Ηυποχρέωση της διοίκησης να ενεργεί στα πλαίσια της χρηστής διοίκησης έναντι των διοικούμενων, σε κάθε απόφαση, πράξη ή μέτρο που λαμβάνει και τους επηρεάζει και η αναγνώριση του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης τονίζεται μέσα από την απόφαση που εξέδωσε το Διοικητικό Δικαστήριο στις συνεκδ. υποθέσεις 274/22(i) και 275/22(i) ημερ.12.12.2023.
Αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα που κατοχυρώνεται από το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41(1)(2), το οποίο προβλέπει ότι κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην αμερόληπτη, δίκαιη και εντός εύλογου προθεσμίας εξέταση των υποθέσεων του από τα όργανα της διοίκησης και περιλαμβάνει το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση προτού ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του. Επιπρόσθετα, περιλαμβάνει το δικαίωμα να έχει πρόσβαση στο φάκελο του και την υποχρέωση της διοίκησης να αιτιολογεί τις αποφάσεις της.
Ανάλογη προστασία προβλέπει και το άρθρο 43(1) του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου 158(Ι)/1999, το οποίο προνοεί ότι το δικαίωμα ακρόασης παρέχεται, εκτός από τις περιπτώσεις τις οποίες ο νόμος προβλέπει ρητά, σε κάθε πρόσωπο που θα επηρεαστεί από την έκδοση πράξης ή από τη λήψη διοικητικού μέτρου που είναι πειθαρχικής φύσης ή που έχει το χαρακτήρα της κύρωσης ή που είναι δυσμενούς φύσης.
Συγκεκριμένα, όπως αναδύεται από την απόφαση της Δικαστού κας Α. Ζερβού, η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών (ΑΑΠ) έκανε αποδεκτές τις προσφυγές ενδιαφερομένων προσώπων και ακύρωσε την απόφαση Αναθέτουσας Αρχής για ανάθεση διαγωνισμού μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση στην αιτήτρια και επιπρόσθετα κήρυξε ανενεργό τη σχετική υπογραφείσα σύμβαση. Αποφασίστηκε επί του προκειμένου από την Αναθέτουσα Αρχή όπως ζητηθεί προσφορά από την αιτήτρια με το αιτιολογικό ότι η εν λόγω εταιρεία είναι η μόνη που διαθέτει κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό με την απαραίτητη τεχνογνωσία. Πριν την υπογραφή της σύμβασης έγινε Εκούσια Προκήρυξη στο Σύστημα Δημοσίων Συμβάσεων και μετά το πέρας 10 ημερών, ενόψει του ότι δεν έγινε προσφυγή, η Αναθέτουσα Αρχή προχώρησε στην υπογραφή της σύμβασης με την αιτήτρια και ακολούθως έγινε η γνωστοποίηση της σύμβασης στο Σύστημα Δημοσίων Συμβάσεων.
Αντιφάσεις και ελλιπή στοιχεία
Η ΑΑΠ κατέληξε ότι από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου οι λόγοι που προβλήθηκαν και υιοθετήθηκαν από την Αναθέτουσα Αρχή περιέχουν αντιφάσεις και δεν δικαιολογούν την καταφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και ότι η έρευνα που έγινε και όσα λήφθηκαν υπόψη ήταν ελλιπή και λανθασμένα. Εξετάζοντας το αίτημα για κήρυξη της σύμβασης ανενεργού, έκρινε ότι δεν διαπιστώνει επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος που να επιβάλλουν τη μη κήρυξη της σύμβασης ανενεργού και αποφάσισε να την κηρύξει ανενεργό.
Η αιτήτρια προς την οποία κατακυρώθηκε ο διαγωνισμός και υπέγραψε τη σύμβαση, πληροφορήθηκε την καταχώρηση των προσφυγών των ενδιαφερομένων ενώπιον της ΑΑΠ και αιτήθηκε να ακουστεί στην ενώπιον της διαδικασία, αίτημα το οποίο η ΑΑΠ απέρριψε. Γι’ αυτό και η αιτήτρια με τον πρώτο λόγο ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου, προώθησε ότι οι προσβαλλόμενες αποφάσεις της ΑΑΠ πάσχουν καθότι εσφαλμένα και παράνομα η ΑΑΠ της αποστέρησε το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αιτήτρια με την υπογραφή της σύμβασης απέκτησε συγκεκριμένα δικαιώματα, τα οποία προδήλως επηρεάζονται από την προσβαλλόμενη απόφαση και για το λόγο αυτό, κατέληξε ότι η ΑΑΠ, πριν την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, υποχρεούτο να χορηγήσει στην αιτήτρια το δικαίωμα ακρόασης, όπως προνοείται στο άρθρο 43(1) του Ν.158(Ι)/99. Παρέπεμψε σε νομολογία του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου, αρ.υποθ. 93/16, ημερ.11.9.2023, όπου κρίθηκε ότι η προηγούμενη ακρόαση του ενδιαφερόμενου έχει ως διπλό σκοπό αφενός, να δώσει στον ενδιαφερόμενο τη δυνατότητα να υποστηρίξει τα δικαιώματα ή συμφέροντα του και αφετέρου, να διασφαλίσει την καλύτερη ενημέρωση της διοίκησης και επομένως την αποτελεσματικότερη, ευλογότερη και δικαιότερη λειτουργία της.
Τόνισε ότι στην απόφαση C-650/19, το ΔΕΕ υπενθυμίζει ότι το άρθρο 41(2)α του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει ότι το δικαίωμα της χρηστής διοίκησης περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση προτού ληφθεί ατομικό μέτρο σε βάρος του. Το δικαίωμα ακρόασης ανήκει στα δικαιώματα άμυνας και ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, η οποία έχει εφαρμογή ακόμη και αν δεν υφίσταται συναφώς ειδική κανονιστική ρύθμιση.
Κατέληξε ότι η κήρυξη του ανενεργού της σύμβασης, από την οποία η αιτήτρια, εκτός από υποχρεώσεις, αντλούσε και δικαιώματα, σαφώς και συνιστά δυσμενές για την αιτήτρια μέτρο και διέταξε την ακύρωση των προσβαλλόμενων αποφάσεων της ΑΑΠ.
* Δικηγόρος στη Λάρνακα
