Η απρόσμενη έναρξη του ουκρανικού πολέμου επέφερε (και συνεχίζει να επιφέρει) ένα ντόμινο εξελίξεων στην κυπριακή οικονομία, με την κατάσταση να παραμένει ρευστή και το σκηνικό να επηρεάζεται από τη διάρκεια του πολέμου αλλά και των κυρώσεων, οι οποίες επίσης παραμένουν απρόβλεπτες. Ταυτόχρονα, η παγκοσμιοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας αλλά και η αυξημένη εξάρτηση σε Άμεσες Ξένες Επενδύσεις άφησαν την κυπριακή οικονομία περαιτέρω εκτεθειμένη στις υφιστάμενες παγκόσμιες αναταράξεις.

Τα γενικά προβλήματα που φαίνεται να προκύπτουν είναι (α) Ο επερχόμενος στασιμοπληθωρισμός, (β) η ανεπάρκεια πρώτων υλών (γ) η ανάγκη για διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στη χώρα.

 

Επηρεαζόμενοι οικονομικοί τομείς 
Καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα

Οι παγκόσμιες πιέσεις στις πιο πάνω πρώτες ύλες συνεχίζουν να οδηγούν στην κάθετη αύξηση τιμών που επηρεάζουν τα νοικοκυριά και όλους τους βιομηχανικούς και επιχειρηματικούς τομείς. Επομένως, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις αυξάνονται, η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών μειώνεται και το αυξημένο κόστος παραγωγής άρχισε να οδηγεί σε ελλείψεις ορισμένων καταναλωτικών προϊόντων στην αγορά. Ο αναθεωρημένος πληθωρισμός για το 2022 ανέρχεται πλέον στο 4% (βάσει προϋπολογισμού αναμενόταν να κυμανθεί γύρω στο 1.5%), με το κόστος ζωής για το έτος να παρουσιάζει αύξηση της τάξης των €700. Στα θετικά είναι το ότι οι μέσες τιμές καυσίμων προ αλλά και μετά φόρων παραμένουν χαμηλότερες σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά και το ότι η ενδεχόμενη εισαγωγή αποθεμάτων καυσίμων και φυσικού αερίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες πιθανόν να επιφέρουν τη βραχυπρόθεσμη σταθεροποίηση στις τιμές.

 

Σιτηρά

Η δραστική μείωση διαθεσιμότητας σιτηρών στην παγκόσμια αγορά συνεχίζει να επιφέρει τη συνεχόμενη αύξηση τιμών, με τις πληθωριστικές πιέσεις στον συγκεκριμένο τομέα να αναμένονται πλέον να συνεχίσουν για όλο το 2022, αφού η Ρωσία και η Ουκρανία μαζί συνέβαλλαν στο 30% της παγκόσμιας παραγωγής σιτηρών. Ως εκ τούτου, παρόλο που οι κύριοι εμπορικοί εταίροι της Κυπριακής Δημοκρατίας στο συγκεκριμένο τομέα είναι οι γειτονικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η αύξηση ζήτησης για εισαγωγή σιτηρών από αυτούς τους εταίρους από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που προηγουμένως εισήγαγαν από τη Ρωσία ή/και την Ουκρανία, προκαλεί ασφυκτική πίεση στην προκαθορισμένη ετήσια διαθεσιμότητα σιτηρών. Ταυτόχρονα, τα αποθέματα σιτηρών στη Κύπρο αναμένονται να διαρκέσουν για ακόμα 3 μήνες, χωρίς να υπάρχει προς το παρόν εναλλακτικό σχέδιο δράσης.

 

Ζωοτροφές, κρέατα και γαλακτοκομικά προϊόντα 

Σε αντίθεση με τα σιτηρά, σε ό,τι αφορά τις ζωοτροφές, η Ρωσία ήταν ένας από τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφού μόνο για το έτος 2020 οι εισαγωγές ανέρχονταν περίπου στα €7.500.000. Η ήδη διαφανής αύξηση στις τιμές των ζωοτροφών άρχισε να μεταφέρεται στις τελικές τιμές των κρεάτων και των γαλακτοκομικών προϊόντων, με την έκταση της αύξησης αυτής να παραμένει άγνωστη, αφού εάν δεν υπάρξει στροφή σε εναλλακτικούς εμπορικούς εταίρους, ενδέχεται στο μεσοπρόθεσμο μέλλον να παρουσιαστεί και έλλειψη στη διαθεσιμότητα κρεάτων αλλά και των ντόπιων γαλακτοκομικών προϊόντων στην αγορά.

