Άρθρο στη ψηφιακή, συλλεκτική έκδοση του Φιλελευθέρου «Η ΚΥΠΡΟΣ ΤΟ 2024! ΕΤΟΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ» που διατίθεται δωρεάν μέσω του philenews.com

Θα ήταν καλά να αφήσουμε τις αποφάσεις της COP28, της παγκόσμιας συνόδου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή στο Dubai τον Δεκέμβρη, που στήριξε και η Κύπρος, να μας καθοδηγήσουν το 2024.

Τα βασικά για μας είναι να τριπλασιάσουμε τις ΑΠΕ -στα 50% της ηλεκτρικής ενέργειας- και να διπλασιάσουμε τη ενεργειακή απόδοση μέχρι το 2030, σε συνδυασμό με μετάβαση παραγωγής ηλεκτρισμού σε φυσικό αέριο. Και να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την ενεργειακή φτώχεια.

Ας αρχίσουμε με το πολυσυζήτειτο φυσικό αέριο μας. Μεγάλος σάλος για το Αφροδίτη. Τι ζητά η Chevron: επιμένει στη βελτιστοποίηση του σχεδίου του 2019, δηλαδή θα εξετάσει εναλλακτικούς τρόπους ανάπτυξης, με πρωταρχικό στόχο τη μείωση του κόστους. Τι απαιτούμε εμείς: απλή επικαιροποίηση του σχεδίου, χωρίς αλλαγές στις βασικές υποδομές. Και μείναμε στα λόγια.  

Όταν λήξει η νέα προθεσμία, στις 31 Μαρτίου, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι διαφορές να παραμείνουν. Ελπίζω να είμαστε έτοιμοι και να πάρουμε αποφάσεις που να συνδυάζουν και να ισορροπούν και τις τεχνοοικονομικές και τις γεωπολιτικές παραμέτρους και συμφέροντα. Το σημαντικό είναι οι διαπραγματεύσεις να μην καταλήξουν σε ένα ανεπιθύμητο ναυάγιο, με ακόμα περισσότερες καθυστερήσεις και με πολιτικές διαστάσεις.

Στις αρχές 2024 θα συμπληρωθεί η επιβεβαιωτική γεώτρηση της Eni στο κοίτασμα Κρόνος, με αναμονή ότι θα είναι θετική. Ίσως και να γίνει και επιβεβαιωτική γεώτρηση στο Καλυψώ. Μετά θα ακολουθήσει η υποβολή σχεδίου ανάπτυξης από την Eni, πολύ παρόμοιο με αυτό της Chevron, δηλαδή χωρίς FPU, αλλά σύνδεση με αγωγό με τις υποχρησιμοποιημένες εγκαταστάσεις του κοιτάσματος Zohr στην Αίγυπτο.

Θα ήταν παράξενο να αποδεχτούμε το σχέδιο της Eni και να απορρίψουμε αυτό της Chevron. Θα χρειαστεί στενότερη συνεννόηση προεδρικού και Υπουργείου Ενέργειας για να αποφευχθούν τυχόν παρατράγουδα.

Πριν αφήσουμε την ΑΟΖ, είναι και το θέμα τουρκικών παρεμβάσεων. Δεν αναμένεται η επιθετικότητα που είδαμε τα προηγούμενα χρόνια, όμως αναμένεται η Τουρκία να βάλει το φυσικό αέριο στην πρώτη γραμμή, με δύσκολες απαιτήσεις που θα επιφέρουν διλήμματα, όταν και αν αρχίσουν διαπραγματεύσεις για το κυπριακό. Θα χρειαστεί η κυπριακή πλευρά να είναι έτοιμη με θέσεις και επιχειρήματα που αντέχουν έλεγχο.

Με κάποια ευελιξία, το 2024 μπορεί να είναι η χρονιά που το κυπριακό φυσικό αέριο θα δει πρόοδο.

Δυστυχώς δεν θα είναι το ίδιο με το έργο εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Βασιλικό. Οι καθυστερήσεις θα συνεχίσουν. Το μόνο που θα είναι έτοιμο θα είναι η πλωτή μονάδα απουγροποίησης. Παράδοση του τερματικού και των εγκαταστάσεων στο Βασιλικό θα καθυστερήσει.

Με τις συνεχίζουσες καθυστερήσεις στην ανάθεση του έργου κατασκευής, οι αγωγοί φυσικού αερίου που θα συνδέουν το τερματικό με τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού της ΑΗΚ, Paramount Energy Corporation και PEC δεν θα είναι έτοιμοι το 2024. Και με τις πολύπλοκες διαδικασίες που χρειάζονται να συμπληρωθούν πριν αρχίσει παραγωγή ηλεκτρισμού από φυσικό αέριο, θα είμαστε τυχεροί αν αυτό επιτευχθεί μέσα στο 2025.

Σαν αποτέλεσμα, η Κύπρος θα εξακολουθεί να μαίνεται από το κόστος δικαιωμάτων ρύπων. Με την τιμή το 2024 να αναμένεται στα €85/MWh, το ολικό κόστος θα πλησιάσει τα €350 εκατ. ευρώ, με αφόρητες επιπτώσεις στην τιμή ηλεκτρισμού. Και το κτύπημα ίσως να είναι διπλό, γιατί η τιμή πετρελαίου αναμένεται να κυμαίνεται γύρω στα $85/βαρέλι το 2024.

Εδώ είναι που τίθεται ζήτημα ενεργειακής φτώχειας. Με την ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα να αποθαρρύνουν επιχορηγήσεις, οι ευάλωτοι καταναλωτές θα αντιμετωπίσουν προβλήματα με απρόσιτες τιμές. Η φορολόγηση των τεράστιων υπερκερδών από ΑΠΕ -τα τελευταία δύο χρόνια και το 2024- θα μπορούσε να βοηθήσει, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχει πολιτική βούληση για εφαρμογή της.

Κάτι εποικοδομητικό το 2024 είναι ότι θα υπάρξουν θετικές εξελίξεις στις ΑΠΕ, οικιακά φωτοβολταικά, στις μπαταρίες αποθήκευσης ηλεκτρισμού, και ίσως και στην αναβάθμιση του δικτύου και στον EuroAsia Interconnector. Εκταμίευση από το ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα βοηθήσει στην ανάπτυξη έργων πράσινης ενέργειας.

Η πρόκληση το 2024 θα είναι ότι αυτά τα έργα πρέπει να ανατεθούν με βάση πραγματικά μειοδοτικών διαγωνισμών. Διαφορετικά, η Κύπρος θα κινδυνεύσει να συνεχίσει να μαστίζεται από περιοριστικές πρακτικές που μέχρι στιγμής έχουν οδηγήσει σε υψηλές τιμές ΑΠΕ, συμβάλλοντας στο αφόρητο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας σε βάρος των καταναλωτών.

Το πιο σημαντικό το 2024 θα είναι να φύγουμε από τα λόγια και να μπούμε σε πράξεις. Μην αναμένετε όμως θαύματα. Αλλά και χωρίς θαύματα θα έχουμε κάποιες θετικές εξελίξεις.

Πρώην πρόεδρος της Κρατικής Εταιρείας Υδρογονανρθάκων