Η αίτηση για ανέγερση εκκλησίας σε περιοχή προστασίας στην κοινότητα Αγρού, έφερε στην επιφάνεια την παράνομη χάραξη και διάνοιξη δρόμου και μεγάλης κλίμακας χωματουργικές εργασίες από ιδιώτες που οδηγεί στο εν λόγω τεμάχιο. Αρμόδιες υπηρεσίες εντόπισαν το γεγονός αυτό και ζήτησαν τη διενέργεια δέουσας μελέτης.
Το 2014, το Κοινοτικό Συμβούλιο Αγρού υπέβαλε αίτημα προς την Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού για τη χάραξη και εγγραφή δρόμου μέσω ιδιωτικών τεμαχίων, με τη διαδικασία της εξασφάλισης συγκαταθέσεων για δωρεάν παραχώρηση. Το αρχικό τμήμα του δρόμου, μήκους περίπου 200 μέτρων, στην τοποθεσία Χασάνης διαπερνά δύο πολεοδομικές ζώνες προστασίας της φύσης (Ζ1) και των υδάτων (Ζ3), εντός περιοχής εξαιρετικής φυσικής καλλονής που έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ CY2000015) Βουνοκορφές Μαδαρής – Παπούτσας. Το αρχικό τμήμα του δρόμου προϋπήρχε και καταλήγει σε μεμονωμένη κατοικία.
Ωστόσο, ενόσω εκκρεμούσε η εξέταση του αιτήματος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αγρού από την Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού, πραγματοποιήθηκε παράνομη χάραξη και διάνοιξη του υπόλοιπου τμήματός του υπό εγγραφή δρόμου, το οποίο καλύπτει επιπλέον απόσταση μήκους περίπου 500 μέτρων, από την τοποθεσία Χασάνης μέχρι την τοποθεσία Πλατύ. Η παράνομη χάραξη και διάνοιξη του υπόλοιπου τμήματος του δρόμου καταλήγει στην προστατευόμενη βουνοκορφή Πλατύ – Άλωνα, η οποία εμπίπτει σε πολεοδομική ζώνη προστασίας των υδάτων και πολεοδομικό καθεστώς προστατευόμενου τοπίου (Ζ3-ΠΤ), εντός της περιοχής Natura 2000 Τόπος Κοινοτικής Σημασίας / Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΤΚΣ/ΕΖΔ CY2000005) Μαδαρή – Παπούτσα.
Χωρίς να γίνει αντιληπτή η παράνομη χάραξη και διάνοιξη του υπόλοιπου τμήματος τού υπό εγγραφή δρόμου, το 2016 η Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού υπέβαλε αίτηση για εγγραφή του δρόμου προς το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, η εξέταση της οποίας εκκρεμεί μέχρι σήμερα. Λόγω του ότι η περιοχή χωροθέτησης του δρόμου εμπίπτει σε πολεοδομική ζώνη προστασίας των υδάτων (Ζ3), καθώς και στη λεκάνη απορροής και ευρύτερη ζώνη προστασίας του ταμιευτήρα ύδρευσης (φράγματος πόσιμου νερού) του Κούρρη, η Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού ζήτησε και έλαβε τις προκαταρκτικές απόψεις του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ).
Ωστόσο, η Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού δεν ζήτησε και δεν έλαβε τις προκαταρκτικές απόψεις των υπόλοιπων αρμόδιων Αρχών και συγκεκριμένα του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως (πολεοδομικές ζώνες προστασίας της Φύσης Ζ1, των Υδάτων Ζ3 και πολεοδομικό καθεστώς προστατευόμενου τοπίου βουνοκορφή Πλατύ – Άλωνα Ζ3-ΠΤ), του Τμήματος Περιβάλλοντος (ΤΚΣ/ΕΖΔ Μαδαρή – Παπούτσα) και της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας (ΖΕΠ Βουνοκορφές Μαδαρής – Παπούτσας).
Σύμφωνα με το ισχύον σχέδιο ανάπτυξης και συγκεκριμένα τη«Δήλωση Πολιτικής για τη Ρύθμιση και τον Έλεγχο της Ανάπτυξης και την Προστασία του Περιβάλλοντος στην Ύπαιθρο και στα Χωριά», βάσει των Νόμων για την Προστασία και Διαχείριση της Φύσης και της Άγριας Ζωής, καθώς και των Αγρίων Πτηνών και Θηραμάτων (152(Ι)/2003 και 153(Ι)/2003 αντίστοιχα), «κάθε έργο ή σχέδιο μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση οποιασδήποτε περιοχής του Δικτύου, το οποίο είναι δυνατό να επηρεάζει σημαντικά την περιοχή, θα πρέπει να υπόκειται σε Δέουσα Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Σε περιοχές του Δικτύου Natura 2000 θα λαμβάνεται υπόψη ως ουσιώδης παράγοντας από την Πολεοδομική Αρχή, το περιεχόμενο του σχετικού διατάγματος προστασίας της φύσης».