 

Τουρισμός

Για το 2021, η ρωσική και η ουκρανική επιβατική κίνηση ήταν 1.3 και 0.4 εκατομμύρια αντίστοιχα, εκπροσωπώντας το 15% της ολικής επιβατικής κίνησης και το 2% του ΑΕΠ για το έτος. Σε ό,τι αφορά τον τουρισμό από τη Ρωσία, ακόμα και αν οι κυρώσεις για τις απευθείας πτήσεις αρθούν από την Κυπριακή Δημοκρατία, ή ακόμα και εάν συνεχιστούν αφίξεις από τη Ρωσία μέσω τρίτων χωρών στις οποίες δεν έχει επιβληθεί η οποιαδήποτε απαγόρευση πτήσεων, η ισχυρή υποτίμηση του ρουβλιού θα μειώσει δραστικά την αγοραστική δύναμη των Ρώσων τουριστών, που θα οδηγήσει από μόνο του σε σημαντικές μειώσεις στο ΑΕΠ. Ταυτόχρονα, οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία επιδεικνύουν πως δεν ενδέχεται να υπάρξει σημαντικός αριθμός άφιξης Ουκρανών τουριστών στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ως αποτέλεσμα, η Κυπριακή Δημοκρατία καλείται σε ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα, να εξεύρει εναλλακτικές λύσεις για να καλύψει το μεγάλο τουριστικό κενό και όλα τα συνεπακόλουθα που συνεχίζουν να δημιουργούνται, αλλά και να διασφαλίσει τη μη εξάρτησή της από τη μεγάλη τουριστική αγορά της Ρωσίας.

 

Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Η παγιοποίηση των συναλλαγών με τη Ρωσία μέσω SWIFT επηρεάζει άμεσα τη βιωσιμότητα των περίπου 40.000 Ρώσων κατοίκων, κυρίως από πλευράς διαθέσιμου ρευστού. Επίσης, η απαγόρευση μεταφοράς μεγάλου όγκου χρημάτων από τη Ρωσία επηρεάζει άμεσα το ΑΕΠ μέσω μειωμένων καταναλώσεων αλλά και επενδύσεων στη χώρα. Ταυτόχρονα, παρόλο που οι κυρώσεις για παγιοποίηση των συναλλαγών επιβλήθηκαν σε συγκεκριμένα φυσικά πρόσωπα από την Ε.Ε, οι αυξημένοι οριζόντιοι έλεγχοι που εφαρμόζονται για τη τήρηση της προαναφερθείσας κύρωσης προκαλούν περαιτέρω καθυστερήσεις και δυσκολίες στην ημερήσια λειτουργία ενός σημαντικού αριθμού επιχειρήσεων, κυρίως στην επαρχία Λεμεσού. Πιο πρόσφατα, σε μακροοικονομικό επίπεδο, η μετατροπή της πρώην RCB Bank σε εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων και η απορρόφηση του δανειακού χαρτοφυλακίου από την Ελληνική Τράπεζα, αφήνει πλέον τη χώρα με δύο συστημικά τραπεζικά ιδρύματα. Ως αποτέλεσμα, δημιουργούνται ανησυχίες σχετικά με τον μειωμένο τραπεζικό ανταγωνισμό, την αύξηση στο κόστος διαχείρισης των καταθέσεων, την τήρηση των κανονισμών από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αλλά και την πιθανή αύξηση της ανεργίας. 

 

Υπηρεσίες

Αυξήσεις στην ανεργία κατά πάσα πιθανότητα θα προκύψουν και από τον τομέα των επιχειρηματικών υπηρεσιών, αφού πλέον τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα ενός σημαντικού αριθμού λογιστικών και δικηγορικών γραφείων, που ασχολούνται πρωτίστως με το άνοιγμα, την εγγραφή και την εξυπηρέτηση Ρωσικών εταιρειών.

 

Οικοδομές

Η ήδη ορατή μείωση ζήτησης από Ρώσους επενδυτές που σκόπευαν στο προσεχές μέλλον να επενδύσουν σε ακίνητα, σε συνδυασμό με την αύξηση στις τιμές πρώτων υλών αλλά και στα μεταφορικά κόστη που επέφερε η κρίση στα καύσιμα,  συρρικνώνουν το περιθώριο κέρδους αλλά και τη ρευστότητα των εταιρειών ανάπτυξης γης, που ενδέχεται να τερματίσουν τη λειτουργία τους ή να αυξήσουν τις τελικές τιμές τους.   

Παρά τα προαναφερθέντα οικονομικά σοκ, ο Οίκος S&P επιβεβαίωσε την πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην επενδυτική βαθμίδα (“BBB-“), αλλά και τη θετική προοπτική της χώρας. Επομένως, οι όποιες μελλοντικές αποφάσεις παρθούν θα έχουν καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση της επενδυτικής τροχιάς αλλά και στη δημιουργία ιδανικών υποδομών για αξιοποίηση των οικονομικών ευκαιριών που μπορεί να προκύψουν από τον πόλεμο. 

Το ΚΕΒΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και βρίσκεται δίπλα στους Κύπριους επιχειρηματίες με σκοπό την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στην Κυπριακή οικονομία. 

* Λειτουργός Διεθνών και Δημοσίων Σχέσεων ΚΕΒΕ