Είναι πλέον διαχρονικά αποδεδειγμένο πως η αύξηση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης ισοδυναμεί με μείωση της ανεργίας. Αυτό επιβεβαιώνεται στο πρόσωπο της κυπριακής οικονομίας, η οποία το 2021 (με εξαίρεση το πρώτο τρίμηνο) κατέγραψε θετικό ρυθμό ανάπτυξης.
Η βαριά ασθένεια της κυπριακής οικονομίας, που προέκυψε λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, ήταν το δεύτερο τρίμηνο του 2020, όταν καταγράφηκε αρνητικός ρυθμός της τάξης του -11.7%, με την εγγεγραμμένη ανεργία να φθάνει σε μέσους όρους στα 29.784 άτομα, σε σύγκριση με 18.960 άτομα την αντίστοιχη περίοδο του 2019.
Από τη μελέτη των στατιστικών στοιχείων των ετών 2020 και 2021, ως προς την ανάπτυξη και την ανεργία, προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα:
Για τέσσερα συνεχόμενα τρίμηνα, από το δεύτερο του 2020 μέχρι και το πρώτο του 2021 υπήρχε ύφεση, με σοβαρές επιπτώσεις στην απασχόληση και στην επιχειρηματική οικονομική δραστηριότητα. Το δεύτερο τρίμηνο του 2020 η ύφεση ήταν στο -11.7%, το τρίτο ήταν στο -4.6%, στο τέταρτο ήταν στο -4.3% και το πρώτο τρίμηνο του 2021 έπεσε στο -2%. Υπήρξε δηλαδή μια σταδιακή αλλά σημαντική μείωση.
Η σοβαρή διαφοροποίηση με θετικό πρόσημο στον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης άρχισε από το δεύτερο τρίμηνο του 2021, όπου καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 13.3%. Το τρίτο και τέταρτο τρίμηνο του 2021 καταγράφηκε θετική ανάπτυξη της τάξης του 5.7% και 5.9% αντίστοιχα.
Όσον αφορά την ανεργία, αυτή αυξήθηκε το β’ τρίμηνο του 2020 στους 29.784 εγγεγραμμένους ανέργους (26.062 το α’ τρίμηνο), για να ανεβεί στο τέλος του α’ τριμήνου του 2021 στα 32.685 άτομα.
Από το β’ τρίμηνο του 2021 άρχισε η καθοδική πορεία της ανεργίας. Από 30056 άτομα μειώθηκε το τέλος του δ’ τριμήνου στα 13250 άτομα. Δηλαδή, από τον Ιούνιο ως το Δεκέμβρη του 2021 υπήρξε μείωση της ανεργίας κατά 126.8%.
Η μεγαλύτερη ανεργία το 2021 καταγράφηκε τον Μάρτιο, με τους ανέργους να ανέρχονται στις 32.933 άτομα, ενώ η μικρότερη ήταν τον Οκτώβριο, με 10.974 άνεργα άτομα.
Συμπερασματικά, φαίνεται πως η περίοδος της μεγάλης οικονομικής κρίσης που έπληξε, λόγω πανδημίας, την κυπριακή οικονομία, ήταν από τον Μάρτιο του 2020 έως τον Μάρτιο του 2021. Δώδεκα δύσκολοι μήνες γεμάτοι αβεβαιότητα, φόβο, ανασφάλεια και οπισθοδρόμηση, αλλά και μήνες εκταμίευσης εκατομμυρίων ευρώ από τα κρατικά ταμεία για στήριξη των επιχειρήσεων και της απασχόλησης.
Η ανεργία το 2021
Όσον αφορά την εγγεγραμμένη ανεργία το 2021, προκύπτουν σε μέσους όρους τα εξής στοιχεία:
Καταγράφηκαν 22.877 άνεργοι, εκ των οποίων οι 4.622 αφορούσαν τον τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης, 4.217 το χοντρικό και λιανικό εμπόριο, 1.650 τις κατασκευές και 1.403 τη μεταποίηση.
Όσον αφορά την επαγγελματική κατηγορία, 6.236 άνεργοι ήταν υπάλληλοι υπηρεσιών και πωλητές, ενώ 4.371 ήταν καθαριστές, κλητήρες και ανειδίκευτοι εργάτες. Άλλοι 3.773 ήταν γραφείς, δακτυλογράφοι και ταμίες.
Ηλικιακά οι περισσότεροι άνεργοι (6381 άτομα) ήταν στην ηλικία 30-39 ετών, ενώ άλλοι 4773 ήταν στην ηλικία 40-49 ετών. Δηλαδή το 48.75% (σχεδόν οι μισοί άνεργοι) ήταν μεταξύ 30-49 ετών, κατά τεκμήριο οικογενειάρχες με ευθύνες και υποχρεώσεις.
Συνολικά 4.261 άνεργοι, ποσοστό 18.62% ήταν άτομα κάτω των 29 ετών.
Η ανεργία κατά το 2021 ήταν γένους θηλυκού. Από τους 22.877 εγγεγραμμένους άνεργους οι 13.050 ή 57% ήταν γυναίκες και οι 9.827 ή 43% ήταν άνδρες.
Οι περισσότεροι άνεργοι 6.857 (29.9%) ήταν στην επαρχία Λευκωσίας, ενώ οι λιγότεροι 2.854 (12.47%) ήταν στην επαρχία Αμμοχώστου.
Μόρφωση
Πέραν του 33% των ανέργων του 2021 είναι άτομα (7598) με Ανώτερη Εκπαίδευση. Άνεργοι με πτυχίο με ότι αυτό συνεπάγεται για μια οικονομία και μια κοινωνία που επενδύει τεράστια ποσά για τη μόρφωση των νεών της. Άλλοι 8409 ή ποσοστό 36.75% ήταν με μόρφωση Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης και 4.908 ή ποσοστό 21.45% ήταν με μόρφωση Στοιχειώδους Εκπαίδευσης. Άλλα 1.794 άτομα ή 7.84% ήταν απόφοιτοι Τεχνικής Εκπαίδευσης.
Διάρκεια ανεργίας
Σε σχέση τώρα με τη διάρκεια της ανεργίας, συνολικά 12.784 άτομα ή ποσοστό 55.88% ήταν άνεργοι πέραν των 6 μηνών, διάστημα το οποίο δικαιούνται της παροχής ανεργιακού επιδόματος.
Τέλος, αναφέρουμε πως οι περισσότεροι άνεργοι είναι Ελληνοκύπριοι. Από τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας προκύπτει ότι, 15.453 άτομα ή 67.5% είναι Ελληνοκύπριοι, 5.130 ή 22.4% είναι Κοινοτικοί, 2.172 ή 9.4% είναι αλλοδαποί από Τρίτες Χώρες και 123 ή 0.5% είναι Τουρκοκύπριοι.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως, στις προσπάθειες πλήρωσης κενών θέσεων εργασίας, πρέπει να έχουν προτεραιότητα οι Ελληνοκύπριοι άνεργοι, οι οποίοι όπως εξηγήσαμε πολλές φορές θα πρέπει στο διάστημα της ανεργίας τους να καταρτίζονται και να επανακαταρτίζονται, να αποκτούν καινούργιες δυνατότητες και εφόδια για να μπορούν να εντάσσονται εκ νέου στην αγορά εργασίας.
Προς αυτή την κατεύθυνση έχουν να διαδραματίσουν σοβαρό λόγο και ρόλο τόσο το Υπουργείο Εργασίας όσο και η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού.
* Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ
