Παντού θα δεις “μεγάλους” με παιδιά. Πολλούς “μεγάλους” και πολλά παιδιά ανάμεσα τους να παίζουν, να φωνάζουν. Τα μικρά να τρέχουν γρήγορα, οι “μεγάλοι” να αποσυντονίζονται, να μην τα φτάνουν. Ίσως να μην είναι τελικά τόσο μεγάλοι όσο τους νομίζουνε. Ακούς τον ένα “μεγάλο” που διορθώνει το ένα μικρό να μη λέει στους φίλους του “βούρα” αλλά “τρέξε.
‘Όχι, βούρα. Τρέξε είναι το σωστό. Τι θα πεις; Τρέξε”. Το παιδί δεν πολυκαταλαβαίνει, σταματά, δέχεται τη δημόσια προστακτική του “μεγάλου” μα συνεχίζει να τρέχει ή να βουρά με τους φίλους του. Ο “μεγάλος” μένει πίσω. Στάσιμος. Ούτε να τρέξει ούτε να βουρίσει επιλέγει. Μόνο να διορθώσει έσπευσε και θεώρησε πως ο τόπος που ζει δεν είναι σωστό να κατακλύζεται από ρήματα της διαλέκτου του. Φάνηκε περήφανος μπροστά στην υπόλοιπη παρέα των “μεγάλων” που διέκοψε το παιχνίδι του παιδιού του για να το γειώσει γραμματικά και προφορικά χωρίς κανένα επιχείρημα του γιατί το “τρέχω” να είναι πιο σωστό από το “βουρώ”. Αν θαρρεί πως είναι πιο Έλληνας η Ελλαδίτης επειδή τρέχει και δεν βουρά, θα’ πρεπε να έχει στα υπόψιν ότι η κυπριακή διάλεκτος είναι παράγωγο της Αρχαίας ελληνικής γλώσσας την οποία, φαντάζομαι, δεν έχει ματαξαναδεί γραμμένη πουθενά. Αν θαρρεί πως είναι πιο Έλληνας η Ελλαδίτης από τους υπολοίπους απόγονους του Μπαμπινιώτη, θα’ πρεπε να’ χε διαβάσει απανωτά άρθρα του Μπαμπινιώτη που υποστηρίζουν και εξυψώνουν τόσο τη μοναδικότητα της κυπριακής διαλέκτου όσο και τις αρχαιοελληνικές της ρίζες. Συγκριμένα, η ύπαρξη της κυπριακής διαλέκτου χαρακτηρίζεται “ευλογία” από τον ίδιον. Μα πέρα από αυτό, πάρα πολύ πιο πέρα από αυτό, ποιος θα κρίνει αν μια γλώσσα, αν μια διάλεκτος είναι σωστή ή λανθασμένη; Από πότε οι γλώσσες καθορίζονται σημαντικές και όχι βάση έθνους;
Οι διάλεκτοι έχουν διαφορετικές δυναμικές. Διαμορφώνονται, εξελίσσονται, εναλλάσσονται. Εισχωρούν η μια μες την άλλη. Θα’ λεγα πως κάνουν πολυεθνικά πάρτι και το διασκεδάζουν. Ανταλλάζουν ιδέες και περηφανεύονται τα κοινά τους χαρακτηριστικά. Δεν τα κρύβουν. Τα περηφανεύονται. Όπως λέει κι ο Μπαμπινιώτης “δεν βρίσκονται αυτές οι δυο μορφές της ελληνικής σε αντιπαράθεση και σύγκρουση αλλά έχουν μια συμπληρωματική σχέση μεταξύ τους”. Γλωσσικές δυναμικές που μάλλον εκείνος ο “μεγάλος” δεν έχει ακόμα ψυλλιαστεί πως υπάρχουν και που προσπαθεί να τραβήξει και τους “μικρούς” στην γλωσσικο-ρατσιστική του κερκίδα.
Γιατί μπερδεύτηκε έτσι η έννοια της αισθητικής με τις μελωδίες διαλέκτων; Έχω ακούσει να σνομπάρουν το πλέον κυπριακό επιφώνημα για τα κορίτσια, το “κόρη”, λες και είναι τίποτα βρισιά. Έχω δει να σνομπάρουν τον πλέον κυπριακό συνδυασμό δίψηφου συμφώνου, του “τζ” του οποίου η προφορά πρωταγωνιστεί σχεδόν σε όλα τα αλφάβητα των γλωσσών του κόσμου και προφέρεται με ποικίλους τρόπους. (Λατινική Αμερική, Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρώπη, Αυστραλία, Αφρική κ.α.). Χωρίς αυτά τα διαμάντια δίψηφων συμφωνικών συμπλεγμάτων της κυπριακής διαλέκτου, δεν θα είμασταν σε θέση, οι Κύπριοι, να μιλάμε άλλες ξένες γλώσσες τόσο εύκολα και χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα προφοράς. Έχω ακούσει λόγους επίσημους να υπολείπονται πάσης αισθητικής, ροής, και αλήθειας μα κανένα αλφάβητο δεν καταδέχτηκε να τους σώσει. Η αισθητική της προφοράς έχει να κάνει πρώτα με την ψυχή του ανθρώπου. Δεν χωρούν γλωσσικοί ορθολογισμοί σε ρήματα δράσεων παιδιών από “μεγάλους” αδαείς που δεν ξέρουν να αρθρώσουν την ευγένεια στην πρακτική της μορφή.
Εύηχο είναι το χαμόγελο απ’ όπου προφέρεται η λέξη. Εύηχο είναι το ποσοστό καλής διάθεσης που διαθέτει κάνεις σε όσα πρόκειται να ξεστομίσει. Η Ευηχία κρύβεται μέσα σε μια πρόθεση για υγιή επικοινωνία. Όσες άδικες επιπλήξεις φορτώνεται η κυπριακή διάλεκτος, άλλες τόσες αμάθειες και διακρίσεις μεγαλώνουν και παρεξηγούνται. Αν δεν εξασκηθεί ο σεβασμός προς όλα τα αλφάβητα του κόσμου, αν εμποδιστεί για λίγο αυτή η παπαγαλία των όσων μας είπαν να πιστέψουμε σε σχολεία α-σχολίαστα, αν η παιδεία επικεντρωθεί στην ποιότητα της γνώσης και αν αφήσει για λίγο το χωρίς υπόβαθρο φαίνεσθαι στην πάντα, τα γράμματα θα βρουν το δρόμο μόνα τους για να προφέρουν τις λέξεις.
Οι διάλεκτοι έχουν διαφορετικές δυναμικές. Διαμορφώνονται, εξελίσσονται, εναλλάσσονται… Ακριβώς σαν αυτούς τους αξιολάτρευτους μικρούς που ήθελαν να βουρίσουν αντί να τρέξουν μη έχοντας ακόμα στο νου, να κληρονομήσουν κάτι τυπικές προστακτικές στασιμότητας από τους “μεγάλους”.
*Γλωσσολόγος-ηθοποιός
