Στις 9 του Δεκέμβρη, ήταν η Παγκόσμια Μέρα κατά της Διαφθοράς. Βγήκαν ανακοινώσεις, στο ίδιο έργο θεατές.
Ας μιλήσουν όμως οι αριθμοί:
Η Κύπρος βρίσκεται στην μεσαία κατηγορία διαφθοράς, αλλά διατηρεί πτωτική τάση, σύμφωνα με τον τελευταίο Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) της Διεθνούς Διαφάνειας. Το πιο ανησυχητικό για το κυπριακό κράτος και την κοινωνία είναι ότι από το 2012, όταν δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά ο πίνακας, μέχρι το 2023, ο δείκτης διαφθοράς στην Κύπρο βρίσκεται σήμερα πλέον στο χαμηλότερο σημείο του, αποδεικνύοντας ότι η διαφθορά χειροτερεύει κάθε χρόνο, αντί να μειώνεται, με σπασμωδικές και μη ουσιαστικές διακυμάνσεις το 2017-18.
Επιπρόσθετα, έχουμε τα πολύ προβληματικά ευρήματα στην πολύ πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα World Justice Project EUROVOICES 2024:
- Μόλις το 13.7% των Κύπριων εμπειρογνωμώνων ερωτηθέντων πιστεύει πως τα μέτρα που λαμβάνει η Κυβέρνηση είναι αποτελεσματικά για την πάταξη της Διαφθοράς.
- Το συντριπτικό 68.6% πιστεύει πως επηρεάζεται προσωπικά από τη διαφθορά.
- Ταυτόχρονα το εξίσου συντριπτικό 69.4% πιστεύει πως οι ίδιοι οι πολίτες μπορούν να κάνουν τη διαφορά στον αγώνα κατά της διαφθοράς.
Τα πιο πάνω στοιχεία συνηγορούν ξεκάθαρα προς μια κατεύθυνση, με συγκεκριμένα συμπεράσματα:
1) Η διαφθορά είναι θεσμική και συστημική, και στην πράξη μετατρέπεται σ’ ένα τείχος, μια οπισθέλκουσα δύναμη που κρατάει την έντιμη κοινωνία πίσω και σκοτώνει τους κόπους της. Αποτελεί υγιές σύμπτωμα της κοινωνίας το ότι αρνείται να αφομοιώσει τη διαφθορά, και η μη ανοχή της κοινωνίας μας αντανακλά την πρόοδο της συλλογικής πολιτικής ωριμότητας του λαού μας. Την διαφθορά την έχω παρομοιάσει και στο παρελθόν σαν μια αλλεργία με σπυράκια που βρίσκεται σε όλο μας το σώμα. Όλα τα χρόνια συνηθίσαμε να ζούμε με τη φαγούρα. Τώρα μάθαμε πως υπάρχει θεραπεία, και απαιτούμε, ορθώς, ως κοινωνία το φάρμακο.
2) Η εκτελεστική εξουσία, η Κυβέρνηση, πρέπει άμεσα να κάνει πολλά περισσότερα. Αυτό επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον και αποτελεί καθήκον της Πολιτείας και της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, να προσαρμόζεται στις εκάστοτε απαιτήσεις της πραγματικότητας. Και αυτή τη στιγμή θερίζουμε με το ψαλίδι. Η έντιμη αναγνώριση του προβλήματος είναι η μισή λύση. Οι πολίτες και ολόκληρη η κοινωνία ζητούν πράξεις και αποτελεσματικότητα. Δύο σχεδόν χρόνια μετά τις προεδρικές εκλογές, δεν έχουμε δει ακόμα από την κυβέρνηση ούτε πράξεις ούτε έργα, ούτε πολιτικό πρόγραμμα ή όραμα για την πάταξη της διαφθοράς, για την ενίσχυση της διαφάνειας. Ακόμα εξετάζουν το ζήτημα … Δυστυχώς η καταγεγραμμένη σε ομιλίες και δημόσιες τοποθετήσεις αντίληψη του Προέδρου Χριστοδουλίδη ότι λίγο-πολύ κυβερνά το πιο διεφθαρμένο κράτος στον κόσμο, δεν συνοδεύεται από την άμεση πολιτική προτεραιοποίηση του ζητήματος και στην πράξη. Αντιθέτως μάλιστα, τον περασμένο Νοέμβριο, δημοσιεύτηκε η ετήσια έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς, την οποία υπογράφει ο Επίτροπος Διαφάνειας και Πρόεδρος της Αρχής όπου και αναφέρεται (Σελίδα 7) πως ο προϋπολογισμός της Αρχής για το 2025 μειώθηκε κατά 2,5% από αυτόν του 2024. Πράγμα αδιανόητο και ενάντια στη σχετική σύσταση στην Έκθεση της ΕΕ για το κράτος δικαίου στην Κύπρο.
