Κάθε Ιούλιο, όταν πλησιάζει η μαύρη επέτειος του άφρονος πραξικοπήματος και της βάρβαρης τουρκικής εισβολής, αλλά κι όταν γίνεται αναφορά στα «πρώτα βήματα της Κυπριακής Δημοκρατίας», θυμάμαι με συγκίνηση ένα από τα τέσσερα χρονογραφήματα που είχε επιλέξει ο πατέρας μου, τα οποία απέκοψε από εφημερίδες της εποχής, τα κόλλησε σε κόλλες του «τεστέ», όπως λεγόντουσαν, και τα σχολίασε. Και όλα αυτά, μετά από μια απορία της μεγαλύτερης αδελφής μου, που είχε σχετική άσκηση για το σχολείο. Ο πατέρας μου, ένας άνθρωπος του δημοτικού σχολείου σ’ ένα μικρό χωριό, αλλά πολυδιαβασμένος, έπαιρνε καθημερινά τρεις εφημερίδες και τις διάβαζε. Είχε την ικανότητα να διαβάζει πίσω από τις γραμμές και να σχολιάζει. Το χρονογράφημα έχει τίτλο «Η Σημασία των Ασημάντων», είναι του Ν. Αλάσιου, φιλολογικό ψευδώνυμο του Άντη Περνάρη, και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εθνική, στις 11 Σεπτεμβρίου 1959. Τα άλλα τρία ήταν «αθηναϊκά», του Σακελλάριου, του Παπαδούκα και του Μελά.
«Η Σημασία των Ασημάντων» είναι μια ιστορία για μια ασήμαντη ξεχασμένη καστρόπορτα που αφάνισε το Βυζάντιο, για ασήμαντα μυρμήγκια που γκρεμίζουν σπίτια, για ασήμαντα μαμουνάκια που χάλασαν αποβάθρες, που το κύμα χτυπώντας τις επί αιώνες δεν είχε κατορθώσει να τους αφήσει κανένα σημάδι ‒εκείνες τις μέρες είχε πέσει με αυτόν τον τρόπο μια γέφυρα στην Ιαπωνία. Στην τελευταία παράγραφο ο συγγραφέας διερωτάται: «τέτοια μυρμήγκια, τέτοια μαμουνάκια κι εμείς, μη δεν υποσκάψαμε τα θεμέλια μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας; Και μη δεν μπορούμε όλοι μαζί και καθένας χωριστά να κάνουμε μεγάλο καλό ή μεγάλο κακό στη δημιουργουμένη τώρα Δημοκρατία μας; Ας μη λέμε λοιπόν, “τι σημασία έχω εγώ, ένα άτομο;” …Ασήμαντο δεν είναι ούτε το παραμικρό χαλίκι στο χτίσιμο ενός οικοδομήματος. Κι εμείς τώρα δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι καλούμαστε να οικοδομήσουμε».
Το σχόλιο, τώρα, του πατέρα σε περίληψη: «το χρονογράφημα δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εθνική που υποστήριζε ένα μικρό και ασήμαντο κόμμα, σε αντίθεση με το μεγάλο κόμμα που είχε υποστηρίξει και αναδείξει τον Μακάριο ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Το χρονογράφημα γράφεται με την ευκαιρία που καλείται ο λαός να οικοδομήσει τη Δημοκρατία, για να υπενθυμίσει στους κρατούντες ότι και η ασήμαντη μειοψηφία έχει τη σημασία της και πρέπει να προσεχτεί».
