Διάφορες χώρες εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη προχωρήσει εδώ και καιρό με σχετικές νομοθεσίες και αποφάσεις που επιτρέπουν την αποζημίωση ατόμων που παρέμειναν υπό κράτηση περιμένοντας την ακρόαση τους η οποία ακρόαση είχε τελικά αποτέλεσμα την απαλλαγή τους, δηλαδή την αθώωση τους.
Με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις (2019) να έρχονται από αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ισπανίας (Νο 85/2019, 19/06/19), όπου αποφασίστηκε ότι περιπτώσεις στις οποίες το άτομο αθωώθηκε εν όψει μαρτυρίας ότι το άτομο δεν είχε σχέση με την διάπραξη των αδικημάτων ή απουσία μαρτυρίας που να εμπλέκει το άτομο στη διάπραξη των αδικημάτων, τότε η κράτηση του μέχρι την απόφαση απαλλαγής του παραβίαζε το Άρθρο 6 της Σύμβασης και πιο συγκεκριμένα το δικαίωμα του να θεωρείται αθώος.
Αποτέλεσμα είναι στις πιο πάνω περιπτώσεις το άτομο να δικαιούται να διεκδικήσει αποζημίωση για τον χρόνο που παρέμεινε υπό κράτηση για όλη την ζημιά που είχε προκληθεί στο ίδιο το άτομο και την οικογένεια του, οικονομική, σωματική και ψυχική. Περαιτέρω η αποζημίωση πολλαπλασιάζεται ανάλογα με τον χρόνο κράτησης ανά μέρα ή χρόνων.
Υπενθυμίζεται ότι στην Κύπρο ένα τέτοιο δικαίωμα υπάρχει μόνο σε περιπτώσεις όπου το άτομο απαλλάχθηκε μετρά από έφεση, δηλαδή όπου παρέμεινε υπό κράτηση αναμένοντας την απόφαση, καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης, παρέμεινε υπό κράτηση ως κατάδικος πλέον και μετά απαλλάχθηκε κάτ’ έφεση. Δεν υπάρχει ρύθμιση και δεν δικαιούνται την οποιαδήποτε αποζημίωση άτομα τα οποία παρέμειναν υπό κράτηση αναμένοντας την ακρόαση της υπόθεσης τους τα οποία τελικά απαλλάχθηκαν από αυτή. Άτομα τα οποία συνήθως αναγκαστήκαν να μείνουν υπό κράτηση μέχρι και 2 ή 3 χρονιά.
Ακόμα πιο έντονη η ανάγκη για την πιο πάνω ρύθμιση από την στιγμή που στη Κύπρο: 1) παρατηρείται μια ιδιαίτερη ευκολία στην έκδοση διαταγμάτων κράτησης για διάφορους λόγους με ένα εκ των οποίων είναι και η εδαφική ιδιομορφία της Κύπρου (απουσία ελέγχου κατεχομένων), 2) υπάρχει καθυστέρηση στην εκδίκαση των υποθέσεων και 3) συχνά το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα υπερφορτώνει ένα κατηγορητήριο με σκοπό να δημιουργήσει την εικόνα εξαιρετικά σοβαρής υπόθεσης η οποία στο τέλος της καταλήγει με μόνο 1 ή 2 κατηγορίες του κατηγορητήριου να στηρίζονται σε μαρτυρία.
Το θέμα το έχουμε ήδη παρουσιάσει στην Επίτροπο Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με υπόσχεση να ετοιμάσουμε μια εμπεριστατωμένη πρόταση που να περιγραφή ακριβώς τον τρόπο που μπορεί μια τέτοια εξέλιξη να βρει εφαρμογή στην Κύπρο και τι χρειάζεται η Κύπρος για να προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση.
*Δικηγόρος
