Στις 20 Δεκεμβρίου 2024 γιορτάζουμε τα 170 χρόνια λειτουργίας της εκκλησίας του Αγίου Κασσιανού στη Λευκωσία. Στις 5.30 το απόγευμα θα ακουστούν ομιλίες για τον άγιο και την εκκλησία και θα ακολουθήσουν ψαλμοί και τραγούδια χριστουγεννιάτικα.
Μερικοί υποστηρίζουν πως η δίκλιτη εκκλησία μας χτίστηκε σε δυο διαφορετικές χρονικές περιόδους, το βόρειο γύρω στο 1751 και το νότιο το 1854. Η κτητορική όμως πλάκα και επιγραφή στον κώδικα της εκκλησίας μαρτυρούν πως η εκκλησία κτίστηκε εκ βάθρων ή θεμέθλων, θεμελίων, το 1854. Προηγουμένως υπήρχε μικρή εκκλησία, εξ ου και βρίσκουμε στο ναό δύο άγιες τράπεζες δύο ιερά βήματα, εις ανάμνησιν εκείνης του 1751.
Η εκκλησία παλιά ήταν ένα πραγματικό μουσείο εικόνων, γιατί δραστήρια μέλη της ενορίας έφεραν από τον τουρκομαχαλά στον άγιο Κασσιανό και στη Χρυσαλινιώτισσα εικόνες από τους ναούς της αγίας Σοφίας και αγίας Αικατερίνης που χρησιμοποιούσαν οι μωαμεθανοί ως γεφύρια για να μπουν στα σπίτια τους ή ως οικοδομικά στηρίγματα. Αγώνας μεγάλος γινόταν από τις γυναίκες της γειτονιάς, όταν αποπειρώνταν από την αρχιεπισκοπή να συλλέξουν τις εικόνες για να δημιουργηθεί μουσείο.
Κέντρο της θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής, ο περίβολός της ήταν ο χώρος των παιδικών παιχνιδιών και συγκεντρώσεων, μαζί της δέθηκαν όλες οι γενιές που πέρασαν από την ενορία, απόδειξη πως ως σήμερα, όπου κι αν βρίσκονται, θα έρθουν μεγάλη βδομάδα να εκκλησιαστούν στον ναό των παιδικών τους χρόνων, εδώ θα τελέσουν τις γιορτές και τα μνημόσυνα των αγαπημένων τους. Είναι εκπληκτικό πώς ο καθένας ξέρει το καθήκον του κατά τη μεγάλη βδομάδα, μυροφόρες, μυρσίνη, λουλούδια, στόλισμα επιταφίου, χορωδία, μαύρα κρέπια στις εικόνες.
Η ενορία γειτνιάζει με τα παρεκκλήσια του αγίου Γεωργίου και αγίου Ιακώβου, καταστραμμένα από την τουρκική μανία, ενώ προηγουμένως, το 1958 κάηκε ο άγιος Λουκάς. Τότε ήταν που δέχτηκε επίθεση και η γειτονιά, με καμένο τον Ολυμπιακό και προσπάθεια να κάψουν πολλά σπίτια.
Το 1963 -64 άλλες τουρκικές επιθέσεις, όλοι σχεδόν οι νέοι της Λευκωσίας πέρασαν από τα φυλάκια της γειτονιάς, τα μνημόσυνα των ηρώων της εποχής γίνονται κάθε χρόνο στο ναό μας, με μνημείο πεσόντων στον περίβολο.
Το 1974 δέχτηκε και το μεγαλύτερο πλήγμα, με αποτέλεσμα από μεγαλύτερη ενορία να καταντήσει η μικρότερη, με ελάχιστες οικογένειες, ευτυχώς όμως πολλούς που δεν την ξεχνούν.
Η αγάπη και το ενδιαφέρον των επιτρόπων και ενοριτών παλαιών και νέων φαίνεται στη διαρκή συντήρησή της με τη βοήθεια των αρχαιολογικών υπηρεσιών και της αρχιεπισκοπής.
Η ακριτική εκκλησία και ενορία του αγίου Κασσιανού ευχόμαστε να συνεχίσει να αποτελεί το κέντρο της ζωής των παιδιών και των εγγονιών μας.
