Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε η στατιστική υπηρεσία της ΕΕ, τον μήνα Μάιο 2022 καταγράφηκαν, σε ολόκληρη την Ένωση, 63.105 νέες αιτήσεις διεθνούς προστασίας, σε σύγκριση με 33.385 αιτήσεις τον Μάιο 2021. Παρατηρείται, δηλαδή, αύξηση 89% σε σχέση με τον περσινό Μάιο. Η Κυπριακή Δημοκρατία δέχτηκε, τον ίδιο μήνα, 2.560 αιτήσεις ασύλου σε σχέση με 1.175 αιτήσεις τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους. Εμφανίζεται, δηλαδή, αύξηση 118%, η οποία υπερβαίνει, συγκριτικά, κατά 29 ποσοστιαίες μονάδες την αντίστοιχη αύξηση στην ΕΕ.

Ο αριθμός των αιτήσεων που καταγράφηκαν στην Κύπρο αντιστοιχεί στο 4,05% του συνόλου των αιτήσεων που δέχτηκε η ΕΕ, όταν ο πληθυσμός στα ελεύθερα εδάφη της Δημοκρατίας, που ανέρχεται σε 918 χιλιάδες, αναλογεί μόνο στο 0,20%του πληθυσμού της ΕΕ (447 εκατομμύρια). Ενώ η Κύπρος, με βάση το μέγεθος του πληθυσμού, θα έπρεπε να είχε δεχτεί, αναλογικά, τον μήνα Μάιο, μόνο 130 αιτήσεις ασύλου, υποβλήθηκαν στη Δημοκρατία 2.560 αιτήσεις, δηλαδή, σχεδόν 20 φορές περισσότερες από ό,τι στο σύνολο της ΕΕ. Για να γίνει αντιληπτή η δραματική κατάσταση που επικρατεί, πλέον, στην ημικατεχόμενη Δημοκρατία, η ΕΕ, με βάση τον αριθμό αιτήσεων διεθνούς προστασίας που υποβλήθηκαν στην Κύπρο, θα έπρεπε να είχε δεχτεί, κατ’ αναλογία πληθυσμού, τον Μάιο 2022, 1.262.100 νέες αιτήσεις, αντί των 63.105 που έχουν κατατεθεί!

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον συγκριτικό στοιχείο εμφανίζεται, επίσης, στην εθνική καταγωγή των αιτητών ασύλου. Οι πρώτες πέντε χώρες προέλευσης για την ΕΕ, από σύνολο 63.105 αιτήσεων, είναι η Συρία (8.025 ή 12,71%), το Αφγανιστάν (7.695 ή 12,19%), η Βενεζουέλα (4.820 ή 7,63%), η Κολομβία (3.535 ή 5,60%) και το Πακιστάν (2.890 ή 4.57%). Η αντίστοιχη αναλογία για την Κύπρο, με 2.560 αιτήσεις, όσο αφορά την εθνική καταγωγή των αιτητών διεθνούς προστασίας, είναι η Νιγηρία (460 ή 17,96%), η Συρία (420 ή 16,40%), το Κονγκό (390 ή 15,23%), το Πακιστάν (265 ή 10,35%) και το Αφγανιστάν (240 ή 9,37%).

Η συγκριτική ανάλυση των επίσημων στοιχείων της Eurostat καταδεικνύει, με μεγάλη ακρίβεια, σημαντικούς δείκτες που αποκαλύπτουν το μέγεθος και τη σοβαρότητα του προβλήματος που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία. Συγκεκριμένα, στην ΕΕ, από τις πέντε πρώτες χώρες προέλευσης (42,70%), το 16,76% προέρχεται από την νότια Ασία, το 13,23% από την νότια Αμερική και το 12,71% από την Μέση Ανατολή. Η αντίστοιχη αναλογία των πέντε πρώτων χωρών προέλευσης για την Κύπρο (69,31%) είναι ενδεικτική των υβριδικών πιέσεων που δέχεται η ημικατεχόμενη νήσος από την Τουρκία διαμέσου του ψευδοκράτους: Το 33,19% προέρχεται από την υποσαχάρια Αφρική, το 19,72% από την νότια Ασία, και το 16,40% από τη Μέση Ανατολή. 

