ξένα χρήματα, κι ενώ αρχικά φαινόταν ότι άκμαζαν, στο τέλος εγκαταλείφθηκαν, καθώς το κόστος λειτουργίας τους ήταν υπέρμετρα υψηλό και στο τέλος απαγορευτικό. 

Κάπως έτσι είναι και η εισήγηση για το τραμ και το τρένο στην Κύπρο. Και όσο κι αν προσπαθεί ο αρμόδιος υπουργός και το υπουργείο του να μας πείσουν ότι πίσω από την πρότασή τους «έχει προηγηθεί σημαντική τεχνοκρατική δουλειά», λυπούμαι αλλά δεν μπορούν. Και οι λόγοι αφορούν τους ίδιους.

 

Η άμαξα μπροστά από το άλογο

Πριν μερικούς μήνες και συγκεκριμένα την Τρίτη, 3 Μαΐου 2022, στο Τμήμα Δημοσίων Έργων, υπογράφηκε συμβόλαιο για την παροχή υπηρεσιών για την ανάπτυξη του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Χερσαίων Μεταφορών Κύπρου. Σύμφωνα, μάλιστα, με την ίδια την ανακοίνωση του Υπουργείου Μεταφορών, «στόχος της Σύμβασης είναι η ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής για τις Χερσαίες Μεταφορές (Κύπρος 2040) και του αντίστοιχου Σχεδίου Δράσης για τη στήριξη της μελλοντικής ανάπτυξης στον τομέα των μεταφορών». Προστίθεται πως «συγκεκριμένα, το έργο επιδιώκει να διευκολύνει τον προσδιορισμό, καθώς και τη στήριξη των απαραίτητων μελλοντικών πολιτικών και επενδύσεων στον τομέα των μεταφορών (μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα), ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να ευθυγραμμίσει τον τομέα των μεταφορών με τις απαιτήσεις του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, συμβάλλοντας έτσι στην ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη, στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στην κατάλληλη εξέλιξη του τομέα των μεταφορών της χώρας».

Σημειωνόταν, επίσης, ότι «το έργο θα καλύπτει τόσο τις επιβατικές όσο και τις εμπορικές υπεραστικές χερσαίες μεταφορές, τις υπεραστικές δημόσιες συγκοινωνίες, καθώς και διατομεακά θέματα που επηρεάζουν τις χερσαίες μεταφορές (π.χ. θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές)». Για την εκπόνηση του σχεδίου, το κράτος θα δαπανήσει €176.780,00 και αυτό θα ολοκληρωθεί σε 16 μήνες. Δηλαδή, το Σχέδιο θα είναι έτοιμο τον Αύγουστο του 2023.

 

Κύπρος και Ελλάδα

Σε αντίθεση με την Κύπρο, στην Ελλάδα έχει εισαχθεί από το 2019 Εθνικό Σχέδιο Μεταφορών και αποτελεί τη βάση των νέων επενδύσεων και δράσεων στις μεταφορές. Σύμφωνα με αυτό, «βασική επιδίωξη είναι το σχέδιο να αποτελέσει τη βάση για τη βιώσιμη ανάπτυξη των υποδομών και υπηρεσιών μεταφορών στην Ελλάδα σε μεσοπρόθεσμο (2027) και μακροπρόθεσμο ορίζοντα (2037), με στόχο, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας του τομέα μεταφορών της χώρας και επιπλέον τον εντοπισμό λύσεων που θα καλύπτουν οργανωτικές και θεσμικές παρεμβάσεις, συμπληρωματικές προς τις προβλεπόμενες επενδύσεις σε υποδομές μεταφορών». 

* Δημοσιογράφος 

panicoscharal.j@gmail.com