Κι εγώ, εξήντα χρόνια μετά που γράφτηκε αυτό το χρονογράφημα, διερωτώμαι: μήπως ήταν αυτά τα μικρά μαμουνάκια που γκρέμισαν, δεκατέσσερα χρόνια μετά, τη Δημοκρατία; Αρχίζοντας, βέβαια, την υπόσκαψη αμέσως με την ίδρυσή της; Που δεν τα πρόσεξαν, που δεν τους έδωσαν σημασία; Δίνω την απάντηση μόνος μου: Ασφαλώς και ήταν αυτά. Αυτά τα μικρά και ασήμαντα μαμουνάκια, που ξεχώρισαν από την τάξη των αγωνιστών του πιο ηρωικού έπους της Κύπρου, του έπους της ΕΟΚΑ, έδρασαν χωρίς λογική, δημιούργησαν την ΕΟΚΑ Β’, (αλήθεια γιατί δημιούργησαν μαχητική, στρατιωτική οργάνωση και δεν είχαν δημιουργήσει πολιτική οργάνωση ΠΕΚΑ Β’;), συμμάχησαν με τη λαομίσητη, χωρίς μυαλό, και προδοτική χούντα των Αθηνών, έπεσαν στην παγίδα των σατανικών σχεδίων του Κίσιγκερ και παρέδωσαν, τελικά, τη μισή πατρίδα στον βάρβαρο Αττίλα, ο οποίος σκότωσε, βασάνισε, βίασε, λεηλάτησε, σκόρπισε τον όλεθρο και τέλος μας έδιωξε από τα σπίτια μας.
Σήμερα, 47 χρόνια μετά, ο εισβολέας πατά πόδι στην ΑΟΖ της Κύπρου, καταστρέφει την πολιτιστική μας κληρονομιά, εξισλαμίζει την κατεχόμενη γη μας, πατά τώρα το πόδι και στην Αμμόχωστο, δεν δέχεται να συνομιλήσει και απειλεί όλον τον κόσμο, ο οποίος σφυρίζει αδιάφορα, πετώντας κάποια μισόλογα πού και πού, τάχατες για υποστήριξη.
Συνάντησα, λίγα χρόνια μετά την καταστροφή, έναν συμμαθητή μου, «αντάρτη» της ΕΟΚΑ Β’, που δημιουργούσε με τους φίλους του επεισόδια στην Αμμόχωστο. Με πλησίασε ο ίδιος και χωρίς να το ζητήσω άρχισε να απολογείται: «Νόμιζα», είπε, «ότι βοηθούσα την πατρίδα μου». Του έκανα μια ερώτηση μόνο: «Πήρες δολάρια;». Η απάντησή του: «Κάθε μήνα και κολλαριστά σε φάκελο. Η οικογένεια μου έπρεπε να ζήσει».
Μετά την καταστροφή πήραμε κάποια μαθήματα; Η ιστορία διδάσκει; Κάναμε κάτι για να διορθώσουμε το κακό; Όχι. Οι πρωταίτιοι προσπαθούν να επιρρίψουν την ευθύνη σε άλλους. Ας μη μιλήσουμε για τα προσωπικά συμφέροντα, τη σήψη και τη διαφθορά. Διερωτώμαι ποιο θα είναι το μέλλον μας, αλλά και γενικότερα το μέλλον του Ελληνισμού, αλλά φαίνεται πως μόνο από τύχη θα επιβιώσουμε… η τύχη όμως, χτυπά μόνο προετοιμασμένα μυαλά κι εμείς κάθε άλλο παρά προετοιμασμένοι είμαστε. Κάποιοι επαναπαύονται: «Η Ρωμιοσύνη θα χαθεί όντας ο κόσμος λείψει» ή «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει». Τη συνεχή συρρίκνωση δεν τη βλέπουν! Υπάρχουν και κάποιοι ανάμεσά μας, που αγωνίζονται με πάθος, και μίσος θα έλεγα, εναντίον της πατρίδας μας, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα του κατακτητή. «Είναι λίγοι και ασήμαντοι», παρατηρούν κάποιοι. Ναι, μπορεί να είναι λίγοι, το κακό όμως, που κάνουν είναι πολύ μεγάλο. Ναι, υπάρχουν κάποια μικρά μυρμηγκάκια, κάποια μικρά μαμουνάκια που υποσκάπτουν ό,τι έχει απομείνει όρθιο σ’ αυτόν τον τόπο. Οι βανδαλισμοί στο συγκρότημα ΔΙΑΣ μας έχουν αφήσει άφωνους. Σε κάποια στιγμή θα καταρρεύσει ό,τι υπάρχει όρθιο. Κληθήκαμε να οικοδομήσουμε τη Δημοκρατία μας κι εμείς την αποδομήσαμε.
Πότε θα κατανοήσουμε τη σημασία των ασημάντων; Αν, πράγματι, η ιστορία δεν διδάσκει, τότε δεν μας απομένει καμιά ελπίδα.