Παρά τον εικοσαπλάσιο αριθμό παράνομων αφίξεων αλλοδαπών στα ελεύθερα εδάφη της Δημοκρατίας, σε σχέση με το σύνολο της ΕΕ, η ποσοστιαία αναλογία για τους αιτητές ασύλου που προέρχονται, αντίστοιχα, από τη νότια Ασία και τη Μέση Ανατολή είναι σχετικά όμοια για την ΕΕ και την Κύπρο: 16,76% – 19,72% (+2,96% στην Κύπρο) από τη νότια Ασία και 12,71% – 16,40% (+3,69% στην Κύπρο) από τη Μέση Ανατολή. Περιέργως, όμως, στην Κύπρο εμφανίζεται ένα σημαντικό ποσοστό, 33,19% (από τις πέντε πρώτες χώρες), να προέρχεται από την υποσαχάρια Αφρική. Το πραγματικό ποσοστό, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερο αφού περιλαμβάνει εκατοντάδες αιτητές από το Καμερούν, τη Σομαλία, τη Σιέρα Λεόνε, τη Λιβερία και τη Γκάμπια.

Η απουσία αντίστοιχων ροών αλλοδαπών από την υποσαχάρια Αφρική, στα κράτη-μέλη της ΕΕ, υποδεικνύει ότι οι ροές χιλιάδων Αφρικανών στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια, διαμέσου Τουρκίας και κατεχομένων εδαφών, κάθε άλλο παρά τυχαίες μπορεί να θεωρηθούν. Η προκαταρκτική αξιολόγηση συγκριτικής έρευνας πεδίου –μεταξύ αλλοδαπών αιτητών ασύλου από τη Μέση Ανατολή, τη νότια Ασία και την υποσαχάρια Αφρική– εμφανίζει ενδιαφέρουσες ιδιαιτερότητες και δύναται να εξηγήσει τη μεθοδευμένη μεταβολή των μεταναστευτικών πιέσεων στην Κύπρο, την τελευταία διετία, με επίκεντρο τις παράνομες αφίξεις από την υποσαχάρια Αφρική. 

 

Μειωμένη διάθεση ενσωμάτωσης 

Αρκετοί αιτητές ασύλου από την Αφρική εμφανίζουν, συγκριτικά, μειωμένη διάθεση ενσωμάτωσης στον τοπικό τρόπο ζωής και τις κοινωνικές συνήθειες, συγκρουσιακή συμπεριφορά, αυξημένες τάσεις παραβατικότητας και εγκληματικότητας, δυσανάλογες απαιτήσεις από την κυπριακή Πολιτεία, ενώ, συχνά, κατηγορούν την τοπική κοινωνία και τις κυβερνητικές Αρχές για ρατσισμό και προκατάληψη. Η έρευνα παρουσιάζει, επίσης, μειωμένη αποδοχή των Αφρικανών από άλλες εθνοτικές ομάδες αιτητών ασύλου, οι οποίοι επιδεικνύουν φιλικότητα προς τον γηγενή πληθυσμό και σεβασμό προς τους νόμους της Πολιτείας και τους θεσμούς της κυπριακής κοινωνίας. Σχετικά ερωτηματολόγια, εμφανίζουν τάσεις δυσφορίας του τοπικού πληθυσμού για την επιθετική συμπεριφορά ορισμένων αιτητών ασύλου αφρικανικής καταγωγής, ενώ σε μερικές περιπτώσεις καταγράφεται φόβος και ανασφάλεια από την παρουσία και τη συμπεριφορά ορισμένων από αυτούς προς άλλες εθνοτικές ομάδες.

*Επίτιμος επιστημονικός ερευνητής στο Κέντρο Μελετών Ασφάλειας και Πληροφοριών του Πανεπιστημίου Buckingham του Ηνωμένου Βασιλείου.