Μπίσοβο, ένα μικρό χωριό εξήντα χιλιόμετρα απ᾽το Κίεβο. Σήμερα στη θέση του ερείπια και στάχτη, το έργο μιας παράλογης, μηδενιστικής βαρβαρότητας.
Ένας ολοκληρωτικός πόλεμος δεν μπορεί παρά να συναντήσει μια ολοκληρωτική αντίσταση. Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής : πού βρίσκουν οι Ουκρανοί το σθένος για ν᾽αμύνονται ; γιατί αντιστέκονται, ενώ όλα τα δεδομένα αυτής της εισβολής είν’ εναντίον τους ;
Η ρώσικη προπαγάνδα, τους λέει : αν σκοτώνουμε κι αν σας κυνηγούμε, αυτό συμβαίνει γιατί αν δεν είμαστε εμείς, τότε εγκληματίες με τους οποίους δεν έχετε να μοιραστείτε τίποτα, θα σας οδηγήσουν στην καταστροφή.
Σε αυτό το θανάσιμο ψέμα, οι Ουκρανοί που βαδίζουν στο πεδίο της μάχης με τ᾽απλά αντανακλαστικά μιας ταπεινωμένης βούλησης, απαντούν : θα υπερασπιστώ τη γη και τους ανθρώπους μου, αν όχι εγώ, ποιός ; αν όχι τώρα, πότε ; Κατανοούν την εύθραυστη αρχή που μετά από δεκαετίες ειρήνης απεμπολούν πολλοί ανάμεσά μας, παρόλο που γεύονται καθημερινά τους καρπούς της : η ατομική ελευθερία θεμελιώνεται στη συλλογική. Οι Ουκρανοί, πεθαίνουν καθημερινά και για τις δυο.
Το ψέμα που λέγεται διαρκώς και για πολύ καιρό διατηρεί μιαν ορισμένη ισχύ. Αυτή είναι η αρχή κάθε μηχανισμού προπαγάνδας. Κανένα ψέμα δεν διαδίδεται χωρίς λόγο. Στόχος, είναι η ενότητά μας.
Η αλήθεια όμως είναι ότι κάθε Ουκρανός που πεθαίνει στο πεδίο της μάχη προσφέρει πολύ περισσότερα στη χώρα του από ό,τι θα μπορούσε να της προσφέρει ποτέ ο Πούτιν, ακόμη κι αν πέθαινε γι’ αυτήν χίλιες φορές. Τ᾽ολίγιστο φως, την πιο σκοτεινή ώρα, σ᾽ ένα μέτωπο μάχης, μπορεί εν τέλει να είναι λαμπρότερο από το πηχτό σκοτάδι μιας ανελεύθερης μέρας. Κάτω απ’ αυτό το φως, οι Ουκρανοί μπορούν να στέκονται γαλήνιοι ανάμεσα σ’ ερείπια αποδεκατισμένων χωριών και πόλεων, εκατόμβες νεκρών αμάχων, κι εκατομμύρια εκτοπισμένων, με την ήρεμη σκέψη πως δεν έχει χαθεί τίποτα, απέναντι σ’ ένα καθεστώς που, σε κάθε σημαντική νίκη του, χάνει τα πάντα.
Η ρώσικη εισβολή, σήμερα σφυρηλατεί την ενότητα τ’ ουκρανικού λαού, οι διαιρέσεις χάνουν τη σημασία τους. Επιπλέον, για όσο καιρό ακόμη εντείνονται σημαντικά η ωμότητα κι η βία, προσφέρουν ό,τι ακριβώς προσπαθούν ν᾽αφαιρέσουν : μια ιδρυτική αφήγηση δεινών και θάρρους, αντίστασης κι ηρωικού αγώνα · το νόημα που δίνει ο άνθρωπος στην αλήθεια του, τους λόγους για τους οποίους ο ίδιος επιλέγει να ζήσει, και που είναι σημαντικοί, γιατί ο ίδιος επιλέγει κι απαιτεί να είναι.
