«Τα εγκλήματα μένουν κάποτε ατιμώρητα. Τα σφάλματα ποτέ» – Σιατομπριάν
Στις 13 Αυγούστου 1989, ο τότε πολιτικός συντάκτης του «Φιλελευθέρου» μ. Σταύρος Αγγελίδης έγραφε για τους σημαντικούς σταθμούς στο Κυπριακό- από το 1956 με τις συνομιλίες Μακαρίου- Λέννοξ Μπόυντ και τον Χάρντιγκ μέχρι και το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή και στη συνέχεια τις συμφωνίες υψηλού επιπέδου Μακαρίου- Ντενκτάς και Κυπριανού- Ντενκτάς για να φτάσουμε στις ιδέες Κουεγιάρ. Έγραφε για την εσωτερική φαγωμάρα, τα παιγνίδια με ή χωρίς τη συμβολή ξένων για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πολλοί έπαιξαν επανειλημμένα τη ζωή και την τύχη του κυπριακού λαού σε ρωσική ρουλέτα… Όσα έγραψε στην εβδομαδιαία στήλη του «Πολιτική Εβδομάδα», ο Σταύρος Αγγελίδης λες επαναλαμβάνονται στο χρόνο και έχουν τη σημασία τους, τόσα χρόνια μετά γιατί φαίνεται ότι σε αυτό τον τόπο επαναλαμβανόμαστε…:
Στις 29 του Φεβράρη του πραγματικά δίσεκτου εκείνου έτους 1956 έκλειναν με πλήρη αποτυχία οι συνομιλίες για το μέλλον της Κύπρου ανάμεσα στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, σαν εκπρόσωπο ολόκληρου του κυπριακού λαού, από τη μια και τον Βρετανό υπουργό Αποικιών Λέννοξ Μπόϋντ και τον κυβερνήτη στρατάρχη Χάρντιγκ από την άλλη. Κάπου τριάντα εκρήξεις στη Λευκωσία, την ίδια ώρα που συζητούνταν οι βρε-τανικές προτάσεις, τις οποίες ο Μακάριος χαρακτήρισε, κατά τον Νίκο Κρανιδιώτη «αρκετά καλές», κατάφεραν το τελειωτικό πλήγμα στις συνομιλίες. Οι άνθρωποι που αξίωναν «Ένωση σήμερα» και όχι μετά από δέκα χρόνια και ούτε καν συζητούσαν μεταβατικό καθεστώς ανεξαρτησίας, στο οποίο θα υπήρχε μόνον ένας Τούρκος υπουργός για θρησκευτικά και εκπαιδευτικά θέματα, χωρίς βέτο, χωρίς χωριστές πλειοψηφίες, χωρίς ποσοστά συμμετοχής στη διακυβέρνηση, χωρίς… χωρίς… χωρίς, είχαν πετύχει στον σκοπό τους.
Κλείνοντας τον χαρτοφύλακα του και αποχαιρετώντας τον Μακάριο ο Λέννοξ Μπόϋντ του είπε (με θλίψη ή με εκδικητική διάθεση δεν έχει σημασία): «Ο Θεός να σας βοηθήσει». Δυστυχώς ο Θεός δεν μας βοήθησε. Θα έπρεπε να το γνωρίζουμε, ιδιαίτερα όσοι εντρυφούν στις Γραφές. Ο Θεός βοηθά μόνον εκείνους που χρησιμοποιούν σωστά το μυαλό τους. Ακόμη και τους πρωτόπλαστους, που ήταν εντελώς άπειροι, τους τιμώρησε σκληρά γιατί αποδείκτηκαν άμυαλοι. Έτσι λοιπόν:
>>Το 1956 οι πολύ πατριώτες δεν ήθελαν λύση μέσω συνομιλιών και τελικά οδηγηθήκαμε στη Ζυρίχη – λύση πολύ χειρότερη από εκείνη που πρόσφεραν οι Άγγλοι.
>>Το 1973-74 δεν ήθελαν λύση μέσω συνομιλιών, που είχαν σχεδόν καταλήξει, σε συμφωνία καλύτερη της Ζυρίχης, και ήρθε το πραξικόπημα και η εισβολή.
>>Το 1978 δεν ήθελαν συνομιλίες με βάση το αγγλοαμερικανικοκαναδικό σχέδιο, που εμείς το ζητήσαμε, και άρχισαν να καταφθάνουν οι φουρνιές των εποίκων.
