Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί το Α και το Ω της προόδου και της ανάπτυξης κάθε κοινωνίας και οικονομίας. Ιδιαίτερα σε εποχές δύσκολες και δίσεκτες, όπως είναι αυτές που διέρχεται σήμερα η Κύπρος, ο διάλογος μεταξύ Κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων είναι αναγκαίος. Ομοίως και ο διάλογος με τη Βουλή.
Το είπαμε αρκετές φορές θα το επαναλάβουμε και τώρα. Κανένας από μόνος του δεν μπορεί να σηκώσει το βάρος της κρίσης, ούτε μπορεί να διαχειριστεί τα προβλήματα με μονομερείς ή και αυθαίρετες αποφάσεις.
Στην Κύπρο διαχρονικά είχαμε διάφορες επιτροπές διαβούλευσης και διαλόγου, που με τη δράση τους συνέβαλαν τα μέγιστα στη διαχείριση έκτακτων και κορυφαίων ζητημάτων. Σαν τέτοιες αναφέρονται η Συμβουλευτική Επιτροπή Ενεργειακών Κρίσεων, η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικής Ανάπτυξης, το Παγκύπριο Συμβούλιο Παραγωγικότητας, η Συμβουλευτική Οικονομική Επιτροπή (Σ.Ο.Ε.), η Συμβουλευτική Επιτροπή Καταναλωτών, κ.α. Δυστυχώς, κάποιες από αυτές σήμερα περιέπεσαν σε αχρησία ή υπολειτουργούν.
Για παράδειγμα, η Συμβουλευτική Επιτροπή Ενεργειακών Κρίσεων συστάθηκε με βάση συγκεκριμένη νομοθεσία, προεδρεύεται από τον εκάστοτε υπουργό Εμπορίου και σ’ αυτήν μετέχουν οι υπουργοί Οικονομικών, Συγκοινωνιών, οι εταιρείες πετρελαιοειδών, το Τελωνείο, η ΑΗΚ, η Στατιστική Υπηρεσία, οι Σύνδεσμοι Καταναλωτών και άλλοι κοινωνικοί και επιχειρηματικοί φορείς. Όπως αναφέρεται στη νομοθεσία, η Επιτροπή συμβάλλει στον καλύτερο προγραμματισμό των μέτρων αντιμετώπισης των πετρελαϊκών κρίσεων (καλή ώρα σαν αυτή που βιώνουμε τώρα) και συμβουλεύει τον αρμόδιο υπουργό για μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Η τελευταία φορά που συνεδρίασε η Συμβουλευτική Επιτροπή Ενεργειακών Κρίσεων ήταν στις 11 Μαρτίου 2014 και ασχολήθηκε με τη μελέτη του «περί διατήρησης αποθεμάτων πετρελαιοειδών του 2014 – τροποποιητικός νόμος». Έκτοτε υπάρχει αδράνεια και σιωπή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον θεσμοθετημένο κοινωνικό διάλογο.
Ίσως σήμερα η παρουσία αυτής της επιτροπής να βοηθούσε τη διαχείριση της ενεργειακής κρίσης, που όλοι νοιώθουν έντονα στο πετσί τους.
Ένα άλλο παράδειγμα επιτροπής που υπολειτουργεί είναι η ΣΟΕ (Συμβουλευτική Οικονομική Επιτροπή), η οποία προεδρεύεται από τον εκάστοτε υπουργό Οικονομικών και στην οποία μετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι στο πιο ψηλό επίπεδο αλλά και οι υπουργοί Εργασίας, Εμπορίου και οι Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας. Η ΣΟΕ δεν συνήλθε ούτε μια φορά επί υπουργίας Κίκη Καζαμία και Βάσου Σιαρλή στο Υπουργείο Οικονομικών. Στα δύσκολα χρόνια της Τρόικας και του μνημονίου, η συγκεκριμένη επιτροπή κρατήθηκε συνειδητά απούσα.
Επί υπουργού Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη συνήλθε μια φορά στις 5 Σεπτεμβρίου 2013, ενώ πρόσφατα έτυχε σχετικής «νεκρανάστασης», όταν τη συγκάλεσε στις 8 Μαρτίου 2022 ο Κωνσταντίνος Πετρίδης, μετά από επίμονο αίτημα της ΣΕΚ. Κανένας δεν γνωρίζει αν θα συνέλθει ξανά.
Κατά ανάλογο τρόπο και το Παγκύπριο Συμβούλιο Παραγωγικότητας είναι κλινικά νεκρό. Ή αν θέλετε, μπήκε στη ναφθαλίνη, την ώρα που η παραγωγικότητα της κυπριακής οικονομίας βρίσκεται σε διαρκή φθίνουσα πορεία. Το Παγκύπριο Συμβούλιο Παραγωγικότητας συστάθηκε τον Μάρτιο του 2006, με απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου. Συνεδρίασε πέντε φορές (2/5/2006, 18/5/2007, 23/6/2008, 24/4/2009 και 2/11/2010). Από τον Νοέμβριο του 2010 είναι κλινικά νεκρό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.
Δυστυχώς, η απουσία θεσμοθετημένου κοινωνικού διαλόγου σε μια κοινωνία αποτελεί σοβαρό έλλειμμα δημοκρατίας.
Η Κύπρος σ’ αυτά τα δύσκολα χρόνια χρειάζεται τον θεσμοθετημένο κοινωνικό διάλογο, γι’ αυτό η εκτελεστική εξουσία (και αυτό αφορά πρωτίστως και την επόμενη κυβέρνηση) οφείλει να επανεξετάσει τις προτεραιότητες της.
Τόσο το συνδικαλιστικό κίνημα, με τις πολύχρονες εμπειρίες του, όσο και οι εργοδοτικές οργανώσεις, πρέπει να έχουν ρόλο και λόγο στα δρώμενα.
Το να αποφασίζουν κάποιοι υπουργοί μόνοι τους, είτε για το κουτσούρεμα της φοιτητικής χορηγίας και του επιδόματος τέκνου, είτε για το μέλλον της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ), είτε για την ανάγκη φορολογικής μεταρρύθμισης, δεν είναι ό,τι καλύτερο. Μονομερείς και αποσπασματικές αποφάσεις μόνο ζημιά κάνουν.
Ο διάλογος και η διαβούλευση δεν έβλαψαν ποτέ κανένα και αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από όσους ασκούν κάθε είδους εξουσία.
Υ.Γ.: Το Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα αποτελεί πρότυπο σώμα κοινωνικού διαλόγου και διαβούλευσης. Συνέρχεται τακτικά με συγκεκριμένη ημερήσια διάταξη και θεματολογία. Παρήξε έργο χρήσιμο και ωφέλιμο για τον τόπο και την κοινωνία.
* Οικονομολόγος, δημοσιογράφος
