Εκτός από την ανάγκη των μεγάλων δυνάμεων για επανακαθορισμό του διεθνούς συστήματος με κυριότερο σκοπό την εκμετάλλευση των πρώτων υλών, ο πόλεμος στην Ουκρανία μας διδάσκει τη νέα εποχή που διέρχεται το ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα μεγάλης κλίμακας, δηλαδή το βιούμενο πολιτικό σύστημα. Η νέα αυτή πραγματικότητα αντανακλάται στην τεχνολογία της επικοινωνίας. Πιο συγκεκριμένα, τα μέσα επικοινωνίας, με ιδιαίτερη έμφαση στα οπτικοακουστικά μέσα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής επικοινωνίας όλων των εμπλεκομένων μερών, τόσο σε επίπεδο εγχώριας πολιτικής διάδρασης, όσο και σε επίπεδο διεθνούς διακρατικής στρατηγικής.
Η περίπτωση του Ουκρανού προέδρου μαρτυρεί αυτή τη μετάβαση στη νέα εποχή. Τί ακριβώς όμως οδήγησε στην ανάπτυξη και στην αξιοποίηση της τεχνολογίας προκειμένου η πολιτική παρέμβαση να καθίσταται πιο εντατικοποιημένη από ποτέ; Μα φυσικά η ανάγκη της ουκρανικής ηγεσίας να ανταπεξέλθει στην πρόκληση του πολέμου σε όλα τα επίπεδα και να υπερασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα της πατρίδας· από την ίδια ακριβώς ανάγκη που διακατέχεται και η ίδια η ουκρανική κοινωνία. Προφανώς, δεν εξετάζουμε τυχόν ευθύνες της Ουκρανίας, οι οποίες δεν άπτονται των ρωσικών συμφερόντων, αλλά κυρίως του ίδιου του πολιτικού συστήματος της χώρας. Εξετάζονται τα αντανακλαστικά και η αντίδραση του αμυνόμενου σε έναν πόλεμο, που απ’ ό,τι φαίνεται, θα έχει διάρκεια.
Σίγουρα, η πρότερη δραστηριότητα και κυρίως η εμπειρία του προέδρου Zelenskyy στον χώρο του θεάματος προσέθεσαν πρώτον, στην επικοινωνιακή πολιτική που διεξήχθη στα πλαίσια των εθνικών εκλογών του 2019, τις οποίες και κέρδισε, και δεύτερον, στα πλαίσια της επικοινωνιακής διαχείρισης του πολέμου. Ο Ουκρανός πρόεδρος χρησιμοποιεί όλα τα εργαλεία επικοινωνίας που προήλθαν από την τεχνολογική ανάπτυξη της Δύσης, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμα και η εντατικοποιημένη επιλογή συγκεκριμένων μέσων έχει τη σημασία της, καθώς επιλέγει πολυπληθή μέσα, τα οποία λειτουργούν προσωποκεντρικά. Με στρατιωτική ενδυμασία χρησιμοποιεί τα οπτικοακουστικά μέσα με έναν ευρέως αποδεκτό και σύγχρονο τρόπο. Με εμφανή την επίκληση στο συναίσθημα, η οποία προκύπτει ως ειλικρινής, καταφέρνει να εμψυχώνει τον ουκρανικό λαό και τους Ουκρανούς πολεμιστές, αλλά και να κερδίζει το χειροκρότημα των δυτικών, των ευρωπαϊκών κοινοβουλίων και άλλων διεθνών οργανισμών, χρησιμοποιώντας ιστορικά στοιχεία των κρατών, όπου απευθύνεται. Φυσικά, στην περίπτωση του κυπριακού Κοινοβουλίου, αυτό δεν έγινε κατορθωτό λόγω της φύσης των διεθνών σχέσεων στις οποίες εμπίπτει η αμφίσημη στάση της Τουρκίας στο Ουκρανικό.
Εξαντλημένος, αλλά σθεναρά αμυνόμενος, ο πρόεδρος Zelenskyy και οι σύμβουλοί του επιλέγουν πολύ προσεκτικά τι θα πει και πώς θα το πει. Με σύντομες φράσεις με σημαντικό αποτύπωμα, εμψυχώνει τον ουκρανικό λαό καταγράφοντας τον εαυτό του στους δρόμους του Κιέβου, αναιρώντας τις ειδήσεις περί διαφυγής του. Με τον ίδιο τρόπο αντέδρασε και λίγες μέρες αργότερα όταν οι Αμερικανοί του πρότειναν να φυγαδευτεί στο εξωτερικό λέγοντας πως δεν ζητάει να πάει κάποια βόλτα, αλλά να του στείλουν πολεμικό εξοπλισμό, κάτι που εν πολλοίς επετεύχθη. Επομένως, η καθαρή παρουσία του στην εξέλιξη του πολέμου διά μέσου όλων των μέσων επικοινωνίας που έχει στη διάθεσή του, οι προσεγμένες ομιλίες στο εξωτερικό, αλλά και τα μικρά και ουσιαστικά σε περιεχόμενο διαγγέλματα στον ουκρανικό λαό που αντιστέκεται, διαδίδονται διά μέσου της τεχνολογίας της επικοινωνίας με γοργό ρυθμό, ενισχύοντας έτσι την επικοινωνία μεταξύ των Ουκρανών, αλλά και την παγκόσμια κατακραυγή για τα εγκλήματα πολέμου της Ρωσίας έναντι της Ουκρανίας.
Εν κατακλείδι, με τις πιο πάνω αναφορές, γίνεται προσπάθεια να καταδειχθεί πρώτον, ότι τα μέσα επικοινωνίας αποτελούν πλέον χώρο παραγωγής πολιτικής και δεύτερον, η τεχνολογία της επικοινωνίας αποτελεί πυρηνική παράμετρο για τη μετάβαση σε ένα νέο επικοινωνιακό σύστημα, όπου η συνάντηση της κοινωνίας με την πολιτική θα διέλθει από όλα τα στάδια· με τελευταίο τη χειραφέτηση της κοινωνίας. Οι απανωτές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών επισπεύδουν αυτή τη διαδικασία, καθώς αναγκάζουν την εξοικείωση των κοινωνιών με τα τεχνολογικά εργαλεία. Ας αναρωτηθούμε λοιπόν για την επόμενη μέρα και τι μέλλει γενέσθαι εάν η δύναμη της επικοινωνίας, που συσσωρεύεται αυτή τη στιγμή στα χέρια των ασκούντων την ηγεσία, μεταλαμπαδευτεί στις κοινωνίες.
*Πολιτικός επιστήμων, επικεφαλής της Pegasus Coaching & Consulting Ltd