>>Το 1983 δεν θέλαμε λύση μέσω συνομιλιών (απορρίψαμε έστω και συζήτηση των Τριών Δεικτών του Κουεγιάρ) και ανακηρύχθηκε η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου».
>>Το 1985 δεν θέλαμε τη λύση που ήρθε σαν αποτέλεσμα τριών γύρων συνομιλιών και το κράτος του Ντενκτάς πήρε βαθύτερες ρίζες και διεθνή υποστήριξη.
>>Τώρα κάμνουμε το παν για να καταστρέφουμε τον διάλογο, και άρχισαν να καταφθάνουν οι μουσουλμάνοι της Βουλγαρίας. Και έπεται συνέχεια, ίσως πολύ χειρότερη από εκείνη που μπορεί οποιοσδήποτε να αναμένει.
Διαφωνώντας με τους χειρισμούς που κάμνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με την υποστήριξη του Δημοκρατικού Συναγερμού και του ΑΚΕΛ, το Δημοκρατικό Κόμμα και η ΕΔΕΚ ζητούν ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ. Πρέπει, υποστηρίζουν, ο λαός να αποφασίσει προτού δεσμευθεί ο Πρόεδρος. Για να διεξαχθεί όμως ένα δημοψήφισμα, πρέπει ο λαός να κληθεί να αποφασίσει πάνω σε μια συγκεκριμένη συμφωνία. Σε κα¬μιά περίπτωση και σε καμιά χώρα δεν προκηρύχθηκε δημοψήφισμα πάνω σε ιδέες που προτείνει οποιοσδήποτε μεσολαβητής ή η κυβέρνηση μιας χώρας. Διότι, απλούστατα, κανένας δεν γνωρίζει αν αυτές οι απόψεις θα είναι το τελικό κείμενο μιας συμφωνίας. Αν υπάρξει λύση, ο λαός θα κληθεί να αποφασίσει – αυτό λέγουν και οι ιδέες του Κουεγιάρ, ενώ υπάρχει σαφής υποχρέωση του Προέδρου. Καμιά δέσμευση από οποιονδήποτε, ούτε από τον Πρόεδρο, δεν μπορεί να δεσμεύει τον λαό, που έχει τον τελευταίο και τον τελειωτικό λόγο.
Παραβλέπουμε εδώ το γεγονός ότι ο Μακάριος δεν προκήρυξε δημοψήφισμα όταν απεκήρυττε τον δεδηλωμένο σκοπό του αγώνα, δηλαδή την Ένωση για να δεχθεί την ανεξαρτησία και τη Ζυρίχη. Ούτε το 1968 προκήρυξε δημοψήφισμα για επικύρωση της στροφής προς το εφικτό, όταν μάλιστα προϋπήρχε από το 1965 ομόφωνη απόφαση της Βουλής υπέρ της Ένωσης. Όπως δεν προκήρυξε δημοψήφισμα όταν υπέγραφε τη συμφωνία κορυφής του 1977, που δέσμευε όλους μας για την ομοσπονδία. Ούτε ο Σπύρος Κυπριανού ζήτησε να εγκριθεί με δημοψήφισμα η συμφωνία που έκαμε εκείνος με τον Ντενκτάς το 1979. Και το 1985 απέφυγε να ζητήσει την έγκριση του λαού όταν δεχόταν το ενοποιημένο Έγγραφο του Κουεγιάρ. Ούτε το ΔΗΚΟ, ούτε η ΕΔΕΚ ζήτησαν σε οποιαδήποτε από τις πιο πάνω περιπτώσεις να κληθεί ο λαός να αποφασίσει. Τώρα γιατί προβάλλουν μια τέτοια αξίωση και μάλιστα πριν από την επίτευξη συμφωνίας;
Έστω όμως ότι όλοι συμφωνούμε να διεξαχθεί δημοψήφισμα – όπως αξιώνει κυρίως το Δημοκρατικό Κόμμα. Αλλά γιατί να γίνει δημοψήφισμα; Για να εκφράσει ο λαός την άποψη του, θα λεχθεί. Και μετά; Οφείλει η κυβέρνηση να σεβαστεί τη γνώμη του λαού. Σωστά. Αλλά μόνον η κυβέρνηση; Σε μια δημοκρατική χώρα όλοι έχουν υποχρέωση να σέβονται και να πειθαρχούν στην απόφαση της πλειοψηφίας. Μήπως όμως οι άν-θρωποι του ΔΗΚΟ ή και της ΕΔΕΚ, είναι έτοιμοι να σεβαστούν την απόφαση της πλειοψηφίας; Ή μήπως θα τη σεβαστούν μόνο αν είναι σύμφωνη με τη δική τους γνώμη; Και αν δεν τη σεβαστούν τι θα κάμουν;
