Πάντοτε με προβλημάτιζαν τα μεγαλεπήβολα σχέδια για τον τομέα της ενέργειας. Γνωρίζοντας ότι η Κύπρος είναι νησί, ήταν δύσκολο να έχεις πολλαπλές επιλογές, εν αντιθέσει με την ηπειρωτική Ευρώπη. Εκ των πραγμάτων παραμένουμε μια ενεργειακά απομονωμένη χώρα.
Ιδίως το φυσικό αέριο, το οποίο στα νησιά μπορεί να φτάσει μάλλον μόνο σε υγροποιημένη μορφή, το κόστος του οποίου, μαζί με τις απαιτούμενες δομές για αποϋγροποίηση, ήταν και παραμένει ακόμη πιο δύσκολο εγχείρημα. Ως εκ τούτου ήταν και παραμένει αμφίβολο αν και πόσο τελικώς θα μειωθεί το κόστος του ηλεκτρισμού.
Διερωτώμαι ακόμη όταν οι εταιρείες στο «Αφροδίτη» που είναι εγγύτερα στην Κύπρο θεωρούν ως κερδοφόρα επιλογή τη μεταφορά ΦΑ σε σταθμό υγροποίησης στην Αίγυπτο, πόσο εφικτή είναι η μεταφορά ΦΑ από το Ισραήλ στην Κύπρο (σε αέρια μορφή) που η απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη.
Σήμερα θα πρέπει να αναγνώσουμε ορθά τα νέα δεδομένα και ενδεχομένως να πρέπει να αποκολληθούμε από σχεδιασμούς του παρελθόντος που δεν ευδοκίμησαν. Η τεχνολογία, η εξέλιξη και το κόστος παραγωγής της ηλιακής ενέργειας και ειδικότερα των φωτοβολταϊκών έχουν καταστήσει τα τελευταία χρόνια την εν λόγω μορφή ενέργειας πολύ πιο προσιτή από ότι ήταν οι προβλέψεις πριν πέντε ή δέκα χρόνια.
Το ίδιο συνέβη, διαψεύδοντας και τις πλέον αισιόδοξες προβλέψεις, και με το κόστος αποθήκευσης ενέργειας. Η αποδοτικότητα της παραγωγής ενέργειας για φωτοβολταϊκά καθώς και της αποθήκευσης τόσο σε ποιοτικά χαρακτηριστικά όσο και σε όρους κόστους παραγωγής, αναμένεται να συνεχιστούν και αυτή τη δεκαετία. Αν όχι σήμερα, ίσως σε λίγα μόνο χρόνια, αυτή θα είναι η φθηνότερη επιλογή παραγωγής ρεύματος στην Κύπρο. Αντί λοιπόν να αναλισκόμαστε σε αμφιβόλου αποτελεσματικότητας και οφέλους ενεργειακές υποδομές με άγνωστο το αποτέλεσμα και αβέβαιο τον χρόνο υλοποίησης, καλύτερα να σχεδιάσουμε και να στοχεύσουμε εκεί που οφείλουμε να πάμε μακροπρόθεσμα ούτως ή άλλως.
Το μυαλό μας πρέπει να ξεφύγει πλέον από τις ούτω καλούμενες ενδιάμεσες λύσεις που το μακροχρόνιο κόστος τους θα αναστείλει τα οφέλη μιας στέρεης πορείας που υποχρεωτικά θα πρέπει να ακολουθήσουμε.
Ας πούμε μια απλή αλήθεια στους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Μόνο με τη δική τους παραγωγή ενέργειας θα επιτύχουν σημαντικές (πέραν του 80%) και μόνιμες μειώσεις στο κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος. Το κράτος οφείλει ακριβώς να έρθει αρωγός στις εν λόγω επενδύσεις μέσα από σχέδια στήριξης, μείωσης της γραφειοκρατίας και διευκόλυνσης της παραγωγής (net metering, virtual net metering, net billing κ.ά.). Την ίδια ώρα θα πρέπει να γίνουν μεγάλα συστήματα παραγωγής σε άγονες περιοχές.
Πρέπει συνεπώς να εμπνεύσουμε όλους τους πολίτες σε ένα Νέο Εθνικό Όραμα για την ενέργεια, με πολλαπλά οφέλη για τον τόπο μας και για όλους.
Η ΑΗΚ θα πρέπει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε αυτήν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Παρέχοντας το κράτος ένα ασφαλές πλαίσιο και μια σαφή πορεία, θα οδηγήσει την ΑΗΚ στην υλοποίηση ορθολογικών επενδυτικών αποφάσεων, που θα υπηρετεί το Νέο Εθνικό Όραμα, χωρίς να αμφιταλαντεύεται σε επενδύσεις πολλαπλών και αμφίσημων στόχων.
Ήδη έχουν μπει γερές βάσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας και την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ. Το μεγάλο άλμα προς το μέλλον μπορεί σήμερα να είναι πιο εφικτό επειδή υπάρχει και η αναγκαία χρηματοδότηση από (α) τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, (β) τα αυξημένα έσοδα της δημοπράτησης ρύπων, (γ) το αποθεματικό του Ταμείου ΑΠΕ, και (δ) το Ευρωπαϊκό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Ωστόσο, τα σχέδια εξοικονόμησης ενέργειας (κτήρια, κατοικίες, οδικός φωτισμός, αντικατάσταση ενεργοβόρων συσκευών κ.ά.) καθώς και τα σχέδια για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, θα μπορούν και πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω με κρατικούς πόρους, καθότι το Νέο Εθνικό Όραμα θα υποκαταστήσει εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας. Μεγάλη συμβολή, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, πρέπει να έχει και η ίδια η ΑΗΚ.
Συμπερασματικά και εν κατακλείδι δεν πρέπει να χάσουμε άλλο χρόνο. Ας μην περιμένουμε αμφίβολες και αβέβαιες επενδύσεις για μερικά ακόμη χρόνια που ενδεχομένως να μας καθυστερήσουν να δρέψουμε τους μόνιμους καρπούς των βελτιώσεων της τεχνολογίας ΑΠΕ και της αποθήκευσης ενέργειας, ως τον μόνο τρόπο να μειώσουμε δραστικά το κόστος εκπομπής ρύπων και του ηλεκτρικού ρεύματος στον τόπο μας. Μακροπρόθεσμες και οριστικές λύσεις θα συμπληρωθούν όπως διαφαίνεται από την παραγωγή και χρήση του υδρογόνου. Τυχόν άλλες ενεργειακές υποδομές είναι καλοδεχούμενες, εάν και εφόσον συμφέρει στις εταιρείες που θα τις εκτελέσουν, χωρίς όμως να υποθηκεύεται το Νέο Εθνικό Όραμα.
* Εκπρόσωπος Τύπου του ΔΗΣΥ.