Παρόλα αυτά, η αίτηση εγγραφής του δρόμου δεν υποβλήθηκε σε Δέουσα Μελέτη Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον (ΔΜΕΕΠ), όπως προνοεί το άρθρο 16 των περί Προστασίας και Διαχείρισης της Φύσης και της Άγριας Ζωής Νόμων του 2003 έως 2015, καθώς και το άρθρο 7 των περί Προστασίας και Διαχείρισης των Αγρίων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμων του 2003 έως 2017. Η αίτηση εγγραφής του δρόμου δεν υποβλήθηκε ούτε σε Προκαταρκτική Εκτίμηση Επιπτώσεων στο Περιβάλλον (ΠΕΕΠ), όπως προνοούν τα άρθρα 10, 14 και 15 των περί της Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από Ορισμένα Έργα Νόμων του 2005 έως 2014.
Πέραν των πιο πάνω, δεν λήφθηκε υπόψη το διάταγμα κήρυξης της περιοχής ΤΚΣ/ΕΖΔ Μαδαρή – Παπούτσα (Κ.Δ.Π. 294/2015), αλλά ούτε και το διάταγμα προστασίας και διαχείρισης της φύσης και της άγριας ζωής για τη συγκεκριμένη περιοχή του δικτύου Natura 2000 (Κ.Δ.Π. 292/2015), τα οποία εγκρίθηκαν από τον Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος στις 28/7/2015 και δημοσιεύτηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 4/9/2015, έναν χρόνο πριν από την υποβολή της αίτησης για εγγραφή του δρόμου.
Κατόπιν πρόσφατης σχετικής έρευνας της Επαρχιακής Διοίκησης Λεμεσού, διαφάνηκε ότι ιδιώτες προχώρησαν στην παράνομη χάραξη και διάνοιξη τού μη εγγεγραμμένου τμήματος του δρόμου, μήκους περίπου 500 μέτρων, το οποίο οδηγεί σε τεμάχιο όπου σχεδιάζεται η ανέγερση εκκλησίας από την Ερανική Επιτροπή Μονής Μεγάλου Αγρού. Το τεμάχιο χωροθετείται στην προστατευόμενη βουνοκορφή Πλατύ – Άλωνα, σε πολεοδομική ζώνη προστασίας των υδάτων και πολεοδομικό καθεστώς προστατευόμενου τοπίου (Ζ3-ΠΤ), εντός των δύο περιοχών Natura 2000 ΖΕΠ και ΤΚΣ/ΕΖΔ Βουνοκορφές Μαδαρής – Παπούτσας.
Για την ανέγερση της εκκλησίας έχει ήδη υποβληθεί αίτηση χορήγησης πολεοδομικής άδειας και ΔΜΕΕΠ τον Απρίλιο 2018, η οποία όμως δεν εξετάζει τις επιπτώσεις από τη χάραξη, διάνοιξη και εγγραφή του δρόμου που διαπερνά τρεις πολεοδομικές ζώνες προστασίας, δύο περιοχές του δικτύου Natura 2000 και ένα προστατευόμενο τοπίο σε περιοχή εξαιρετικής φυσικής καλλονής.
Εντοπίζονται τέσσερις σημαντικοί τύποι φυσικών οικοτόπων
Η παράνομη χάραξη και διάνοιξη του μη εγγεγραμμένου δρόμου διασχίζει το τεμάχιο χωροθέτησης του προτεινόμενου έργου στο κεντρικό και νότιο μέρος του, όπου η βλάστηση αποτελείται από γεωργικές καλλιέργειες μη εντατικής μορφής, στις οποίες σήμερα κυριαρχούν οι αμπελώνες με λιθοδομές και εγκαταλειμμένες μη αρδευόμενες καλλιέργειες με αμυγδαλιές και μοσφιλιές. Πρόκειται για αγροτικό παραδοσιακά ανθρωπογενές τοπίο και γεωργική γη υψηλής φυσικής αξίας, η οποία περιλαμβάνει γεωργικές εκτάσεις με υψηλό ποσοστό ημιφυσικής βλάστησης, μωσαϊκότητα οικοτόπων, χαμηλής έντασης γεωργία και δομικά στοιχεία αγροτικού τοπίου, καθώς και σημαντικά είδη πανίδας και ενδημικά είδη χλωρίδας.