Δεν είναι, δυστυχώς, θεωρητική η διατύπωση των ερωτημάτων. Από ανώτατο στέλεχος και δημοσιογραφικά όργανα του ΔΗΚΟ έχουν διατυπωθεί θέσεις που αποδεικνύουν πλήρη περιφρόνηση προς κάθε δημοκρατική διαδικασία, προς τον ίδιο τον λαό. Θέσεις που θυμίζουν την περίοδο της ανωμαλίας του 1972-74 και προοιωνίζουν, με τον ίδιο τρόπο, ακόμα μεγαλύτερα δεινά για τον τόπο. Εδώ και μερικές βδομάδες ο υπαρχηγός ή συναρχηγός του ΔΗΚΟ Τάσσος Παπαδόπουλος μας απειλεί ότι θα προκαλέσει ακόμα και εμφύλιο πόλεμο, προκειμένου να ματαιώσει μια συμφωνία με την οποία ο ίδιος διαφωνεί. Ιδού δυο πολύ εύγλωττα κείμενα του στην εφημερίδα του ο «Κήρυκας», που αναδημοσιεύτηκαν στην επίσημη εφημερίδα του ΔΗΚΟ «Ελευθεροτυπία».
«Θα αντισταθούμε με κάθε μέσο στο ξεπούλημα πατρογονικών ελληνικών εδαφών» (23 Ιουλίου 1989) – «Εμείς οι “απορριπτικοί” διαβεβαιώνουμε την Κύπρο και τον Ελληνισμό ότι αυτή τη λύση θα την πολεμήσουμε με όλα τα μέσα και τελικά θα καταστήσουμε ανέφικτη την εφαρμογή» (6 Αυγούστου 1989). (Οι υπογραμμίσεις είναι του ίδιου του κειμένου).
Ο Τάσσος Παπαδόπουλος είναι διαπρεπής νομικός. Γνωρίζει πολύ καλά τι γράφει και γιατί το γράφει. Όταν λέει, επαναλαμβάνει και υπογραμμίζει ότι θα πολεμήσει με όλα τα μέσα εννοεί σαφέστατα και τη βία. Δεν είναι τυχαία που αποφεύγει να χρησιμοποιήσει τον όρο νόμιμα μέσα. Αφού λοιπόν ο συναρχηγός και άλλα στελέχη του ΔΗΚΟ είναι αποφασισμένοι να τα παίξουν όλα για όλα, τι το θέλουν το δημοψήφισμα;
Η ιστορική μνήμη (και την ευθύνη γι’ αυτό τη φέρει ακέραιη ο κ. Παπαδόπουλος και οι οπαδοί του) μας οδηγεί αναγκαστικά στη μαύρη εκείνη περίοδο της ΕΟΚΑ Β’. Τότε που ξεσηκώθηκαν οι υπερπατριώτες και οι υπερέλληνες για να εμποδίσουν με τη βία τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο να δεχθεί συμφωνία άλλη από την Ένωση με την Ελλάδα. Μετροφυλλήσαμε τυχαία το πρώτο φύλλο του 1974 του θεωρητικού οργάνου της ΕΟΚΑ Β’ «Πατρίς». Περιγράφει την «Πρώτη Επαρχιακή Συνδιάσκεψη Χωριτικών Επιτροπών του Διαμερίσματος Μόρφου» της ΕΣΕΑ, της Πολιτικής Οργάνωσης της ΕΟΚΑ Β’. Η Συνδιάσκεψη ενέκρινε ψήφισμα που αναφέρει ότι «αμετάθετος στόχος και τέρμα του αγώνος μας παραμένει η Ένωσις της Κύπρου μετά της Μητρός Ελλάδος», ενώ στην ομιλία του ο γγ της ΕΣΕΑ Στυλιανός Χρηστίδης είπε μεταξύ άλλων:
«Το ότι όχι μόνον κατεπροδόθη αλλά και κατερρακώθη η εθνική υπόθεσις της Κύπρου υπό των κυβερνώντων σήμερον είναι θλιβερά πραγματικότης… Συναγωνισταί μου: Είμεθα η οργανωμένη και λαοθέλητος δύναμις εις την Κύπρον. Ναι, διαθέτομεν λαόν και στρατόν. Και ο λαός και ο στρατός είναι πανέτοιμοι διά να αντεθνικήν λύσιν τον εθνικού θέματος».
