Κατά το 2023, το πολυσύνθετο μεταρρυθμιστικό πλαίσιο, που ήδη υλοποιείται επιτυχώς, θα οδηγηθεί σε πλήρη ολοκλήρωση
Με την ανατολή του Νέου Έτους 2023, επιθυμώ, με αισθήματα χαράς και σεβασμού, να εκφράσω τις ειλικρινείς και θερμές ευχές μου για υγεία, δύναμη και δημιουργία, ατομική και συλλογική.
Η κάθε πρώτη του χρόνου, εμπερικλείει πάντοτε, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, τη δυναμική των νέων αφετηριών. Έτσι, και για τη Δικαιοσύνη, το 2023, αναμένεται να σηματοδοτήσει νέα και ελπιδοφόρα ξεκινήματα. Και αυτό διότι, κατά το 2023, το πολυσύνθετο μεταρρυθμιστικό πλαίσιο, που ήδη υλοποιείται επιτυχώς, θα οδηγηθεί σε πλήρη ολοκλήρωση.
Μια απλή περιγραφή των συνιστωσών του όλου εγχειρήματος είναι αρκετή ώστε να αναδείξει τις πραγματικές και πολύπλοκες διαστάσεις του. Η πλήρη αναθεώρηση των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, η εκκαθάριση των καθυστερημένων υποθέσεων, η υιοθέτηση και εφαρμογή εναλλακτικών μορφών επίλυσης διαφορών, η ίδρυση Τμήματος Μεταρρύθμισης, η επίσημη λειτουργία της Σχολής Δικαστών Κύπρου, η δημιουργία ανεξάρτητης Υπηρεσίας Διαχείρισης των Δικαστηρίων, η εφαρμογή του ενδιάμεσου ηλεκτρονικού συστήματος (i-justice) καθώς και η αναμενόμενη ολοκλήρωση της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης (e-justice), είναι κάποιες από τις πτυχές/σταθμούς του μεταρρυθμιστικού χάρτη, οι οποίες αναμένεται να βοηθήσουν τα μέγιστα στην προώθηση των μεταρρυθμιστικών τομών. Επιπλέον, η λειτουργία μιας νέας δικαστηριακής διάρθρωσης η οποία ξεκίνησε με την ίδρυση δύο νέων πρωτοβάθμιων Δικαστηρίων, του Διοικητικού και του Διεθνούς Προστασίας, συνεχίζεται με τη σύσταση Εμπορικού Δικαστηρίου και Ναυτοδικείου και αναμένεται να ολοκληρωθεί με την καθίδρυση στη Δημοκρατία δύο νέων Ανώτατων Δικαστικών οργάνων και ενός Δευτεροβάθμιου Εφετείου.
Για πρώτη φορά λοιπόν, στη χώρα μας εκπονείται ένα τόσο ολοκληρωμένο μεταρρυθμιστικό πλαίσιο για την Κυπριακή Δικαιοσύνη, το οποίο χαρακτηρίζεται ως το σημαντικότερο πρόγραμμα δικαστηριακής μεταρρύθμισης, τόσο σε εύρος όσο και σε στήριξη, που έχει επιχειρηθεί ποτέ για την αναδιοργάνωση των δικαστηρίων και του δικαιοδοτικού τους έργου.
Η τελεσφόρηση του όλου Μεταρρυθμιστικού Έργου θα έχει αναμφιβόλως ευεργετικά αποτελέσματα ως προς την βελτίωση της ποιότητας και της ταχύτητας στην απονομή της Δικαιοσύνης. Πιο συγκεκριμένα, η ίδρυση της Σχολής Δικαστών διασφάλισε τη συνεχή εκπαίδευση και συστηματική επιμόρφωση των λειτουργών της Δικαιοσύνης. Η εφαρμογή του ενδιάμεσου ηλεκτρονικού συστήματος καθώς και η αναμενόμενη ολοκλήρωση της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης συμβάλλει στην επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης με την αξιοποίηση των τεχνολογικών δυνατοτήτων. Η επικείμενη υιοθέτηση των νέων Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας την 1.9.2023, θα βοηθήσει εμπράκτως στην αλλαγή κουλτούρας ως προς την προσέγγιση των υποθέσεων τόσο από τους δικηγόρους όσο και από τους δικαστές, ούτως ώστε να ανταποκρίνεται στην κυρίαρχη φιλοσοφία τους που είναι η εξέταση κάθε υπόθεσης δίκαια και με ανάλογο κόστος. Η δημιουργία ανεξάρτητης Υπηρεσίας Διαχείρισης των Δικαστηρίων θα οδηγήσει στην αποφόρτιση του Ανωτάτου Δικαστηρίου από διοικητικής φύσεως καθήκοντα, γεγονός που θα δώσει την ευχέρεια επικέντρωσης στο δικαστικό τομέα. Ο διαχωρισμός του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και Ανώτατο Δικαστήριο θα συντείνει στην κατοχύρωση της διαφάνειας, θα ενισχύσει την εξειδίκευση, τη συνοχή του δικαίου και θα θέσει ασφαλιστικές δικλείδες που άπτονται δικαιωμάτων καταδικασθέντων προσώπων, σε πρώτο και δεύτερο βαθμό. Η σύσταση του Εφετείου, ως Δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, θα βοηθήσει στη διεκπεραίωση των εφέσεων σε συντομότερο χρόνο και στην εξάλειψη, στα επόμενα λίγα χρόνια, των καθυστερήσεων που παρατηρούνται.
Με αυτή τη λακωνική περιγραφή του κύριου μεταρρυθμιστικού πλαισίου, η οποία είναι ενδεικτική και του εύρους των τομών που επιχειρούνται πλέον στο δικαστικό μας σύστημα, προβάλλουν ξεκάθαρα και οι προκλήσεις που το συνοδεύουν. Άλλωστε, δεν αναμέναμε κάτι λιγότερο καθώς μια τέτοια αποστολή που απορρέει από ένα τόσο πολύπλοκο, πολυεπίπεδο μα και συνάμα πρωτόγνωρο μεταρρυθμιστικό έργο, το οποίο δημιουργεί, κατ’ ουσίαν, μία νέα δικαστηριακή δομή και όχι μόνο, δεν θα μπορούσε να μην εμπεριέχει τις δικές της προκλήσεις. Οι προκλήσεις όμως, ενίσχυσαν την προσήλωσή μας και χαλύβδωσαν τους απώτερους στόχους μας που δεν είναι άλλοι από την αποτελεσματικότερη απονομή της Δικαιοσύνης.
Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι, όπως και στο παρελθόν, το ίδιο και τώρα, αφουγκραζόμενοι πρωτίστως τα κελεύσματα των καιρών αλλά και τις δικαιολογημένες προσδοκίες των συμπολιτών μας, το σύνολο των δικαστικών λειτουργών θα ανταποκριθεί, με το ίδιο ακατάβλητο σθένος και αρραγή συνέπεια, σε αυτή τη μεγάλη και, συνάμα, ελπιδοφόρα πρόκληση.
Αντώνης Λιάτσος – Πρόεδρος Ανωτάτου Δικαστηρίου
