Καθώς διανύουμε τις τελευταίες εβδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου 2026, η Κύπρος μοιάζει με ένα απέραντο προεκλογικό περίπτερο. Οι δρόμοι γέμισαν ξανά με γιγαντοαφίσες, τα ραδιόφωνα με σλόγκαν και τα κοινωνικά δίκτυα με «επαναστατικά» βίντεο που υπόσχονται την ανατροπή. Όμως, πίσω από αυτή τη λαμπερή βιτρίνα της δημοκρατίας, η ουσία παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα γνώριμο, τοξικό τέλμα. Η πρόσφατη είδηση ότι η ογκώδης έκθεση των 3.000 σελίδων για την υπόθεση «Κράτος Μαφία» παραδόθηκε στην Αρχή κατά της Διαφθοράς, αλλά θα παραμείνει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας μέχρι το τέλος Ιουνίου, είναι η πιο τρανή απόδειξη: Στην Κύπρο, η αλήθεια μπαίνει πάντα σε καραντίνα όταν πλησιάζουν κάλπες.
Το πρόσχημα της Ανεξάρτητης Αρχής είναι η «τήρηση των θεσμοθετημένων διαδικασιών» λόγω του όγκου του υλικού. Ωστόσο, στην αντίληψη του μέσου πολίτη, αυτή η καθυστέρηση μεταφράζεται ως μια συνειδητή απόπειρα προστασίας του πολιτικού συστήματος. Με το να στερούμε από τον ψηφοφόρο τη γνώση των ευρημάτων μιας τόσο σοβαρής έρευνας λίγο πριν την 24η Μαΐου, του αφαιρούμε το πιο κρίσιμο δικαίωμά του: να αποφασίσει έχοντας ενώπιόν του όλα τα δεδομένα. Είναι η επιτομή της παλαιοκουλτούρας που στηλιτεύω επανειλημμένα· μιας κουλτούρας που θεωρεί τον πολίτη ανώριμο να διαχειριστεί την αλήθεια και το κράτος ως έναν μηχανισμό που προηγείται της διαφάνειας.
Πώς οδηγηθήκαμε όμως σε αυτή την ιδιότυπη «δημοκρατική αφασία»; Η απάντηση βρίσκεται στη σταδιακή μας εξοικείωση με τη διαφθορά. Σύμφωνα με τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς για το 2025, η Κύπρος υποχώρησε κι άλλο, χάνοντας τρεις θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη. Αυτό δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε μια έκθεση διεθνούς οργανισμού· είναι η καθημερινότητά μας. Είναι η αίσθηση ότι για να «γίνει η δουλειά σου» χρειάζεται το κατάλληλο μέσο, ότι οι θεσμοί είναι ένας ιστός που πιάνει μόνο τις «μικρές μύγες» και ότι οι μεγάλοι παίκτες παραμένουν στο απυρόβλητο. Όταν η διαφθορά γίνεται η «νέα κανονικότητα», τότε η αποκάλυψη της αλήθειας δεν αντιμετωπίζεται ως κάθαρση, αλλά ως «κίνδυνος για τη σταθερότητα».
Σε αυτό το σκηνικό, οι επερχόμενες εκλογές αποκτούν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια μάχη στήθος με στήθος μεταξύ ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, με τα ποσοστά τους όμως να συρρικνώνονται ιστορικά. Την ίδια ώρα, η άνοδος σχηματισμών όπως η «Άμεση Δημοκρατία» του Φειδία Παναγιώτου ή το «Άλμα» του Οδυσσέα Μιχαηλίδη, καταγράφει μια βαθιά, σχεδόν οργισμένη ανάγκη του κόσμου για κάτι διαφορετικό. Όμως, εδώ ελλοχεύει ένας άλλος κίνδυνος: η διολίσθηση από την πολιτική της ουσίας στην πολιτική του θεάματος.
Ζούμε στην εποχή της «ψηφιακής δημοκρατίας», όπου ένα καλοφτιαγμένο βίντεο στο TikTok μπορεί να έχει μεγαλύτερη απήχηση από μια τεκμηριωμένη πολιτική πρόταση. Ο κίνδυνος είναι να αντικαταστήσουμε την παλαιά κομματική εξάρτηση με μια νέα, ψηφιακή ημιμάθεια. Αν η ψήφος μας στις 24 Μαΐου είναι μόνο προϊόν θυμού ή η αντίδραση σε ένα “viral” στιγμιότυπο, τότε απλώς θα έχουμε αλλάξει τους παίκτες χωρίς να αλλάξουμε τους κανόνες του παιχνιδιού. Η δημοκρατία απαιτεί συμμετοχή, αλλά κυρίως απαιτεί κρίση. Και η κρίση δεν χτίζεται με “likes”, αλλά με μελέτη, μνήμη και απαίτηση για λογοδοσία.
Η χρυσή τομή που οφείλουμε να αναζητήσουμε ως κοινωνία βρίσκεται στην επανεπένδυση στους θεσμούς, αλλά με όρους απόλυτης διαφάνειας. Δεν αρκεί να έχουμε μια Αρχή κατά της Διαφθοράς· πρέπει να έχουμε μια Αρχή που να μην φοβάται το «timing» των εκλογών. Δεν αρκεί να έχουμε υποψηφίους που υπόσχονται το «νέο»· πρέπει να έχουμε υποψηφίους που δεσμεύονται για το «καθαρό». Το στοίχημα της 24ης Μαΐου είναι να αποδείξουμε ότι δεν είμαστε μια κοινωνία «άδειων ψυχών» που ικανοποιείται με προεκλογικά ψίχουλα και ψηφιακά πυροτεχνήματα.
Οφείλουμε να απαιτήσουμε την αλήθεια τώρα, όχι τον Ιούνιο. Η «προεκλογική καραντίνα» των 3.000 σελίδων πρέπει να σπάσει από την ίδια την πίεση των πολιτών. Αν δεχτούμε αδιαμαρτύρητα ότι η ενημέρωσή μας μπορεί να αναβάλλεται για να μην «ταραχθούν τα νερά», τότε είμαστε συνένοχοι στη συντήρηση του ίδιου συστήματος που καταγγέλλουμε. Η κάλπη δεν είναι μόνο ένα δικαίωμα· είναι ένας καθρέφτης. Μέσα σε αυτήν, θα δούμε αν προτιμάμε την ασφάλεια της σιωπής ή το ρίσκο της κάθαρσης.
Φέτος, ας μην ψηφίσουμε με βάση το τι μας υποσχέθηκαν στις συγκεντρώσεις ή τι είδαμε στις οθόνες μας. Ας ψηφίσουμε με βάση το τι μας στέρησαν όλα αυτά τα χρόνια: την αξιοπρέπεια να ζούμε σε ένα κράτος που δεν φοβάται την αλήθεια του. Η αλλαγή δεν θα έρθει από αυτούς που κρύβουν τα προβλήματα κάτω από το χαλί, αλλά από εμάς, που θα σηκώσουμε το χαλί και θα απαιτήσουμε να καθαρίσει επιτέλους το σπίτι μας. Η 24η Μαΐου είναι η ευκαιρία μας να βγούμε από την καραντίνα της απάθειας. Ας μην την αφήσουμε να πάει χαμένη.