Η σύγκριση – και η ομοιότητα – των επιχειρημάτων και μεθόδων είναι συγκλονιστική. Δεν έχει καμιά σημασία αν προέρχονται από διαφορετικούς χώρους ή φέρουν διαφορετικές ετικέτες. Όταν οι μέθοδες είναι οι ίδιες, όταν η μειοψηφία επιχειρεί να επιβάλει τη θέλησή της με τη βία, το αποτέλεσμα είναι ένα. Και εμείς το γνωρίσαμε πολύ καλά.
Την ίδια αμαρτωλή εφημερίδα «Πατρίς», που καπηλεύθηκε με τη μεγαλύτερη αισχρότητα τον Ελληνισμό και το έθνος, μας θύμισε και το πολύ πατριωτικό κύριο άρθρο της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία» (25 Ιουλίου) με τίτλο «Ηρωϊκή ζωή ή αφανισμός». Δηλαδή; Τι άλλο μπορεί να σημαίνει εκτός από το να πάρουμε όλοι τα όπλα μας, όσα έχουμε και ό,τι έχουμε, και να ζήσουμε σαν ήρωες ή να αφανιστούμε; Πόσοι όμως Κύ-πριοι είναι τόσο μωροί (ή σχιζοφρενείς όπως θα έλεγε ο Βάσος Λυσσαρίδης) για να αποδυθούν σε ένα τέτοιο εγχείρημα;
Στις 5 Αυγούστου 1974, πριν από τη δεύτερη προέλαση του Αττίλα, κύριο άρθρο στην εφημερίδα «Πατρίς» κατέληγε με τα ακόλουθα: «Στρατιώται της ελληνικής Κύπρου παραμείνατε άγρυπνοι επί των επάλξεων του χρέους και να είσθε βέβαιοι ότι εάν το καλέσουν οι περιστάσεις θα μας έχετε δίπλα σας. Πρώτοι θα πέσωμεν ημείς, οι πατέρες και οι μεγαλύτεροι αδελφοί σας». Εκείνος που έγραψε αυτό το άρθρο, θεωρητικός της ΕΟΚΑ Β’, και εκπρόσωπος του «Προέδρου» Σαμψών, έλεγε εκείνες τις μέρες ότι αν προέλαυναν οι Τούρκοι θα έφευγε από το γραφείο του και θα πήγαινε να πέσει στην πρώτη γραμμή στη Μια Μηλιά. Έφυγε πραγματικά, αλλά δεν πήγε στη Μια Μηλιά. Πήγε και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπως και πολλοί άλλοι υπερπατριώτες…
Στη σύγχρονη τραγική ιστορία της Κύπρου πολλοί εκμεταλλεύθηκαν είτε από καιροσκοπισμό, είτε από τυχοδιωκτισμό, είτε από πολιτική απαιδευσία, είτε σαν όργανα ξένων καταστάσεων, το εθνικό φρόνημα, τον πατριωτισμό και την αγνότητα του κυπριακού λαού. Έπαιξαν επανειλημμένα τη ζωή και την τύχη του σε ρωσική ρουλέτα. Κάθε φορά η σφαίρα τον κτυπούσε στο κούτελο και έπεφτε αιμόφυρτος. Όταν στεκόταν στα πόδια του ξανάρχιζε να τον δουλεύει ο «πατριωτισμός» και τον έφερνε και πάλι μπροστά στην κάννη του περιστρόφου. Την τελευταία φορά του πήραν το μισό κεφάλι. Τώρα κουρδίζονται πάλι για να τον εξαφανίσουν ολότελα από το πρόσωπο τη γης του…
* Επαναδημοσίευση άρθρου του μ. Σταύρου Αγγελίδη, πρώην πολιτικού συντάκτη του “Φιλελευθέρου”, ο οποίος πέθανε στις 11 Αυγούστου 1994.