Στο βόρειο άκρο του τεμαχίου η βλάστηση αποτελείται από φυσικές ή ημιφυσικές θαμνώδεις διαπλάσεις, που αποτελούν στάδιο διαδοχής μετά την εγκατάλειψη της καλλιέργειας. Στο τμήμα αυτό εντοπίζονται σε μίξη τέσσερις σημαντικοί τύποι φυσικών οικοτόπων καθορισμού της περιοχής Natura 2000 ΤΚΣ/ΕΖΔ Μαδαρή – Παπούτσα, οι οποίοι περιλαμβάνουν υψηλούς δεντρώδεις θαμνώνες με άρκευθο, φρύγανα με μαζίν, δασικές συστάδες με δρυ, καθώς και θαμνώνες και δασικές συστάδες με λατζιά. Οι δύο πρώτοι τύποι φυσικών οικοτόπων καθορισμού ανήκουν στις λόχμες με σκληρόφυλλη βλάστηση, ενώ οι δύο τελευταίοι αποτελούν ενδημικούς δασικούς τύπους φυσικών οικοτόπων, εκ των οποίων οι θαμνώνες και δασικές συστάδες με λατζιά αποτελεί τύπο φυσικού οικοτόπου προτεραιότητας.
Παρέμβαση έπαρχου Λεμεσού
Ο έπαρχος Λεμεσού, Μάριος Αλεξάνδρου, δήλωσε στον «Φ» ότι η Επαρχιακή Διοίκηση δεν εκτελεί καμία εργασία στην περιοχή και η όποια διάνοιξη του δρόμου θα έγινε από ιδιώτες. Λόγω αρμοδιότητας, είπε, το θέμα θα το επιληφθεί το Τμήμα Πολεοδομίας. Πρόσθεσε ότι έχει δώσει οδηγίες για τη διενέργεια δέουσας εκτίμησης. Σύμφωνα με τον κ. Αλεξάνδρου έχει ενημερωθεί το Τμήμα Περιβάλλοντος ώστε να γίνουν οι κατάλληλες μελέτες.
Εξήγησε ότι εδώ και χρόνια έχει γίνει κατασκευή δρόμου μέχρι συγκεκριμένο σημείο. Πρόσθεσε ότι υπάρχει αίτημα για εγγραφή δρόμου που επεκτείνεται ανατολικά του υφιστάμενου δρόμου που διανοίχτηκε πρόσφατα.
Χωματουργικές εργασίες πριν την αδειοδότηση
Όπως αναφέρεται στην ΔΜΕΕΠ, στο τεμάχιο χωροθέτησης του προτεινόμενου έργου και συγκεκριμένα στο σημείο όπου καταλήγει η διαδρομή της παράνομης χάραξης και διάνοιξης του μη εγγεγραμμένου δρόμου έχουν ήδη εκτελεστεί χωματουργικές εργασίες και έχει δημιουργηθεί ένα μεγάλο πλάτωμα, με εμβαδόν περίπου 1500 τετραγωνικά μέτρα. Παράλληλα, σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια για την κατασκευή της εκκλησίας και του σχετικού προαύλιου χώρου και των χώρων στάθμευσης εκτιμάται ότι θα χρειαστεί περαιτέρω επιχωμάτωση το μέγιστο 10 κυβικά μέτρα. Οι χωματουργικές εργασίες (εκχέρσωση, εκσκαφές και επιχωματώσεις) πραγματοποιήθηκαν πριν από την έκδοση περιβαλλοντικής έγκρισης από την Περιβαλλοντική Αρχή και τη χορήγηση πολεοδομικής και οικοδομικής άδειας από την Πολεοδομική Αρχή.
Σημειώνεται ότι, στις 29/6/2017, εκδόθηκε το διάταγμα διαχείρισης και προστασίας αγροτικών περιοχών εντός των περιοχών ΤΚΣ/ΕΖΔ που εντάχθηκαν στο δίκτυο Natura 2000 (Κ.Δ.Π. 238/2017), το οποίο περιλαμβάνει την αγροτική περιοχή ΤΚΣ/ΕΖΔ Μαδαρή – Παπούτσα. Το διάταγμα εκδόθηκε πριν από την παράνομη έναρξη χωματουργικών εργασιών και την κατασκευή πλατό με εμβαδόν περίπου 1.500 τ.μ. στο τεμάχιο χωροθέτησης του προτεινόμενου έργου.
