Οι τελευταίες δραματικές εξελίξεις στην περιοχή μας επανέφεραν στο προσκήνιο το θέμα της παρουσίας των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο. Επί προεδρίας Νίκου Αναστασιάδη συνομολογήθηκε μια σημαντική Συμφωνία η οποία δημιούργησε προοπτικές οικονομικής, τουριστικής, εμπορικής και όχι μόνο, ανάπτυξης σε Δήμους και κοινότητες που εμπίπτουν εντός των ορίων των Βάσεων. Με τη Συμφωνία που έγινε οι ιδιοκτήτες περιουσιών εντός των Βάσεων απέκτησαν πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να αξιοποιήσουν την περιουσία τους.
Η έναρξη εφαρμογής της Συμφωνίας για τη μη στρατιωτική ανάπτυξη στις Βάσεις, το Μάϊο 2022, αποτέλεσε ένα ουσιαστικό και ποιοτικό ορόσημο στην περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ Κύπρου – Ηνωμένου Βασιλείου. Η Συμφωνία έγινε στις 15ης Ιανουαρίου 2014 μεταξύ του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη και του πρώην Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Ντέιβιντ Κάμερον. Στην τελετή ανακοίνωσης εφαρμογής της Συμφωνίας που έγινε στο Προεδρικό Μέγαρο, αναφέρθηκε ότι ήταν η πρώτη φορά από εγκαθιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις σχετικές Συνθήκες του 1960 και παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες από προηγούμενες κυβερνήσεις, που επιτεύχθηκε η οριστική και ολιστική ρύθμιση για την ανάπτυξη γης και περιουσιών εντός των ορίων των Βρετανικών Βάσεων. Κατά την τελετή ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε ότι «η πολιτική αυτή αποτέλεσε τη μεγαλύτερη πολεοδομική αλλαγή χρήσης και ανάπτυξης στην Κυπριακή Δημοκρατία». Το 80% του εδάφους των Βρετανικών Βάσεων, εκτάσεως περίπου 200 τετραγωνικών χιλιομέτρων, από σύνολο 255, άλλαξαν καθεστώς και εντάχθηκαν σε πολεοδομικές ζώνες. Από τη Συμφωνία Κυπριακής Δημοκρατίας και Ηνωμένου Βασιλείου επωφελήθηκαν τέσσερις Δήμοι και 23 Κοινότητες που εμπίπτουν είτε μερικώς είτε στην ολότητα τους εντός των περιοχών των Βάσεων. Συγκεκριμένα από τις 22 Μαΐου 2022, 6150 εκτάρια μπόρεσαν να αξιοποιηθούν για σκοπούς οικιστικής, τουριστικής, εμπορικής, κτηνοτροφικής και γεωργικής ανάπτυξης, ενώ η υπόλοιπη περιοχή εντάχθηκε σε ζώνες προστασίας ή ήπιας ανάπτυξης.
Με τη Συμφωνία Κύπρου – Ηνωμένου Βασιλείου ικανοποιήθηκε ένα διαχρονικό και απόλυτα δικαιολογημένο αίτημα των επηρεαζόμενων ιδιοκτητών γης για αξιοποίηση και εκμετάλλευση των περιουσιών τους με ισόνομο και αναλογικό τρόπο σε σύγκριση με τους ιδιοκτήτες περιουσιών στις υπό την Κυπριακή Δημοκρατία ελεγχόμενες περιοχές, αίροντας έτσι τις στρεβλώσεις και ανισορροπίες που είχαν μέχρι εκείνη την περίοδο βιώσει.
Από τοn Μάϊο του 2022 οι ιδιοκτήτες περιουσιών στις περιοχές των Βάσεων ακολουθούν πλέον την ισχύουσα στην Κυπριακή Δημοκρατία διαδικασία σε σχέση τόσο με την πολεοδομική και οικοδομική αδειοδότηση όσο και με το δικαίωμα ελεύθερης διάθεσης από τους ιδιοκτήτες περιουσιών προς Κύπριους, Ευρωπαίους πολίτες, αλλά και πολίτες τρίτων χωρών.
Η Συμφωνία Αναστασιάδη – Κάμερον ήταν το πρώτο στην ουσία Σχέδιο Ανάπτυξης που εφαρμόστηκε στις Βάσεις και θεωρείται ότι έφερε σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης, δραστηριοποίησης και πολλαπλασιαστικά οφέλη, όχι μόνο για τους κατοίκους που διαβιούν ή έχουν περιουσία στις βάσεις, αλλά και στην οικονομία και κοινωνία, ευρύτερα. Εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου στην τελετή παρευρέθηκε ο τότε Ύπατος Αρμοστής του Ηνωμένου Βασίλειου στην Κύπρο, Στίβεν Λίλι, ο οποίος σε δηλώσεις του στα ελληνικά έκανε λόγο για σημαντική στιγμή στην ιστορία των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Η προσπάθεια ολοκλήρωσης της Συμφωνίας από τις 15 Ιανουαρίου 2014 μέχρι το Μάϊο του 2022 ήταν χρονοβόρα αφού επρόκειτο για μια περίπλοκη υπόθεση ενώ αρκετά θέματα προέκυψαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Το καθεστώς των Βάσεων είναι ιδιαίτερο και κατά τις διαπραγματεύσεις που έγιναν προέκυψαν περιβαλλοντικά, στρατιωτικά και ζητήματα ασφάλειας. Πρώτιστο μέλημα της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν η εφαρμογή της Συμφωνίας με γνώμονα την ενίσχυση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων και ευημερίας των Δήμων, Κοινοτήτων και των κατοίκων και ιδιοκτητών περιουσιών που βρίσκονται στην περιοχή των Βάσεων.
*Τέως διευθυντής Γραφείου Τύπου Προέδρου της Δημοκρατίας
