Η 15η Αυγούστου, η ημέρα της Κοίμησης της Θεοτόκου, αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές γιορτές της χριστιανοσύνης. Είθισται να αποκαλείται το «Πάσχα του καλοκαιριού» και γιορτάζεται με ιδιαίτερη ευλάβεια και λαμπρότητα σε Ελλάδα και Κύπρο, όπου υπάρχει παντού και μια ξεχωριστή Παναγιά.
Σύμφωνα με την παράδοση, όταν η Θεοτόκος έμαθε από τον Θεό για τον επικείμενο θάνατό της, ανέβηκε στο όρος των Ελαιών στα ανατολικά της Παλαιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ ώστε να προσευχηθεί, ενώ είχε ήδη ειδοποιήσει τους Αποστόλους να είναι έτοιμοι για το γεγονός. Όμως, επειδή κατά την ημέρα του θανάτου Της, ορισμένοι Απόστολοι δεν βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα, λέγεται ότι μια νεφέλη τους έφερε κοντά Της. Η Παναγία τάφηκε στο μνήμα της Γεθσημανής. Τρεις μέρες μετά τον θάνατό Της, το σώμα της ανελήφθη στους ουρανούς, καθώς ο Τάφος βρέθηκε άδειος.
Είναι άξιο λόγου ότι η γιορτή του Δεκαπενταύγουστου σηματοδοτεί την αναβίωση πατροπαράδοτων εθίμων, ενώ παράλληλα θυμίζει την αξία και τον αδιάσπαστο θεσμό της οικογένειας, τις αξίες με τις οποίες μεγαλώσαμε και γαλουχηθήκαμε, αξίες που αποτελούν μοναδική κληρονομιά, ρίζες του δέντρου του πολιτισμού. Είναι οι ρίζες της παράδοσης, των προγόνων μας, οι ρίζες οι οποίες στηρίζουν το δέντρο και στέλνουν χυμούς στα φύλλα, στους ανθούς και στους καρπούς του μέλλοντος.
Σε πολλά νησιά του Αιγαίου, στολίζουν και περιφέρουν επιτάφιους προς τιμή της Παναγίας, επειδή για τους Έλληνες δίνεται και εθνική σημασία, αφού έχει συνδεθεί με τους αγώνες του έθνους. Μάλιστα, κάθε χρόνο το επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων βρίσκεται στην Παναγία της Τήνου, που έχει και εθνικό, συμβολικό χαρακτήρα, αφού τιμάται και η μνήμη αυτών που χάθηκαν κατά τον τορπιλισμό και βύθιση του πολεμικού πλοίου «Έλλη» από τους Ιταλούς, μέσα στο λιμάνι του νησιού, στις 15 Αυγούστου του 1940. Ιδιαίτερα τιμάται και στο Βέρμιο Ημαθίας, όπου οι εορτασμοί αποδίδονται στην Παναγία των ξεριζωμένων Ποντίων.
Αυτό όμως που πρέπει να έχουμε κατά νου, είναι ότι οι εκκλησίες της κατεχόμενης Κύπρου το Δεκαπενταύγουστο παραμένουν βουβές, ερειπωμένες, παρατημένες, εξαιτίας της βαρβαρότητας των Τούρκων. Στην Κυθρέα, η εκκλησία του Αγίου Ανδρονίκου κάηκε. Στη Λάπηθο, το μοναστήρι της Αχειροποιήτου μετατράπηκε σε τζαμί και στάβλο. Η εκκλησία του Αγίου Ευλαβίου μετατράπηκε σε αποθήκη πυρομαχικών, αφού πρώτα λεηλατήθηκε. Στο Νέο Χωριό Κυθρέας, η εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους καταστράφηκε και το Ιερό είναι γεμάτο με ξύλα και σκουπίδια.
«Αιδώς, Αργείοι». Για όλους μας. Τούτος ο τόπος έχει ανάγκη την εξιλέωση, την αναβίωση των αξιών. Επιβάλλεται η ιστορική μνήμη, ιδιαίτερα στους νέους μας, ώστε να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην υποδαύλιση νοσηρών καταστάσεων και την καλλιέργεια κουλτούρας διχασμού.
*Καθηγήτρια Φιλολογίας – Ερευνήτρια σε Θέματα Νεολαίας και Πολιτισμού.