Τίποτε δεν είναι ενοχλητικότερο από την ουκρανική αντίσταση για όσους συνειδητά έχουν θέσει ως σκοπό να καταδείξουν ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι ένα ψέμα και πως ο ελεύθερος άνθρωπος, ο άνθρωπος που οδηγεί το πεπρωμένο του και γίνεται κυρίαρχος της μοίρας του, αποτελεί έναν δημοκρατικό μύθο. Πολλά είν’ αυτά που μπορούν ακόμη, όπως φαίνεται, και στον 21ο αιώνα να στερήσουν η ισχύς και η σύγχυση απ᾽ τον άνθρωπο, χωρίς να κατορθώσουν ποτέ όμως να μειώσουν, ή να καταβάλουν, την ψυχή του.
Η υπεροχή των Ουκρανών, απέναντι σ’ ένα καθεστώς για τ’ οποίο στόχος της ύπαρξης είναι μια βάναυση περιπέτεια σκληρότητας και ισχύος, η ηθική του οποίου εξαντλείται σ΄ένα απατηλό πεπρωμένο κατακτήσεων, που χρησιμοποιεί την εξουσία του για να παρακάμπτει τον άνθρωπο και την ελεύθερη βούλησή του, που δεν έχει να προτείνει τίποτε άλλο για τον εαυτό του και για τους άλλους πέρα απ᾽ τον φόβο και την περιφρόνηση, που δεν έχει να προσθέσει τίποτε άλλο στον εαυτό του και στους άλλους πέρα απ’ την απελπισία του, για χάρη της οποίας δέχθηκε εσχάτως να οδηγήσει τον εαυτό του στην αυτοκαταστροφή, είναι αδιαμφισβήτητη.
Η λογική, δίνει πια στο θάρρος τη συγκατάθεσή της. Οι Ουκρανοί, έχουν κατακτήσει στα πεδία της μάχης μια οδυνηρή διαύγεια με την οποία κατανοούν εκείνο που αγνοούν πολλοί ανάμεσά μας, ότι όποιος θελήσει ν’ ακολουθήσει σήμερα το καθεστώς Πούτιν σε αυτά που σκέφτεται, τότε θα πρέπει να είναι έτοιμος να το ακολουθήσει και σ᾽ αυτά που κάνει. Στο πέρασμα των ρώσικων δυνάμεων, σπίτια, σχολεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, ιδρύματα, χώροι και φορείς πολιτισμού, μεταμορφώνονται σε ασήμαντα ερείπια. Ο μηχανισμός αυτής της καταστροφής, ξαγρυπνά τη συλλογική μας μνήμη. Η ουδετερότητα, είναι πλέον αδύνατη.
Σε μια ιστορική στιγμή, όταν σ᾽ ευρωπαϊκό έδαφος η ωμή βία ενός αυταρχικού καθεστώτος καταστρέφει απροσποίητα εκατομμύρια ζωές, προβάλλοντας μια τάξη κι έναν πατριωτισμό που σημαίνουν θάνατο, μια τιμή που σημαίνει μονάχα παραίτηση, μια αφοσίωση που σημαίνει δειλία κι εξάρτηση, προσβάλλοντας την ελευθερία και την αξιοπρέπεια μας, τη θέληση και το κουράγιο μας, κάθε λέξη μετρά, και κάθε λέξη δεσμεύει.
Η απειλή είναι μία. Ο εχθρός είναι ένας. Στόχος της ρώσικης προπαγάνδας είναι ο δισταγμός μας απέναντι στο χρέος που υπαγορεύει τη στήριξη της ουκρανικής αντίστασης σ’ έναν αγώνα ζωής ή θανάτου όπου η χειρονομία του καθενός από μας προσφέρει δύναμη σε όσους αγωνίζονται κι η αδιαφορία μας τη συγκατάθεσή της για την εξόντωσή τους.
Μα η Ευρώπη, δεν θα διχαστεί.
