Η επικείμενη Πενταμερής αναγκαστικά φέρνει στο προσκήνιο την εργασία που έγινε στις συνομιλίες για το Κυπριακό, που, είτε αρέσει είτε όχι, βρίσκεται στο τραπέζι των συνομιλιών. Με βάση τα έγγραφα που δόθηκαν τότε σχετικά με τις συνομιλίες που έγιναν, καταγράφονται οι πιο κάτω επισημάνσεις/παρατηρήσεις που θα ήταν χρήσιμο να γνωρίζει ο κάθε πολίτης ενόψει και των βουλευτικών εκλογών και όχι μόνο. Οι παρατηρήσεις, που γίνονται ενδεικτικά, δεν μπορούν να παραβλέψουν τις κατά καιρούς δηλώσεις που έγιναν, εδώ και στο εξωτερικό, ότι τάχατες βρισκόμαστε σε τροχιά λύσης. 

Μια γενική και αυτονόητη παραδοχή είναι και πρέπει να είναι ότι η επιτυχία σε ένα εγχείρημα επίλυσης ενός προβλήματος προϋποθέτει συνταύτιση στόχων και επιδιώξεων, έστω και κατ’ ελάχιστο, για να δημιουργείται το απαραίτητο υπόβαθρο οικοδόμησης μιας πρακτικά εφαρμόσιμης και υποφερτά λειτουργήσιμης λύσης.

Το γενικό συμπέρασμα, όπως αναδεικνύεται μέσα από τη μελέτη των σχετικών εγγράφων που δόθηκαν τότε, είναι διάχυτη η προσπάθεια να εξευρεθούν «μηχανίστικοι» τρόποι επίλυσης διαφορών ή και λειτουργίας οργάνων/Αρχών, αφήνοντας κατά μέρος αρχές και αξίες που πρέπει να διακρίνουν κάθε σύγχρονο δημοκρατικό πολίτευμα. Στην άλλη πλευρά διαβλέπει κάποιος τους εκπροσώπους των Τ/κ να θέτουν, σε κάθε περίπτωση και για κάθε θέμα που αφορά τη διακυβέρνηση, τις βάσεις για διαχωρισμό του κράτους σε κυρίαρχες οντότητες που περισσότερο απομακρύνουν παρά επανενώνουν το νησί. Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα. Παρατίθενται, για του λόγου το αληθές, τα πιο κάτω χαρακτηριστικά που σίγουρα δεν είναι τα μόνα:

(α) Γενική τ/κ στάση είναι ότι, όπου δεν κρίνει ότι ο βαθμός συμμετοχής της στα διάφορα πολιτειακά όργανα δεν είναι ο επιθυμητός, αντιτάσσει χωρίς καμιά ιδιαίτερη περίσκεψη και με πολλή ευκολία την εγκαθίδρυση αντίστοιχων ισότιμων πολιτειακών οργάνων. Για το συνεπαγόμενο κόστος ουδείς λόγος (ίδετε σχετικά έγγραφα για Κεντρική Τράπεζα, Επιτροπή Ανταγωνισμού κ.λπ.). (β)  Η τ/κ πλευρά, χωρίς την παραμικρή διάθεση συμβιβασμού, επιμένει στις υπερφίαλες θέσεις της, ενώ η ε/κ φαίνεται να καταβάλλει ειλικρινείς προσπάθειες εξεύρεσης συμβιβαστικών ρυθμίσεων. (γ)  Η σύνθεση του Υπουργικού Συμβουλίου με μεγάλη ευκολία και χωρίς ιδιαίτερο προβληματισμό, ύστερα από πρόταση της τ/κ πλευράς αυξάνεται γιατί έτσι υπηρετούνται οι επιδιώξεις της. Για το συνεπαγόμενο κόστος ουδείς λόγος. (δ)  Η  Άνω και η Κάτω Βουλές, όπως προτείνονται, δεν έχουν καμιά σχέση με σύγχρονα νομοθετικά Σώματα. Στην ουσία ένα νομοθετικό Σώμα δεν νομοθετεί αλλά υπόκειται στην κρίση ξένου κριτή, κάτι που δεν μπορεί να έχει σχέση με οποιανδήποτε δημοκρατική αρχή. Δεν αναφέρομαι στα τραγελαφικά περί κληρώσεων κ.λπ. ούτε στα αδιέξοδα που με μαθηματική ακρίβεια δημιουργούνται. (ε)  Στο κεφάλαιο της κατανομής αρμοδιοτήτων και εξουσιών, η προσπάθεια της τ/κ πλευράς είναι να εξασφαλίσει αρμοδιότητες που εξ ορισμού τους εμπίπτουν στη σφαίρα των αρμοδιοτήτων της κεντρικής εξουσίας. Σημειώνεται ότι σε εκείνο το χρονικό στάδιο που μας δόθηκαν για μελέτη τα έγγραφα, το σημαντικό κεφάλαιο που αφορά στις εξωτερικές σχέσεις και την ΕΕ δεν είχε συμφωνηθεί. Τώρα ποιες είναι οι προοπτικές σύναψης συμφωνίας, ακόμα και στρατηγικής, είναι άλλο ζήτημα.

Από την άλλη, στο κεντρικό επίπεδο απαιτούνται ειδικές πλειοψηφίες για λήψη αποφάσεων για μια σειρά από ζητήματα. Αναφέρω το θέμα της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας όπου είναι παραπάνω από εμφανείς οι θέσεις της τ/κ πλευράς. 

(στ)  Η συζήτηση των εγγράφων για συνεργασία και για τις σχέσεις μεταξύ της Κεντρικής Κυβέρνησης και των συνιστωσών πολιτειών δεν είχε ώς τότε ολοκληρωθεί παρόλο που θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα. Η διαφαινόμενη τ/κ θέση είναι να υπερισχύουν οι αποφάσεις των συνιστωσών πολιτειών έναντι των κεντρικών οργάνων. (ζ) Το μέγιστο ζήτημα της ιεραρχίας των νόμων επιβεβαιώνει ξανά την τ/κ προσπάθεια να περιορίσει την έκταση εφαρμογής των οργανικών νόμων της ΚΚ έναντι των συνιστωσών πολιτειών. (η) Διαφαίνεται ότι στο κεφάλαιο των τεσσάρων ελευθεριών η τ/κ πλευρά εμμένει στη συμφωνία της με τον προηγούμενο πρόεδρο της ΚΔ. Στο κορυφαίο αυτό ζήτημα, είτε αγνοούνται κάποιες βασικές αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου  είτε γιατί κάποιοι θέλουν να τις αγνοούν. (θ)  Ως προς τις σχέσεις της νέας Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης με την Τουρκία, η τ/κ πλευρά, χωρίς κανένα ίχνος διπλωματικότητας, υποστηρίζει την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, είτε ικανοποιούνται τα καθιερωμένα κριτήρια είτε όχι.

 Το θέμα της σύναψης διεθνών συμφωνιών παραμένει στην ουσία ανοικτό. Στον τομέα των διεθνών σχέσεων ή και τη λήψη αποφάσεων σε σχέση με αυτές, γίνεται εισήγηση για εγκαθίδρυση κοινής επιτροπής με αποφασιστικό και όχι συμβουλευτικό ρόλο. Τα πιο πάνω καταγράφονται ενδεικτικά για να αποδείξουν και καταδείξουν ότι οι δηλώσεις που κατά καιρούς γίνονται ότι είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε απ’ εκεί που μείναμε δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα.

 * Υποψήφιος στην Αμμόχωστο με την Αλληλεγγύη.