3) Την αγανάκτηση των πολιτών από την αναποτελεσματικότητα της εξουσίας, θα την βρει το πολιτικό σύστημα μπροστά της σε διάφορες δυστυχείς εκφάνσεις. Θα μεταφραστούν σε μεγαλύτερη πολιτική και θεσμική απαξίωση, σε πιο απέλπιδες πολιτικές επιλογές. Σε μεγαλύτερη έκπτωση ηθών, σε ατιμωρησία των ολίγων που εγκληματούν εις βάρος της υγιούς κοινωνίας μας.
Χρειάζεται πιστεύω καθολικός επανασχεδιασμός των θεσμικών λειτουργιών της χώρας, που θα ενσωματώνουν αυστηρά διεθνή πρότυπα και τις βέλτιστες πρακτικές υπό το φακό της πάταξης της διαφθοράς (και όχι μόνο!). Το κράτος λειτουργεί με θεσμικές διαδικασίες του 1960, με πληθώρα προβλημάτων σε καίριους τομείς.
Η χώρα, οι θεσμοί, ο σχεδιασμός των θεσμικών και κυβερνητικών λειτουργιών πρέπει να εκσυγχρονιστούν με τρόπο που θα εμποδίζεται και στην πράξη η διαφθορά, όχι μόνο νομοθετικά στο χαρτί.
Η συνταγή υπάρχει και εφαρμόζεται με επιτυχία ανά το παγκόσμιο. Ο εχθρός της διαφθοράς είναι η διαφάνεια και η λογοδοσία. Πρέπει η Πολιτεία σύσσωμη, να αναλάβει τις ευθύνες και το χρέος της και να προχωρήσει άμεσα στη λήψη περαιτέρω και δραστικών μέτρων, να υιοθετήσει τους απαραίτητους μηχανισμούς, για να διορθώσει τα υφιστάμενα και να προλάβει τα χειρότερα.
Μια συλλογική νοοτροπία και θεσμική κουλτούρα που βασίζεται στη μηδενική ανοχή στη διαφθορά αποτελεί ισχυρή έκφραση της πολιτειακής και θεσμικής δέσμευσης για κράτος δικαίου. Ο Δημοκρατικός Συναγερμός, μέσω του Συμβουλίου Παρακολούθησης του Κυβερνητικού Έργου, επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή και θα καταθέσει πολύ σύντομα στην κοινωνία, ολοκληρωμένη πρόταση καθολικού εκσυγχρονισμού των θεσμικών λειτουργιών της χώρας, αναλαμβάνοντας το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί ως η μεγαλύτερη πολιτική παράταξη του τόπου μας και ως αντιπολίτευση.
Το δεοντολογικό πλαίσιο μιας χώρας, θα πρέπει να επικαιροποιείται συνεχώς για την περαιτέρω ενίσχυση της διαφάνειας, της ακεραιότητας και της λογοδοσίας. Όπως το σπίτι μας, που πρέπει να το καθαρίζουμε τακτικά, και με ζήλο, διαφορετικά θα βρωμίσει.
*Δικηγόρος- Υπεύθυνη Οριζόντιου Χαρτοφυλακίου Διαφάνειας/Πάταξης Διαφθοράς
ΔΗΣΥ
